Fetevelle ‘anhum hattâ hîn(in)
O halde, bir süreye kadar onlardan yüz çevir
Onun için sen, bir süreye kadar onlardan yüz çevir.
Sâffât Suresi'nin 174. ayeti, peygambere hitaben, belirli bir zamana kadar müşriklerden yüz çevirmesini emretmektedir. Ayet, 'yüz çevirme' ve 'zaman' kavramları üzerinden ilahi bir stratejiyi ve sabır telkinini ifade eder.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): V-l-y kökü, yakınlık ve bir şeye yönelme anlamlarını taşır. Ancak 'tevellâ an' (تولّى عن) şeklinde kullanıldığında, bir şeyden yüz çevirme, ondan uzaklaşma ve ilgiyi kesme manasına gelir. Ayetteki 'fetevellâ anhum' ifadesi, müşriklerin durumundan yüz çevirme, onlarla tartışmayı bırakma ve onlara aldırış etmeme emrini içerir.
Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'tevellâ an' ifadesini 'i'râd an' (إعراض عن) yani 'yüz çevirme, sırt dönme' olarak açıklar. Bu ayetteki kullanımı, peygamberin müşriklerin inkâr ve alaylarına karşı bir süre için pasif bir duruş sergilemesi, onlarla mücadeleyi ertelemesi anlamındadır.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'velâye' kavramının temelinde 'yakınlık' ve 'destek' anlamlarının yattığını belirtir. Ancak 'tevellâ an' formu, bu yakınlığın ve desteğin tersine, bir tür ayrılma ve uzaklaşmayı ifade eder. Ayetteki emir, peygamberin müşriklerle olan ilişkisinde geçici bir mesafelenmeyi ve onlara karşı doğrudan bir eylemden kaçınmayı öğütler.
İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'an' harf-i cerinin bazen 'uzaklaşma' ve 'ayrılma' anlamı kattığını belirtir. 'Anhum' ifadesi, 'onlardan yüz çevir' emrinin doğrudan muhatabını, yani müşrikleri işaret eder ve yüz çevirme eyleminin kimden gerçekleşeceğini netleştirir.
Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'an' harf-i cerinin 'mücâveze' (geçme, aşma) ve 'mufâraka' (ayrılma) anlamlarını taşıdığını ifade eder. Ayetteki 'anhum' kullanımı, peygamberin müşriklerin durumunu 'geçmesi', onlardan 'ayrılması' ve onlarla meşgul olmaktan vazgeçmesi gerektiğini vurgular.
Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Es-Sicistânî, 'hattâ' edatının 'gâye' (son sınır) bildirdiğini belirtir. Bu ayetteki kullanımı, peygamberin müşriklerden yüz çevirme eyleminin belirli bir zamana kadar devam edeceğini, bu zamanın bir sonu olduğunu ifade eder.
Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'hattâ'nın hem zaman hem de mekan için son sınır belirten bir edat olduğunu açıklar. Ayette 'hîn' kelimesiyle birlikte kullanılması, yüz çevirme emrinin geçici olduğunu ve ilahi takdirle belirlenmiş bir zamana kadar süreceğini gösterir.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): H-y-n kökü, 'zaman' anlamına gelir ve genellikle belirli bir süreyi ifade eder. Ayetteki 'hîn' kelimesi, peygamberin müşriklerden yüz çevirme emrinin geçici olduğunu, ilahi bir hikmetle belirlenmiş bir zamana kadar süreceğini ve bu sürenin sonunda durumun değişeceğini ima eder.
Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): El-Kefevî, 'hîn' kelimesinin bazen kısa, bazen uzun bir zaman dilimini ifade edebileceğini belirtir. Bu ayetteki 'hattâ hîn' ifadesi, yüz çevirme emrinin mutlak olmadığını, belirli bir vakte kadar geçerli olduğunu ve bu vaktin ilahi planın bir parçası olduğunu gösterir.
Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'hîn' kelimesinin Kur'an'da farklı bağlamlarda kullanıldığını ve genellikle 'belirli bir zaman dilimi' veya 'vakit' anlamına geldiğini ifade eder. Bu ayetteki kullanımı, peygamberin müşriklerden yüz çevirme eyleminin süreli olduğunu ve bu sürenin ilahi bir takdirle belirlendiğini vurgular.
Sâffât Sûresi
وَأَبْصِرْهُمْ فَسَوْفَ يُبْصِرُونَ {الصافات/175}