İçeriğe atla

Haşr 22-24 ayetinin merkezî tasavvufî kavramı nedir?

Ayet-TasavvufOrta düzey0 görüntülenme6 kaynak
Kısa cevap

Haşr Sûresi'nin 22-24. âyetlerinin merkezî tasavvufî kavramı, Allah'ın zâtî ve sıfatî tecellîlerini, özellikle de O'nun "Hüvviyet"ini ve "Ahadiyyet"ini vurgulayarak, Esmâ-i İlâhiyye'nin câmî bir mahalde izhârını ve bu tecellîlerin insanın idrâkine açılmasını ifade etmesidir. Bu âyetler, Allah'ın görünen ve görünmeyen âlemleri kuşatan ilmini, yegâne ilah oluşunu ve rahmetinin genişliğini beyan ederken, tasavvufî açıdan O'nun mutlak birliğini ve tüm varlığın O'ndan zuhûrunu işaret eder. Özellikle "hüvallahülleziy lâ ilâhe illa hüve" ifadesi, Hak'ın tüm taayyünlerin ötesindeki sırf "O"luğunu (Hüvviyetini) ve hiçbir nispet kabul etmeyen "tek"liğini (Ahadiyyetini) vurgular¹·².

Detaylı cevap

Haşr Sûresi'nin 22-24. âyetleri, tasavvufî idrâk açısından Allah'ın zâtının ve Esmâ-i İlâhiyye'sinin tecellîlerini derinlemesine ele alır. Bu âyetler, Allah'ın "Hüvviyet"ini, yani O'nun sırf "O" oluşunu, zâtına âit mahremiyetini ve tüm taayyünlerin ötesindeki mertebesini vurgular. "Hüvallahülleziy lâ ilâhe illa hüve" ifadesi, "O" (hüve) zamîrinin Allah isminden önce gelmesiyle, Hak'ın en içteki zâtına işaret eder¹·³. Bu, Allah'ın görüleni de görülmeyeni de bilen, kendisinden başka ilah olmayan mutlak varlık olduğunu beyan eder².

Ayetlerde geçen "Rahmân" ve "Rahîm" isimleri, Allah'ın rahmetinin genişliğini ve kuşatıcılığını gösterirken, tasavvufta bu isimler, Allah'ın "Ahadiyyet" mertebesinden sonraki "Vâhidiyyet" mertebesinde esmânın tafsîl bulmaya başlamasının ilk tecellîleri olarak kabul edilir. Ahadiyyet, Hak'ın hiçbir nispet kabul etmeyen, çoğalma öncesi sırf "tek" olma makâmıdır. Haşr Sûresi'nin bu âyetleri, Allah'ın zâtî tecellîlerinden başlayarak, O'nun sıfatlarının ve isimlerinin âlemdeki zuhûrunu, yani Esmâ-i İlâhiyye'nin câmî bir mahalde izhârını anlatır⁴. Bu bağlamda, 22. âyette Allah, Rahmân, Rahîm gibi kaynak esmâlar zikredilirken, 23. ve 24. âyetlerde diğer 11 esmâ-i ilâhiyye'nin geçmesi, Kûr'ân-ı Kerîm sûrelerinin başındaki 113 Besmele-i Şerife'ye işaret olarak yorumlanır⁴. Bu durum, Allah'ın isim ve sıfatlarının tüm varlık âlemine yayılışını ve her şeyin O'nun tecellîsi olduğunu gösterir. Necdet Ardıç ve Şerif Kır gibi tasavvuf müellifleri de bu âyetlerin tasavvufî idrâkini eserlerinde işlemişlerdir⁵·⁶.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Kelime-i Tevhîd · s.639“Kur'an-ı Kerim'in Haşr suresi 59/22 ayetinde,   ”Oku
  2. 2Haşr Sûresi · s.105“---------------- Kur’anı Keriym Haşr suresi 59/22 âyetinde, hüvallahülleziy lâ ilâhe il­la hüve alimül ğaybi veş şehadeti hüver­ rahmanür rahıymü mealen, “ o gö”Oku
  3. 3K1-51
  4. 4Esmâü'l-Hüsnâ (Cilt 1) · s.246“Haşr sûresinin âyetlerinin tamamı iç kapak dizaynına sığmadığı için kitabın sonuna ilave edilmiştir… Kaynak ana esmâ Allah’tan sonra 13 âdet esmâ olması (13) Ha”Oku
  5. 5Altı Peygamber (Cilt 5) · s.48“------------------- Onlara göre, Kutsal kitapta belirtilen Tanrı isimlerine karşılık, bu bir karşılaştırma olmasın, ancak tanıtma bakımından ifade ediyorum, Kur”Oku
  6. 6Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba · s.112“O zaman 1414 yapım tarihi yazıyordu diye söylemiştim. 55/22 âyet sayısal değeri 14-14 hesaplanmıştı… İçeride İmam cemaate dönmüş, Haşr sûresi 23-24 âyetleri oku”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.