Murâkabe kavramı için İdrîsiyye Fassı'ndaki anahtar mekanizma nedir?

Murâkabe, tasavvuf disiplininin en temel iç pratiğidir; kulun her an Allah'ın kendisini gördüğü bilinciyle nefsini kontrol etmesidir¹. Lugat anlamı 'gözetme, dikkatle bakma, kontrol'dür. Tasavvufta ise sâlikin kendi kalbini Hak'ın gözetimi altında tutması, her anını Hak'la ilişkilendirme idrâkidir. Bu kavramın menşei, Cibrîl hadîsindeki 'ihsân, Allah'ı görüyormuşsun gibi ibâdet etmen; sen O'nu görmesen de O seni görür' ifadesidir. Murâkabe, ihsânın amelî karşılığı ve sülûkun dâimî adımı olarak kabul edilir. Sülûkun mihveri olup, hiçbir sülûk murâkabesiz işlemez. Dört kademesi bulunur: Murâkabe-i amel, sâlikin amellerini Hak'ın görüşü altında yapması; Murâkabe-i kalb, kalbinden geçenleri Hak'la mı nefsle mi test etmesi; Murâkabe-i nefs, nefsin oyunlarını fark etmesi; ve Murâkabe-i Hak, sâlikin değil, Hak'ın kendisini gözetmesi. Mükâşefe ise 'perde açılması, gizliliğin kalkması' demektir ve sâlikin gayb âleminden veya Hak'tan kalbine inen doğrudan idrâklere verilen isimdir. Bu, mücâhedenin meyvesidir ve sâlik tezkiyeyi kemâle erdirdiğinde Hak ona perdeleri kaldırır. Mükâşefe, İdrîsiyye Fassı'nın 'ruhâniyet' bahsiyle bağlanır. Ancak, murâkabenin İdrîsiyye Fassı'ndaki anahtar işleyişna dair doğrudan bir bilgi kaynaklarda yer almamaktadır.