İçeriğe atla

TB. Kelime-i Mûseviyye & Hâlidiyye kitabına göre Kelîmullâh ne anlam taşır?

Kitap-KonuOrta düzey21 görüntülenme7 kaynak
Kısa cevap

Kelîmullâh, "Allah'ın kelâm söylediği" anlamına gelir ve Hz. Mûsâ'nın özel lakabıdır. Bu makam, sâlikin Hak ile vasıtasız hitâbet ilişkisinin remzidir ve nübüvvetin özel bir vechesidir. Nisa Suresi 4/164'teki "ve kellemallâhu mûsâ teklîmâ" (Allah Mûsâ ile gerçekten konuştu) ayeti bu lakabın menşeidir¹. Kelîmullâh makâmı, henüz görüş mertebesi oluşmamış olsa da (len terânî), Hak sözünü gerçek manasıyla duyma halini ifade eder². Hz. Mûsâ'nın tevhid anlayışı bu makamda "lâ mevcûde illâ Allah" şeklindedir; yani "Allah'tan başka mevcut yoktur"³.

Detaylı cevap

Kelîmullâh, tasavvufta peygamberlere verilen üç temel makâmdan biri olarak kabul edilir; diğerleri Hz. İbrâhîm'in hullet (dostluk) makâmı olan Halîlullâh ve Hz. Muhammed'in mahbûbiyyet (sevilenlik) makâmı olan Habîbullâh'tır. Hz. Mûsâ'ya ihsan buyurulan bu kerâmet, ruhanî kuvvetten kaynaklanır⁴. Kelîmullâh makâmı, sâlikin "Vadi-i Eymen"e, yani Tûr dağında hitap edilen vadiye ulaşmasıyla idrak edilebilecek bir hakikattir³. Bu makamda okunan ve çözülen kelime "ilâhe"dir³. Hz. Mûsâ'nın tevhid anlayışı bu makamda "lâ mevcûde illâ Allah" olarak ifade edilir; bu, rubûbiyyet zuhur edici peygamberin "lâ mevcûde iller rab" (esmâ) tecellisidir⁵. Kelîmullâh, duyulan kelimeyi ifade ederken, İsa (a.s.) için kullanılan "Kelimetullah" Allah'ın bir kelimesi, Kur'ân-ı Kerîm ise "Kelâmullah" yani her kelâmın Allah'tan olduğunu belirtir⁶. Bu kelâm-ı ilâhîleri anlamak için kulağın iyi ayarlanmış olması gerektiği vurgulanır⁷.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.

  1. 1Kelime-i Tevhîd, s. 56“ "Allah Musa'ya gerçekten konuştu (kelime ile kelam etti)" Hadis-i şerif, “hani İbrahime Rabbı bir takım kelimelerle imtiha”Oku
  2. 2Kelime-i Tevhîd, s. 59“ın lakabı "Kelimullah"tır, yani daha henüz görüş mertebesi oluşmamış ("len terani") fakat Hak sözünü gerçek manasıyla duyma oluşmuştur. &10024; Bilindiği gibi M”Oku
  3. 3Kelime-i Tevhîd, s. 223“ın lakabı "Kelimullah"tır, yani daha henüz görüş mertebesi oluşmamış ("len terani") fakat Hak sözünü gerçek manasıyla duyma oluşmuştur. &10024; Bilindiği gibi M”Oku
  4. 4Mesnevî Cilt 11 · Beyit 1591 (s. 513)“Sende İbrahim Halilullah (a.s.) gibi bir tevekkül var mıdır ki, bu tevekkül ruhanî tesirlerdendir; ve aynı şekilde sende Musa Kelimullah (a.s.) gibi bir keramet”Oku
  5. 5Kelime-i Tevhîd, s. 7“ın lakabı "Kelimullah"tır, yani daha henüz görüş mertebesi oluşmamış ("len terani") fakat Hak sözünü gerçek manasıyla duyma oluşmuştur. &10024; Bilindiği gibi M”Oku
  6. 6İnci Tezgâhı (1), s. 106“. Kelimullah; duyulan Kelimetullah; Allah’ın bir kelimesi Kelâmullah; Her kelâm Allah’ın. Her bir kelime delâlet eylediği mânânın o sûrette taay-yününden başka ”Oku
  7. 7Kelime-i Îseviyye, Bölüm 382“O bir kelimedir, diyor. Musa (a.s.) hakkında “Musa kelimullah” işiten, İsa (a.s.) hakında “Kelimetullah” Kur’an-ı Kerim ise “Kelamullah” bunlar hep kelime ile n”Oku

Dayandığı eserler

Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.