Esmâ 54
الْقَوِيّ
Kavî
KAVİ'dir sağlamdır mutlak güven,Korkma bırakmaz yolda giderken,Dal deryaya boğulmassın yüzerken,Her zorlandığında kurtaran KAVİ'dir ancak.
Esmâü'l-Hüsnâ
Mânâ ve Kur'an'da Geçişi
Tam ve Yetkin Güç Sahibi
Mânâ. el-Kaviyy, Allah'ın esmâ-i hüsnâsından olup "güçlü, kuvvetli, kudretli; kendisine hiçbir âcizlik ve zafiyet ârız olmayan tam ve yetkin güç sahibi" demektir. Allah'a nispet edildiğinde bu isim, O'nun güç ve kudretinin mükemmel olduğunu, kâinattaki her şeye hükmedip gücünün yettiğini ifade eder. Allah'ın gücü zâtî, mutlak ve sürekli iken, yaratılmışların gücü sonradan verilmiş, sınırlı ve geçicidir.
Etimoloji. İsim, Arapça ق-و-ي (k-v-y) kökünden gelen ve "güç, kudret" anlamına gelen kuvvet mastarından türemiş bir sıfattır. Kök fiil olarak "güçlü ve dayanıklı olmak, bir şeye güç yetirmek" anlamlarına gelir.
Kur'an-ı Kerîm'de el-Kaviyy. "Kaviyy" ismi Kur'an-ı Kerîm'de dokuz yerde Allah'a nispet edilmiştir. Bu ayetlerin yedisinde "Azîz" (üstün, galip), birinde "Metîn" (sağlam, sarsılmaz) ismiyle birlikte zikredilir.
| # | Sure / Ayet | Bağlam |
|---|---|---|
| 1 | Hûd 11/66 | el-Azîz ismiyle |
| 2 | Hac 22/40 | el-Azîz ismiyle |
| 3 | Hac 22/74 | el-Azîz ismiyle |
| 4 | Ahzâb 33/25 | el-Azîz ismiyle |
| 5 | Şûrâ 42/19 | el-Azîz ismiyle |
| 6 | Hadîd 57/25 | el-Azîz ismiyle |
| 7 | Mücâdile 58/21 | el-Azîz ismiyle |
| 8 | Zâriyât 51/58 | er-Rezzâk ve el-Metîn isimleriyle |
| 9 | Kasas 28/26 | Hz. Mûsâ'nın vasfı olarak (dolaylı) |
Kasas sûresindeki kullanımda Hz. Mûsâ'nın nitelikleri olarak zikredilen "kavî" ve "emîn" vasıfları, ideal insani özellikleri yansıtması bakımından dolaylı biçimde Allah'ın yetkin sıfatlarına işaret eder.
Anlamca yakın isimler. Azîz, Cebbâr, Hâkim, Kahhâr, Kādir, Kayyûm, Metîn, Mukteder.
İtikadî çerçeve ve kula yansıması. Allah'ın gücü, hiçbir şekilde yorulma, zayıflık veya acziyet barındırmayan mutlak bir kuvvettir. O, "kendisini ne bir uyuklama ne de bir uyku tutan" (Bakara 2/255) varlıktır. Bu ismi idrak eden mümin, asıl güç ve kudretin Allah’a ait olduğunu bilir; O’na dayanıp güvenir ve yalnızca O’ndan yardım diler. Kendi gücünün veya başka varlıkların gücünün sınırlı ve geçici olduğunu anlar. Bu şuur, kişiyi Allah'a itaate yöneltir; zira kulun manevî gücü Allah'a itaati nispetinde artar, isyanı ölçüsünde ise zayıflar. Gerçek kuvvet, Allah'ın iradesine teslimiyette ve O'nun yolunda olmaktadır.
Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi — "Kaviyy" maddesi
Şerh
Kaynak: Esmâü'l-Hüsnâ (Cilt 1), s. 204 — M. Nusret Tura (düz. Terzioğlu Murat Deruni)
EL-KAVİ
Sonsuz bir kuvvete sahip olan demektir. Tabiî Cenâb-ı Hakk için bir pehlivan kuvveti, bir avcının nişan alması, atom ve hidrojenin parçalanmaları düşünülmez. O müsebbib-ül esbabtır. Dilediği şeye sebebler halkederek kahr-ü azabını gönderir. Kediye köpeği, köpeğe kurdu, kurda arslanı, arslana insanı, insana mikrobu, sivrisineği musallat kılar.
Zalime daha büyük bir zalim havale eder. Hilekârlara ve hiç yanılmıyan büyük adamlara, hastalığı musallat kılar ve hepimizi de Azrail ile karşılaştırır.
