Sâffât Sûresi 115. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Necât (نجاة), bir şeyden kurtulmak, selamet bulmaktır. 'Neca' fiili, bir şeyden ayrılıp kurtulmak anlamına gelir. Ayetteki 'necceynâ' (نجّينا) ise tef'il babından olup, birini kurtarmak, selamete erdirmek manasındadır. Burada Allah'ın, iki peygamberi ve kavimlerini büyük sıkıntıdan kurtardığını ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Necâ (نجا), kurtulmak demektir. Ayetteki 'necceynâhumâ' ifadesi, Allah'ın o iki kişiyi (Musa ve Harun'u kastederek) ve kavimlerini, Firavun'un zulmünden ve boğulmaktan kurtardığını mecazi olarak anlatır. Bu, ilahi bir lütuf ve himaye eylemidir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Kurtuluş (necât) kavramı Kur'an'da genellikle Allah'ın müminleri dünyevi sıkıntılardan ve ahirette azaptan koruması anlamında kullanılır. Bu ayetteki 'necceynâ' fiili, Allah'ın peygamberlerine ve onların takipçilerine yönelik özel bir lütuf ve himaye eylemini, onları büyük bir felaketten çekip çıkarmasını ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Kavm (قوم), bir araya gelmiş, birbiriyle ilişkili insan topluluğudur. Genellikle erkekler için kullanılır, ancak burada 'kavmehumâ' ifadesiyle peygamberlerin tebliğde bulunduğu ve onlarla birlikte sıkıntı çeken tüm topluluğu kapsar. Ayette, peygamberlerle birlikte bu topluluğun da kurtarıldığı vurgulanır.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kavm, bir peygamberin gönderildiği veya bir liderin takipçisi olan insan grubudur. Ayetteki 'kavmehumâ', Hz. Musa ve Harun'un kavmi olan İsrailoğulları'nı ifade eder. Onların da peygamberleriyle birlikte büyük sıkıntıdan kurtarılması, ilahi rahmetin genişliğini gösterir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Karb (كرب), şiddetli gam ve hüzündür. İnsanı boğan, nefesini kesen bir sıkıntı halidir. Ayetteki 'el-kerbi'l-azîm' (büyük sıkıntı) ifadesi, Firavun'un zulmü, İsrailoğulları'nın köleliği ve Mısır'dan çıkışlarındaki zorluklar gibi çok büyük ve bunaltıcı musibetleri anlatır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Karb (كرب), insanın göğsünü daraltan, onu bunaltan şiddetli üzüntü ve sıkıntıdır. Bu ayetteki 'el-kerbi'l-azîm', Firavun'un zulmü ve İsrailoğulları'nın yaşadığı ağır baskı gibi, insanı derinden etkileyen ve kurtuluşu zor görünen büyük bir musibeti ifade eder.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Karb kelimesi, Kur'an'da genellikle insanın iç dünyasında hissettiği derin üzüntü, bunalım ve çaresizlik durumlarını ifade eder. 'El-kerbi'l-azîm' tamlaması, bu sıkıntının boyutunun çok büyük olduğunu, adeta boğucu bir hal aldığını vurgular. Bu, ilahi müdahale olmaksızın aşılamayacak bir zorluktur.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Azîm (عظيم), hem maddi hem de manevi büyüklüğü ifade eder. Bir şeyin niteliğinde veya niceliğinde aşırıya kaçtığını gösterir. 'El-kerbi'l-azîm' ifadesinde, sıkıntının boyutunun çok büyük, dayanılmaz ve kapsamlı olduğunu, sıradan bir sıkıntı olmadığını vurgular.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Azîm, sıfat olarak geldiği kelimenin niteliğini güçlendirir ve onun büyüklüğünü, şiddetini belirtir. Burada 'kerb' kelimesiyle birlikte kullanılarak, yaşanan sıkıntının sadece bir zorluk değil, aynı zamanda çok büyük, kapsamlı ve üstesinden gelmesi güç bir musibet olduğunu ifade eder.