Vahiy ve Cebrâîl kitabına göre Mîrâc ne anlam taşır?

Mîrâc, lugatte 'çıkış aleti, merdiven, urûc vâsıtası' anlamına gelir ve tasavvufta Hz. Peygamber'in Mescid-i Aksâ'dan göklere çıkıp Sidretü'l-Müntehâ ve ardından Kâbe Kavseyni Ev Ednâ makâmına ulaştığı gece yolculuğudur. "Vahiy ve Cebrâîl" kitabının vurguladığı üzere, Mîrâc hadisesi, vahyin farklı tezahürlerinden biri olarak ele alınır. Bu hadise, Peygamber Efendimizin uyanıkken, arada perde olmaksızın doğrudan Allah-u Teâlâ ile konuşması şeklindeki vahiy türüne örnek teşkil eder¹. Bu durum, Cebrâîl'in bizzat kendi şekliyle getirdiği ilk vahiyden (Hira Dağı'nda) ve uyku hâlinde gelen vahiyden ayrılır¹.

Mîrâc yolculuğunda başlangıçta Cebrâîl (a.s.) rehber, Burak ise vasıta olarak yer alır³. Ancak yolculuk ilerledikçe, vasıtalar ve rehberler Peygamber Efendimizden (s.a.v.) kopar. Burak'ın belirli bir mertebeden sonra yolculuktan ayrılması, nefsin terbiye edilerek aşılan mertebeleri simgeler. Daha sonra Cebrâîl (a.s.) da belirli bir noktadan sonra yolculuğa devam edemez; bu durum, Peygamber Efendimizin ulaştığı makamın, vahiy meleğinin dahi ötesinde olduğunu gösterir⁴. Bu bağlamda, sâlikin mîrâcında onu Hakikat-i Muhammediye'ye ulaştıracak olan mürşid-i kâmil, Cebrâîl'in rolünü üstlenir; burada Cebrâîl'den maksat akl-ı küll'dür⁵. Mîrâc, Hz. Peygamber'in sülûkunun zirvesi olup, bâtınî seyrinin Muhammediyet ile neticelenmesidir².