Yangınlar, depremler, dolular, fırtınalar, yıldırımlar layık olanları ezmek için Hakk'tan emir beklerler, velilerden işaret gözlerler.
KAVİ' dir sağlamdır mutlak güven,
Korkma bırakmaz yolda giderken,
Dal deryaya boğulmassın yüzerken,
Her zorlandığında kurtaran KAVİ'dir ancak.
Korkma bırakmaz yolda giderken,
Dal deryaya boğulmassın yüzerken,
Her zorlandığında kurtaran KAVİ'dir ancak.
Füsûs ve Mesnevî Işığında
Ahmed Avni Konuk'un Mesnevî-i Şerîf Şerhi, Terzibaba'nın Füsûsu'l-Hikem dersleri ve külliyatı ışığında derlenmiştir.
Füsûsu'l-Hikem'de el-Kaviyy
Bu esmâ Füsûs derslerinde müstakil işlenmez.
Terzibaba Külliyatında el-Kaviyy
Terzibaba, Kaviyy ismini daha çok yolun silsilesi ve esmâ tertibi içinde anar; ismin sözlük anlamı "pek güçlü, kuvvetli olan"dır. İki yönü öne çıkar: ismin yola bağlanışı ve kudret isimleriyle birlikte zuhûru.
Kaviyy, Nûr-u Muhammedî'nin aydınlığı olarak yola bağlanır. Ahzâb Sûresi şerhi, ismi yolun manevî silsilesine yerleştirir:
"Sıra (قَويّ) Kaviyy Esmâsının Nûr-u Muhammedi aydınlığı olduğu ve bu aydınlığın Efendi Babamın gönlüne doğduğunu “53” şifresinin Cemi, Câmi olan 62." (Ahzâb Sûresi)
Burada Kaviyy yalnız soyut bir "kuvvet" değil; bir mürşidin gönlüne doğan, yolu ayakta tutan manevî bir aydınlıktır. Kuvvet, bu okuyuşta Nûr-u Muhammedî'nin gönülde tutuşması olarak görünür — sâliki taşıyan, yolda yürüten dayanç.
Kaviyy, kudret isimleriyle birlikte zuhûr eder. Her Şey Merkezinde mi? hikâyesi, ismi "Kaf" harfinin etrafında toplanan kudret isimleriyle yan yana koyar: "Kadir, Kayyum, Kabız, Kaviyy, Kahhar Esmalarının Uluhiyyet mertebesinden kudreti ile... zuhûru." Demek Kaviyy tek başına durmaz; Kadîr'in, Kayyûm'un, Kahhâr'ın yanında bir kudret ailesinin ferdidir. Hepsi birlikte, Ulûhiyyet mertebesinden gelen kuvvetin türlü yüzlerini gösterir — varlığı tutan, kavrayan, kahreden ve güçlü kılan tek kudretin açılımı.
Kaviyy ve Metîn isimleri kulun hakikatinde fiile çıkar. Zâriyât Sûresi şerhinde, bu iki ismin şuurla zikredilmesi ve hadiseler karşısında metanetle hayata geçirilmesi şöyle anlatılır:
“Kaviyy’ül[73] Metin” ismini birlikte çekerseniz ama şuurla ve o inaçla güçle. Yani ismin hakikatinide düşünerek, sadece lisanen, Kaviyy’ül Metin, Kaviyy’ül Metin değil. Kaaviy ve Metin yani, benim hakikatimde bu isimler var ve ben bunları fiile çıkaracağım, Kaviy kuvvetli ve Metin, yani hadiseler karşısında metin olmak var ya hani. Biraz metin ol, güçlü ol derlerya, bu isimleri sizde çekebilirsiniz aynı hadise şeklinde, inşallah geçer yani, geçmeyecek bir şey yoktur.
— Zâriyât Sûresi
Değerlendirme
Kaviyy, "pek güçlü, kuvvetli" olan; kudretinde zaaf bulunmayan isimdir. Terzibaba külliyatında iki yönüyle görünür: bir yandan Nûr-u Muhammedî'nin gönle doğan aydınlığı olarak yola bağlanır, bir yandan Kadîr, Kayyûm, Kahhâr gibi kudret isimleriyle birlikte Ulûhiyyet mertebesinden zuhûr eder. Zâriyât Sûresi'ndeki izahla birlikte kulun kendi hakikatindeki bu ilâhî kuvveti hadiseler karşısında metanetle fiile çıkarması gerektiği anlaşılır. Bu ismi eşi metin ile çift, kudret yönünü kadir ve kahhar ile birlikte okumak gerekir.