Nefs-i Levvâme hâli nasıl başlar, nasıl yerleşir?
Nefs-i Levvâme hâli, sâlikin yedi nefs mertebesinin ikincisi olup, Nefs-i Emmâre'nin pasif itaatinden çıkarak kötülüklerinden dolayı kendini kınamaya ve pişmanlık duymaya başlamasıyla zuhûr eder. Bu hâl, kişinin yaptığı yanlışların farkına varması ve irâdî gücünü toplamaya başlamasıyla yerleşir; henüz kötülükleri tamamen durduramasa da, "neden böyle yaptım?" iç sesiyle tevbe ve mücâhedeye yönelişin başlangıcıdır¹. Kur'ân-ı Kerîm'de Kıyâme Sûresi'nin 2. âyetinde "kınayan nefse yemin ederim" ifadesiyle bu mertebeye işaret edilir ve sâlikin Hak ile nefs arasındaki mücâhedesinin ilk işitilebilir sesidir.
Detaylı cevap
Nefs-i Levvâme, tasavvufî sülûkun ikinci basamağıdır ve sâlikin Nefs-i Emmâre'den sonraki uyanışını temsil eder². Nefs-i Emmâre'de kişi yaptığı kötülüklerden pişmanlık duymaz, hatta "oh olsun, ne iyi yaptım" derken¹, Nefs-i Levvâme'ye ulaştığında az da olsa şuurlanmaya ve pişmanlık duymaya başlar³·⁴. Bu mertebede sâlik, henüz nefsî dürtülerini tamamen kontrol altına alamasa da, yaptığı yanlışların farkına varır ve kendini kınamaya başlar⁵·⁶.
Nefs-i Levvâme hâlinin yerleşmesi, sâlikin irâdî gücünü toplamasıyla başlar. Eski hareketler frenlendikçe kötülükler azalır ve kişi yavaş yavaş Emmâre nefsin hâkimiyetinden kurtulmaya başlar⁴·⁷. Bu mertebe, bir yandan Nefs-i Mülhime'ye doğru bir yönelişi ifade ederken, diğer yandan da eski mertebesi olan Nefs-i Emmâre'ye dönme tehlikesini barındırır⁷·¹·⁸. Dolayısıyla, Levvâme hâli, sâlikin iç çatışmalar yaşadığı, tevbe, inâbe ve mücâhede gibi hâllerin zuhûr ettiği kritik bir geçiş evresidir. Bu mertebede sâlikin vicdanı uyanıktır ve kötülüklerinden dolayı kendini levmeder.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Sâffât Sûresi · s.120“Böyle böyle irâdi güç toplamaya başlar. Eski hareketler firenlendikçe kötülükler azalır ve artık yapılmaz hale gelir. Kişi yavaş yavaş üzerindeki (emmâre nefs-i”Oku
- 2Secde Sûresi · s.98“Nefsin bu hallerinin daha iyi bilinmesi ve tanınması için onun yedi hali ve tavrı bulunmakta dır. Ve buna da 7 Nefs Mertebeleri ismi verilmiştir. Bunlar; 1. Nef”Oku
- 3Bakara Sûresi · s.182“Bu dünya âleminde bulûğa eren ve (nefs-i aali) tesirinde olan kimse, yukarı da bahsedilen biçimde çalışmalarını sürdürdükçe yavaş, yavaş manen güçlenmeğe başlar”Oku
- 4İrfan Mektebi ve Hakk Yolu · s.18“Bu dünya âleminde bulûğa eren ve (nefs-i emmâre) tesirinde olan kimse, yukarı da bahsedilen biçimde çalışmalarını sürdürdükçe yavaş, yavaş manen güçlenmeğe başl”Oku
- 5Kevkeb — Yıldız · s.59“Tahlil edildiğinde daha henüz mutmain olmamış bir kâlp, yapmak istemediği halde nefs-i emmârenin hükmüne girerek bir fiili işlemek ve o işlenmiş fiilden sonra d”Oku
- 6Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Tuzak, Mekr, Hileli Zuhûrât (6) · s.49“Tahlil edildiğinde daha henüz mutmain olmamış bir kâlp, yapmak istemediği halde nefs-i emmârenin hükmüne girerek bir fiili işlemek ve o işlenmiş fiilden sonra d”Oku
- 7Bakara Dosyası · s.405“Böyle böyle irâdi güç toplamaya başlar. Eski hareketler firenlendikçe kötülükler azalır ve artık yapılmaz hale gelir. Kişi yavaş yavaş üzerindeki (emmâre nefs-i”Oku
- 8Kıyâmet Sûresi · s.77“Bu dünya âleminde bulûğa eren ve (nefs-i emmâre) tesirinde olan kimse, yukarı da bahsedilen biçimde çalışmalarını sürdürdükçe yavaş, yavaş manen güçlenmeğe başl”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.