Nûhiyye ve İdrîsiyye arasındaki köprü kavram nedir?

Tasavvufta "köprü" kavramı, farklı varlık mertebeleri, hâller veya âlemler arasında geçişi sağlayan bir vasıta olarak kullanılır. Örneğin, ölüm, "habîbi habîbe ulaştıran bir köprü" olarak tanımlanır¹. Bu, ölümün Hakk'a vuslat için bir geçiş noktası olduğunu ifade eder. Benzer şekilde, cismâniyet âlemi, ruhun bu âleme gelmeden önceki birinci misâl âlemi ile bu âlemden ayrıldıktan sonraki ikinci misâl âlemi (berzah) arasında bir köprü vazifesi görür². Bu, maddî varoluşun mânevî âlemler arasında bir geçiş durağı olduğunu gösterir.

Sırât da İslâmî eskatolojide cehennemin üzerine kurulan ve tüm insanların geçmek zorunda olduğu bir köprüdür³. Bu, âhiretteki hesaplaşma ve ebedî hayata geçişin bir sembolüdür. Manevî yolculukta ise "köprü" üzerinde yürümenin ayaklarla olduğu gibi, Hak yolunda elde edilen ilmin de ayaklara isnat edildiği belirtilir; çünkü o yol, üzerinde yolculuk ve yürüme yapılan bir sırattır⁴. Bu, mânevî ilerlemenin çaba ve gayretle mümkün olduğunu vurgular.

Nûhiyye mertebesi, "ikinci Âdem" olarak kabul edilen Hz. Nuh'un mertebesidir ve neslin yeniden ondan başlamasıyla ilişkilendirilir⁵. Muhammediyyet mertebesini yaşayanların dahi buluğ çağına erdiğinde Âdemiyyetten başlaması gerektiği ifade edilir⁶. Ancak, Nûhiyye ve İdrîsiyye mertebeleri arasında doğrudan bir "köprü" kavramı, verilen kaynaklarda açıkça belirtilmemiştir. Her ne kadar farklı peygamberlerin mertebeleri arasında bir geçiş ve bağlantı olduğu tasavvufî düşüncede kabul edilse de, bu iki mertebeyi spesifik olarak birbirine bağlayan bir "köprü" tanımı kaynaklarda yer almamaktadır.