Sâffât Sûresi 158. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): C-a-l kökü, bir şeyi bir halden başka bir hale dönüştürmek, bir şeyi yaratmak veya bir şeye hükmetmek anlamlarına gelir. Bu ayette ise, müşriklerin Allah'a bir ortak koşarak, O'na bir soy bağı atfetmeleri, yani bir şeyi icat etmeleri ve isnat etmeleri anlamında kullanılmıştır.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): C-a-l fiili, burada 'iddiâ ettiler, isnat ettiler' manasındadır. Allah ile cinler arasında bir nesep icat etmeleri, yani böyle bir şeyi uydurmaları ve iddia etmeleri kastedilmiştir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): C-n-n kökü, örtmek, gizlemek anlamındadır. Cinler de gözlerden gizli oldukları için bu isimle anılırlar. Ayetteki 'cinne', müşriklerin Allah'a ortak koştukları, O'nunla soy bağı kurduklarını iddia ettikleri gizli varlıkları ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): C-n-n kelimesi, 'örtmek, gizlemek' anlamındaki 'cenn' kökünden türemiştir. Cinler, duyularla algılanamayan, gözden gizli varlıklar oldukları için bu isimle anılırlar. Ayetteki bağlamda, müşriklerin Allah ile aralarında bir soy bağı kurdukları iddia edilen bu gizli varlıklar kastedilmektedir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Kur'an'da 'cin' kavramı, insanlardan farklı, görünmez ve genellikle kötücül olarak tasvir edilen varlıkları ifade eder. Bu ayette, müşriklerin Allah'a ortak koştuğu ve O'nunla akrabalık bağı kurduğunu iddia ettiği bu varlıklar, onların yanlış inançlarının bir parçası olarak sunulur.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): N-s-b kökü, akrabalık, soy ve bir şeye nispet etmek anlamlarına gelir. Ayetteki 'neseb', müşriklerin Allah ile cinler arasında uydurdukları, gerçekte var olmayan bir soy bağını ifade eder. Bu, Allah'a çocuk isnat etme veya O'na ortak koşma şeklindeki yanlış inançlarının bir tezahürüdür.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Neseb, bir kişinin soyunu, akrabalık bağını ifade eder. Bu ayette, müşriklerin Allah'a çocuk isnat etme veya cinleri Allah'ın kızları olarak görme gibi sapkın inançlarını dile getirmektedir. Bu, Allah'ın birliğine ve eşsizliğine aykırı bir iddiadır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): A-l-m kökü, bir şeyi olduğu gibi idrak etmek, bilgi sahibi olmak anlamındadır. Ayetteki 'alimet', cinlerin, kendilerinin de hesap gününde Allah'ın huzuruna çıkarılacaklarını kesin olarak bildiklerini ifade eder. Bu bilgi, onların müşriklerin iddialarını çürüten bir gerçektir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): İlim, bir şeyin hakikatini kavramaktır. Burada cinlerin, kendilerinin de Allah'ın hükmüne tabi olacaklarını ve hesap için toplanacaklarını kesin bir bilgiyle bildikleri vurgulanmaktadır. Bu, onların müşriklerin iddialarından beri olduklarını gösterir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): H-d-r kökü, bir yerde bulunmak, hazır olmak anlamındadır. 'Muhdarûn' ise, zorla veya irade dışı bir yere getirilenler demektir. Bu ayette, cinlerin kıyamet günü hesap vermek üzere Allah'ın huzuruna toplanacakları, hazır bulundurulacakları kastedilmiştir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): H-d-r kökü, bir yerde bulunmak, hazır olmak anlamına gelir. 'Muhdarûn' kelimesi, 'ihdâr' (hazır bulundurmak) fiilinin ism-i mef'ulüdür ve bir yere zorla veya emirle getirilenleri ifade eder. Ayette, cinlerin de tıpkı insanlar gibi hesap vermek üzere Allah'ın huzuruna çıkarılacakları, yani hazır bulundurulacakları vurgulanır.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Muhdarûn, 'hazır kılınanlar, getirilenler' demektir. Bu ayette, cinlerin de ahirette hesaba çekilmek üzere toplanacakları, Allah'ın huzuruna getirilecekleri anlamındadır. Bu durum, onların ilahi hükümranlığın dışında olmadıklarını ve müşriklerin iddialarının geçersizliğini gösterir.