Şems 7-10 ayetinin Terzibaba'ya göre amelî yansıması nedir?

Şems Suresi'nin 7-9. ayetleri, "Nefse ve onu düzgün bir biçimde şekillendirip ona kötülük duygusunu ve takvasını (kötülükten sakınma yeteneğini) ilham edene andolsun ki, nefsini arındıran kurtuluşa ermiştir" (Şems 91/7-9) buyurarak nefsin halkındaki çift yönlülüğü ve arınmanın önemini vurgular³. Terzibaba'nın anlayışında bu ayetlerin amelî yansıması, sâlikin nefsinin mertebelerini aşarak kemâlâta ulaşmasıdır. Tasavvufta yedi nefs mertebesi bulunur: Emmâre, Levvâme, Mülhime, Mutmainne, Râdıye, Mardiyye ve Sâfiye/Kâmile¹. Bu mertebeler, Kur'ân ayetlerinden istinbat edilmiştir; örneğin Levvâme (Kıyâme 75/2), Mülhime (Şems 91/8) ve Mutmainne, Râdıye-Mardiyye (Fecr 89/27-28) mertebeleri doğrudan ayetlerde geçmektedir (Hâle Ulaşmak İçin Aşılan Nefs Mertebesi).

Terzibaba'ya göre, vahdetteki kesreti şehâdet âleminde yaşamanın ilk temel öğesi, nefsi akla bağlayarak yaşamaktır. Ancak bu yedi nefs mertebesi, sâlih amel ile sırât-ı müstakîm üzere yaşandığında kemâlâtın zuhuru gerçekleşir¹. Sâlih amel, Allah'ın indirdiğini beğenmeyenlerin amellerinin boşa çıkmasının aksine⁴, kelimât-ı tayyibeyi Allah'a yükselten ve hulûs-i kalb ile yapılan bir eylemdir². Bu, iman edip salih amel işleyenlerin salihler arasına sokulacağı⁵ ve Allah'ın kendilerinden razı olduğu, onların da Allah'tan razı olduğu⁶ mertebelere ulaşmayı ifade eder. Nefsin arındırılması, bir alt mertebenin zulmeti aşılmadan üstteki hâlin yaşanamayacağı prensibiyle ilerler (Hâle Ulaşmak İçin Aşılan Nefs Mertebesi). Bu süreç, sâlikin nefsini tezkiye ederek Hak'ın tecellîlerine mahal olması ve nihayetinde perdesizliğe ulaşmasıyla halîfelik vasfının tahakkuk etmesiyle de ilişkilidir (Halîfe).