Velâyet'in Muhammediyye Fassı'ndaki dayanağı nedir?

Velâyet, tasavvuf doktrininin merkezî kavramlarından olup, sâlikin Cenâb-ı Hakk ile manevî yakınlık ve dostluk kurduğu makâmı ifade eder. Muhammediyye Fassı'nda bu velâyet anlayışı, Hakîkat-i Muhammediyye ile ilişkilendirilerek derinleştirilir. Hakîkat-i Muhammediyye, tasavvuf metafiziğinde kâinat nizamının merkez taşı olarak kabul edilen en yüksek kavramdır (Hakîkat-i Muhammediyye). Bu hakikat, vâhidiyyet mertebesi ile özdeşleştirilir¹. Vâhidiyyet ise, Cenâb-ı Hakk'ın sıfat ve esmâ ile taayyün ettiği, ahadiyyetten sonra gelen ve kesretin başlangıcı olan teklik mertebesidir.

Ahadiyyet mertebesi hiçbir nispet kabul etmezken, vâhidiyyet mertebesinde ilâhî esmâ ve sıfatlar tafsîl bulur; bu mertebe kesretin menşeidir. Kelime-i Muhammediyye'de belirtildiği üzere, vâhidiyyet mertebesi ile ahadiyyet mertebesi arasındaki fark, yalnızca belirginleşmemiş olmak ile belirginleşmiş olmaktan ibarettir¹. Bu bağlamda, Hakîkat-i Muhammediyye, ilâhî sıfatların suretleri ve mümkün varlıkların hakikatleri ile dayanağıdır². Efendimiz'in hakikati, bütün belirginleşmelerin başlangıcı olması itibarıyla varlıkta tek ve eşsizdir¹. Dolayısıyla, velâyetin Muhammediyye Fassı'ndaki dayanağı, Hakîkat-i Muhammediyye'nin vâhidiyyet mertebesinde ilâhî sıfatların ve esmânın tecellî ettiği, varlığın başlangıcı ve dayanağı olmasıdır. Bu, velâyet makâmının Hakîkat-i Muhammediyye'nin zuhuru ve tecellîsiyle olan derin bağını gösterir.