İçeriğe atla

TB. İlyâs-Lokmân-Hârûn Fasılları kitabına göre Hikmet ne anlam taşır?

Kitap-KonuOrta düzey21 görüntülenme6 kaynak
Kısa cevap

İbn Arabî'nin Fusûsu'l-Hikem adlı eserinin İlyâs, Lokmân ve Hârûn Fasılları bağlamında hikmet, Allah'ın eşyayı yerli yerine koyma sıfatının (el-Hakîm) tecellisi ve sâlikin bu sıfata ayna olma mertebesi olarak anlaşılır. Özellikle Lokmân Fassı, hikmetin "ihsan" ile olan derin bağlantısını vurgular; zira hikmet, bir şeyi yerine koymak iken, ihsan o işi gerektiği gibi yapmaktır¹. Bu fasıllar, her peygamberin temsil ettiği özel bir hikmetin varlığını gösterir: İlyâs Fassı "ünsiyet" hikmetini, Lokmân Fassı "ihsan" hikmetini ve Hârûn Fassı ise "imâmet" hikmetini taşır². Bu bağlamda hikmet, sadece bilmek değil, bilineni yerli yerine koyarak hayra ulaşmaktır; nitekim Bakara 269'da "Kime hikmet verilirse, ona muhakkak çok hayır verilmiştir" buyrulur³.

Detaylı cevap

İbn Arabî'nin Fusûsu'l-Hikem'i, her biri bir peygamberin temsil ettiği özel bir hikmeti içeren 27 Fass'tan oluşur. Bu fasıllar, Allah'ın "el-Hakîm" isminin farklı veçhelerini ve bu veçhelerin peygamberler aracılığıyla nasıl tezahür ettiğini açıklar. İlyâs Fassı, "ünsiyet" hikmetini barındırır; bu, Hakk ile yakınlık ve dostluk kurma hâlini ifade eder². Lokmân Fassı ise "ihsan" hikmetinin tahkik yeridir⁴. Hikmet, sözlükte "bir şeyi yerine koymak" anlamına gelirken, ihsan "gerekli olan bir işi gerektiği gibi yapmak" demektir¹. Hz. Lokmân'a hikmet verilmesi, ona çok hayır verildiği anlamına gelir⁵. Bu hayır, ihsan ile eşdeğerdir ve ihsanın üç mertebesi bulunur⁵. Lokmân'ın oğluna nasihatleri, bu ihsan hikmetinin ahlâkî mertebesini gösterir. Hârûn Fassı ise "imâmet" hikmetini taşır². Bu imâmet hikmeti, şühûd ve ihsan mertebesine ulaşılmadan elde edilemez; bu sebeple "hikmet-i ihsâniyye"yi müteakiben beyan edilmiştir⁶. Hz. Hârûn'un imâmeti, hem doğrudan hem de Hz. Mûsâ tarafından tevcih edilen hilafeti kapsar⁶. Bu fasıllar, hikmetin sadece teorik bir bilgi olmadığını, aynı zamanda amelî ve hâlî bir tecrübe olduğunu, yani bilginin tahkik edilmiş hâli olduğunu ortaya koyar.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.

  1. 1Kelime-i Lokmâniyye, s. 6“Şimdi "hikmet" ile "ihsan" arasındaki bağlantı açıktır. Çünkü "hikmet" sözlükte "Bir şeyi yerine koymak" demektir; ve bir şeyi yerine koymak ise, gerekli olan b”Oku
  2. 2Kelime-i Âdemiyye, s. 825“Yahya kelimesinde, sonra Zekeriya kelimesinde malikiyete (sahipliğe) ait bir hikmet, sonra İlyas kelimesinde ünsiyete (yakınlığa) ait bir hikmet, sonra Lokman k”Oku
  3. 3Kelime-i Lokmâniyye, s. 31“LOKMAN KELİMESİNDEKİ HİKMET-İ İHSÂNİYYE'NİN BEYANINDADIR "Hikmet-i ihsâniyye"nin Lokman kelimesine özgü kılınmasının sebebi şudur: "Biz Lokman'a hikmet verdik" ”Oku
  4. 4Kelime-i Lokmâniyye, s. 1“LOKMAN KELİMESİNDEKİ HİKMET-İ İHSÂNİYYE'NİN BEYANINDADIR "Hikmet-i ihsâniyye"nin Lokman kelimesine özgü kılınmasının sebebi şudur: "Biz Lokman'a hikmet verdik" ”Oku
  5. 5Kelime-i Lokmâniyye, s. 2“كَثِيــر (Bakara, 2/269) yani "Biz Lokman'a hikmet verdik"; "Ve hikmet verilen kimseye, çok hayır verildi" ayet-i kerimesinin şahitliği veçhiyle Hz. ... Lokman ”Oku
  6. 6Kelime-i Hârûniyye, s. 4“Hârûn (a.s.)da bu iki kısım imâmetin her ikisi de sâbit oldu. Çünkü Mûsâ ve Hârûn (aleyhime’s-selâm) müştereken seyf ile ba’solundular; ve seyf ile ba’solunan h”Oku

Dayandığı eserler

Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.