Sâlik için Murâkabe ne anlama gelir?

Murâkabe, tasavvuf disiplininin en temel iç pratiği olup, kulun her an Allah'ın kendisini gördüğü bilinciyle nefsini kontrol etmesidir³. Sözlük anlamı "gözetme, gözlem altında tutma"dır³. Sâlik, murâkabe ile kalbindeki kötü düşünceleri nefyeder ve kendi kalbine yönelerek Hakk'ın tecellîlerini bekler¹. Kalp, Allah'tan başka her şeyden arındığında, Hakk'ın çeşitli tecellîleri gelir¹.

Murâkabe, sülûkun mihveridir ve onsuz hiçbir sülûk ilerleyemez. Dört kademede tezahür eder:

1. Murâkabe-i amel: Sâlikin günlük amellerini, Allah'ın kendisini gördüğü bilinciyle yapmasıdır. Ahzâb 52'deki "innallâhe kâne alâ külli şey'in rakîbâ" (Allah her şey üzerinde gözeticidir) ayeti bu kademenin dayanağıdır.
2. Murâkabe-i kalb: Sâlikin kalbinden geçen düşünce, hâl ve tasavvurların Hak'la mı yoksa nefsle mi ilgili olduğunu sürekli test etmesidir. Bakara 235'teki "va'lemû ennallâhe ya'lemu mâ fî enfusiküm" (Allah nefislerinizdekini bilir) ayeti bu kademeyi destekler.
3. Murâkabe-i nefs: Nefsin hilelerini fark etme ve nefsin Hak ile kurduğu sahte ittifakları çözme çabasıdır. Yûsuf 53'teki "innen-nefse le-emmâretün bi's-sû" (nefs kötülüğü emredicidir) ayeti bu mertebenin menşeidir.
4. Murâkabe-i Hak: Bu en üst mertebede sâlik, kendisinin değil, Hakk'ın kendisini gözetlediği bilincine ulaşır; gözeten de gözetilen de Hak olur.

Murâkabe, nefsin gaflet ve inkâr karanlığından kurtulup mârifet nuruna ulaşması için daima tefekkür ve muhâsebe ile birlikte sürdürülmesi gereken bir hâldir. Bu sayede kalp safâya erer, sır mükâşefeye açılır ve ruh Hakikat-i Muhammediyye'nin feyzine mazhar olur².