Yûsuf 53 ayetindeki Nefs-i Emmâre kavramı tasavvufta neye işaret eder?
Yûsuf Sûresi'nin 53. ayetinde geçen "innen-nefse le-emmâretün bi's-sû'" ifadesi, tasavvufta yedi nefs mertebesinin en alt basamağı olan Nefs-i Emmâre'ye işaret eder. Bu mertebe, nefsin kötülüğü şiddetle emreden, ham ve eğitilmemiş hâlidir¹. Sâlikin süflî yapısı, dünyaya ve hazlara yönelen vechesi olup, henüz uyanmadığı, kötülüğü kötülük olarak görmediği bir hâli temsil eder. Bu nefs, kendi menfaatini gözeten, dünyevî arzuların ve benlik iddiasının tuzaklarını kuran bir yapıdadır². Yûsuf (a.s.)'ın bu ayetteki sözleri, nefsi temize çıkarmanın ancak Allah'ın rahmetiyle mümkün olabileceğini vurgular³.
Detaylı cevap
Nefs-i Emmâre, tasavvufî sülûkun başlangıç noktasıdır ve avâmm-ı insanın mertebesidir. Bu mertebede sâlik, şehvet, gazap, kibir, hırs, haset, riya ve tama' gibi süflî özelliklerin etkisi altındadır. Nefs-i Emmâre'nin temel alâmetleri arasında Hak'tan habersiz olmak, dünyevî arzuların peşinde koşmak, günah işlediğinde pişmanlık duymamak, başkalarını suçlamak ve süflî lezzetlere düşkün olmak sayılır. Bu nefs, kendi menfaatini kollayan ve bedeni kendi istediği istikamette kullanmaya zorlayan bir güçtür⁴·⁵.
Yûsuf Sûresi 53. ayetinde geçen "Ve mâ uberriu nefsî, inne'n-nefse le emmâretun bi's-sûi illâ mâ rahime rabbî" ifadesi, nefsin kötülüğü emredici vasfını açıkça ortaya koyar ve ancak Rabbinin rahmet ettiği kimselerin bu durumdan müstesna olduğunu belirtir¹·⁶. Bu ayet, nefsi temize çıkarmanın ve saflaşmanın ancak Allah'ın rahmeti ve lütfu dâhilinde mümkün olabileceğine işaret eder³. Nefs-i Emmâre'nin zikri "Lâ ilâhe illâllah"tır ve bu mertebenin idrâki, bu bilincin farkında olarak ileriye doğru gitme gayretidir⁷·⁸. A'râf Sûresi 23. ayetinde geçen "Rabbimiz, biz nefslerimize zulmettik, şâyet sen bize mağfiret ve rahmet etmezsen, biz mutlaka hüsrana uğrayanlardan oluruz" ifadesi de bu hâle işaret eder⁶. Nefs-i Emmâre'nin aşılması için tevbe-i nasûh ve mürşid-i kâmile teslimiyet zorunludur.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Secde Sûresi · s.98“Nefs-i Emmâre (Kötülüğü Şiddetle Emreden Nefis) Bu mertebe, Kur'an'da ismiyle açıkça zikredilen bir nefs durumudur. Nefsin en ilkel, ham ve eğitilmemiş halidir.”Oku
- 2Ra'd Sûresi · s.326“İrfanî açıdan bu ayet , insanın kendisine tuzak kuran kendi nefs-i emmâresinin kurgularına ve hakikatten uzaklaştırıcı zihinsel tuzaklara işaret eder. “Onlardan”Oku
- 3Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye · s.225““Ve Ben, nefsimi temize çıkarmam, muhakkak ki, nefs var gücüyle kötülüğü emreder. Rabbimin rahmet ettiği müstesna. ... Muhakkak ki, Rabbim Gafurdur, Rahimdir” (”Oku
- 4Sohbet Arası Sohbetler CD 18 · s.137“Şimdi emmare mertebesinde Kur’an-ı Kerim’de açık olarak belirtilen Yusuf (as) ın duasıdır, وَمَاۤ اُبَرِّىءُ نَفْسِى اِنَّ النَّفْسَ لاَمَّارَةٌ بِالسُّوۤءِ اِل”Oku
- 5İzmir İrfan Sohbetleri CD 1 (1998-2000) · s.183“Şimdi nefs-i emmareyi böyle eğittikten sonra yapılan işlerin de nefs-i emarenin lehine olduğunu nefs-i emmare de anladıktan sonra senin en büyük yardımcın nefs-”Oku
- 6DVT-C001 (Ses Kaydı) · s.159“Nefs-i Emmâre Nefs-i emmârenin zikri: “Lâ ilâhe illâllah”tır. İdrâki: Bu mertebenin bilinci ile yol almaya azmetmektir. A’raf sûresi 23. âyetinde “İkisi şöyle d”Oku
- 7Yehova Şahitleri ile Mülâkât · s.71“Burada İrfan Mektebi kitabımızın “Nefsi Emmare” isimli birinci bölümünü aktaralım: “NEFS-İ EMMÂRE” Nefs-i Emmâreyi tanımağa çalışalım. NEFS-İ EMMÂRE’nin zikri. ”Oku
- 8İrfan Mektebi ve Hakk Yolu · s.12“Her günkü çalışmalar, bu sistem üzere devam ederken, görülen yeni zuhurat ve gelişmelere göre, yeni ilâvelerle derslere ve bâtın yolculuğuna devam edilir. Bu öz”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.