Kehf Sûresi'nin tasavvufî okumasında esas alınan Fass hangisidir?

Kehf Sûresi'ndeki Hızır kıssası, tasavvufî irfanda önemli bir yere sahiptir ve özellikle İdrîsiyye Fassı'nın ruhaniyet bahsiyle güçlü bir bağ kurar. Bu kıssada Hızır (a.s.)'ın Musa (a.s.)'a yaptığı eylemler (çocuğu öldürmesi, gemiyi delmesi, duvarı onarması) zahirî şeriat kurallarına aykırı gibi görünse de, her bir fiilin ardında ilahî bir sır ve hikmet bulunmaktadır¹. Hızır (a.s.)'ın bu fiilleri, "Ben bunları kendi emrimden yapmadım!" (Kehf 18/82) ifadesiyle, kendi nefsinden değil, doğrudan ilahî bir yönlendirme ve bilgiyle hareket ettiğini gösterir².

Bu durum, tasavvuftaki mükâşefe kavramıyla doğrudan ilişkilidir. Mükâşefe, sâlikin gayb âleminden veya Hak'tan kalbine inen doğrudan idrâklere verilen isimdir ve "perde açılması, gizliliğin kalkması" anlamına gelir. Hızır (a.s.)'ın sahip olduğu bu bilgi, ilm-i ledünnînin bir tezahürüdür; yani bir kitap okumadan veya bir kimseden öğrenmeden doğrudan kalbe inen mânâdır. Sûredeki olaylar, sâlikin mücâhede neticesinde tezkiyeyi kemâle erdirdiğinde Hak'ın ona perdeleri kaldırmasıyla ulaştığı mânevî idrâkleri temsil eder. Bu bağlamda, Kehf Sûresi'nin tasavvufî okuması, İdrîsiyye Fassı'nın ruhaniyet ve mükâşefe yoluyla elde edilen bâtınî hakikatleri anlama çabasına bir dayanak görevi görür.