Hicr Sûresi 54. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Beşâret (بشارة), bir haberin derideki (بشرة) değişime yol açacak kadar sevinç veya üzüntü vermesi durumudur. Ayetteki 'ebeşşertumûnî' ifadesi, Hz. İbrahim'in, yaşlılığına rağmen çocuk müjdesi alması karşısındaki şaşkınlığını ve bu haberin kendisinde yarattığı derin etkiyi vurgular. Bu, sadece bir haber vermek değil, aynı zamanda bu haberin muhatap üzerindeki fizyolojik ve psikolojik etkisini de içerir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Beşâret, bir şeyi güzel bir şekilde haber vermektir. Ayetteki kullanım, meleklere yönelik bir istifham-ı inkârî (inkârî soru) olup, 'Bu durumda bana nasıl müjde verebilirsiniz?' anlamını taşır. Bu, müjdenin olağanüstülüğünü ve Hz. İbrahim'in bunu idrak etmekteki zorluğunu ifade eder.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Beşâret kelimesi Kur'an'da genellikle iyi haber, müjde anlamında kullanılır ve çoğu zaman Allah'tan gelen bir lütfu veya gelecekteki bir nimeti ifade eder. Hz. İbrahim'in bu kelimeyi kullanışı, 'bana böyle bir müjdeyi nasıl verebilirsiniz?' şeklinde bir şaşkınlık ve sorgulama içerir; bu da müjdenin alışılmadık ve mucizevî niteliğini vurgular.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Mess (مس), bir şeyin diğerine temas etmesi, dokunmasıdır. Ayetteki 'messeni'l-kiber' ifadesi, yaşlılığın Hz. İbrahim'i tamamen kuşattığını, ona nüfuz ettiğini ve fiziksel olarak onu etkilediğini mecazi bir anlatımla ifade eder. Bu, sadece yaşlanmak değil, yaşlılığın getirdiği zayıflık ve kısırlık halini vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Mess, bir şeyin diğerine ulaşması ve ona dokunmasıdır. Bazen hayırda, bazen şerde kullanılır. Ayetteki 'messeni'l-kiber' ifadesi, yaşlılığın kendisini tamamen sardığını, adeta ona yapıştığını ve bu durumun çocuk sahibi olma ihtimalini ortadan kaldırdığını düşündüğünü belirtir. Bu, yaşlılığın getirdiği fiziksel ve biyolojik sınırlamaların altını çizer.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Mess, bir şeyin diğerine ulaşması ve ona dokunmasıdır. Ayetteki 'messeni'l-kiber' ifadesi, yaşlılığın Hz. İbrahim'in bedenine ve ruhuna tamamen sirayet ettiğini, onu kuşattığını ve bu durumun doğal yollarla çocuk sahibi olma umudunu tükettiğini mecazi bir dille anlatır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Kiber (كبر), yaşça büyük olmak veya mevki, şan ve şeref bakımından büyük olmak anlamlarına gelir. Ayetteki 'el-kiber' ifadesi, Hz. İbrahim'in ileri yaşını, yani çocuk sahibi olma yeteneğini kaybetmiş olduğu biyolojik durumu ifade eder. Bu, müjdenin mucizevi yönünü pekiştiren bir durumdur.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Kiber, yaşlılık ve ihtiyarlık halidir. Ayetteki 'el-kiber' kelimesi, Hz. İbrahim'in fiziksel olarak çocuk sahibi olamayacak kadar yaşlandığını, bu durumun doğal bir engel teşkil ettiğini belirtir. Bu, müjdenin ilahi bir müdahale sonucu gerçekleşeceğinin zeminini hazırlar.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Kiber kelimesi Kur'an'da hem yaşça büyüklüğü hem de manevi büyüklüğü ifade eder. Bu ayette ise 'messeni'l-kiber' ifadesiyle birlikte kullanıldığında, fiziksel yaşlılığın getirdiği zayıflık ve üreme yeteneğinin kaybı anlamını kazanır. Hz. İbrahim'in bu ifadesi, müjdenin doğal yasalara aykırı olduğunu düşündüğünü gösterir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Bu kelime, 'ebeşşertumûnî' fiilinin tekrarı olup, Hz. İbrahim'in şaşkınlığını ve müjdenin dayanağını sorgulamasını vurgular. 'Febime tubeşşirûn' ifadesi, 'Hangi gerekçeyle, neye dayanarak bana bu müjdeyi veriyorsunuz?' anlamındadır. Bu, müjdenin mantıksal bir temele oturmadığı düşüncesini ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Buradaki 'tubeşşirûn' ifadesi, 'neye dayanarak, hangi sebeple' anlamındaki 'fetime' edatıyla birlikte kullanılarak, müjdenin kaynağını ve geçerliliğini sorgulayan bir anlam taşır. Hz. İbrahim, yaşlılık gerçeği karşısında bu müjdenin nasıl mümkün olabileceğini anlamaya çalışmaktadır.