Levlâke'nin Muhammediyye Fassı'ndaki dayanağı nedir?

Levlâke, her ne kadar hadîs ricâli tarafından zayıf (mevkûfâne) kabul edilse de, tasavvuf büyükleri mâ'nâsının Kur'ân'dan delillendirildiğini belirtirler. Enbiyâ Sûresi'nin 107. âyetindeki "mâ erselnâke illâ rahmeten li'l-âlemîn" (seni âlemlere rahmet olarak gönderdik) ve Necm Sûresi'nin 8-9. âyetlerindeki "kâbe kavseyni ev ednâ" (iki yay arası veya daha yakın) ifadeleri, levlâke'nin Kur'ân'daki karşılıkları olarak gösterilir. Bu durum, Hz. Muhammed'in âlemler için bir rahmet ve Hakk'a en yakın kul olduğunu ifade eder.

Tasavvufî anlayışa göre, Hakîkat-i Muhammediyye, tasavvuf mâverâsının en yüksek kavramı ve İslâm kâinat nizamının merkez taşıdır². Bu hakikat, "küntü kenzen mahfîyyen, fa-ahbabtu en u'rafe, fa-halaktü'l-halka li-u'rafe" (gizli bir hazineydim, bilinmeyi sevdim, bilinmek için halkı halk ettim) kudsî hadîsiyle birleşince, Hak'ın bilinmek istemesiyle kâinatın halkının Hz. Muhammed aracılığıyla gerçekleştiği anlaşılır. Yani, Hak gizli bir hazine iken bilinmeyi arzulamış, bu bilinme mahallini insân-ı kâmil olan Hz. Muhammed'de bulmuş ve onun aracılığıyla kâinatı halk etmiştir. Bu da Hz. Muhammed'in hakikatinin kâinattan önce olduğunu gösterir.

Vahidiyet mertebesi, ilâhî sıfatların suretleri ve mümkün varlıkların hakikatleri ve dayanağıdır³. Bu mertebe, ahadiyet mertebesine nisbetle, Yüce Allah'ın en latif olan zâtının bir mertebe yoğunlaşmasından ibarettir; sırf zât bu mertebenin bâtını, vahidiyet mertebesi ise sırf zâtın zâhiri olur³. Hakîkat-i Muhammediyye, bu vahidiyet mertebesinin ve sıfatlar ile isimler mertebesinin bir diğer adıdır. Ahadiyet mertebesiyle arasındaki fark, belirginleşmemiş olmak ile belirginleşmiş olmaktan ibarettir¹. Bu nedenle, Hz. Muhammed'in hakikati, bütün belirginleşmelerin başlangıcı olması itibarıyla varlıkta tek ve eşsizdir¹.