Sâffât Sûresi 35. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Sâffât 35Cüz 23 · Sayfa 447

Sâffât Sûresi 35. Âyet

الصافات

İnnehum kânû iżâ kîle lehum lâ ilâhe illa(A)llâhu yestekbirûn(e)

Çünkü onlar, kendilerine, "Allah'tan başka hiçbir ilah yoktur" denildiği zaman, inanmayıp büyüklük taslıyorlardı.

Sâffât Suresi 35. ayet, müşriklerin tevhid çağrısına karşı gösterdikleri kibir ve büyüklük taslama hallerini dilbilimsel olarak ele almaktadır. Ayet, 'ilah', 'Allah' ve 'yestekbirûn' gibi temel kavramlar üzerinden tevhidin reddini ve bu reddin psikolojik boyutunu vurgular.

1إِلَـٰهَe-l-h

Kök:أ ل ه—Tapınılan, ibadet edilen, yüceltilen varlık; tanrı.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'ilah' kelimesinin 'elehe' fiilinden türediğini, 'hayran olmak, sığınmak, tapmak' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'lâ ilâhe illallah' ifadesinde, kulların kendisine yöneldiği, sığındığı ve ibadet ettiği tek varlığın Allah olduğunu vurgular, diğer tüm tapınılanları reddeder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'ilah' kelimesini 'ma'bûd' (ibadet edilen) olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, müşriklerin Allah'tan başka ilahlar edindiği ve bu ilahların batıl olduğu gerçeği karşısında, 'lâ ilâhe illallah' çağrısının onların taptığı sahte ilahları geçersiz kıldığını ifade eder.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'ilah' kavramının Kur'an'daki merkeziyetini inceler. Ona göre 'ilah', 'yüce varlık', 'tapınılan' anlamlarına gelir ve 'Allah' ismiyle özdeşleşerek mutlak tek Tanrı'yı ifade eder. Ayetteki 'lâ ilâhe illallah' ifadesi, tüm diğer 'ilah' iddialarını reddeden nihai bir tevhid beyanıdır.

2ٱللَّهُe-l-h

Kök:أ ل ه—Yüce ve tek yaratıcı, ibadete layık olan mutlak varlık.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'Allah' isminin 'el-İlah' kelimesinden türediğini ve tüm güzel isimleri ve yüce sıfatları kendinde toplayan, gerçek ma'bûd olan Yüce Yaratıcı'nın özel ismi olduğunu belirtir. Ayetteki 'illallah' ifadesi, tüm ilahlık iddialarını reddederek, sadece Allah'ın gerçek ilah olduğunu kesin bir dille ifade eder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'Allah' isminin 'ism-i a'zam' olduğunu ve tüm kemal sıfatlarını kapsadığını ifade eder. Ayetteki 'lâ ilâhe illallah' ifadesi, bu ismin mutlak tekliği ve eşsizliğini vurgulayarak, O'ndan başka hiçbir varlığın ilahlık vasfına sahip olamayacağını beyan eder.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'Allah' isminin Kur'an'daki en temel ve kapsayıcı kavram olduğunu, tüm ilahi sıfatları ve fiilleri kendinde barındırdığını belirtir. Ayetteki 'lâ ilâhe illallah' ifadesi, bu ismin tevhidin merkezinde yer aldığını ve tüm şirk unsurlarını reddettiğini gösterir.

3يَسْتَكْبِرُونَk-b-r

Kök:ك ب ر—Büyüklük taslamak, kibirlenmek, hakkı kabul etmemek.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'istikbâr' kelimesinin 'kibr' kökünden geldiğini ve kişinin kendisini başkalarından üstün görmesi, hakkı kabul etmemesi anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki 'yestekbirûn' ifadesi, müşriklerin 'lâ ilâhe illallah' tevhid çağrısına karşı, kendilerini üstün görerek ve hakkı küçümseyerek kibirlenmelerini ve bu çağrıyı reddetmelerini ifade eder.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'istikbâr'ın, kişinin kendisini büyük görmesi ve bu nedenle başkalarının sözünü veya hakkı kabul etmemesi olduğunu belirtir. Ayette, müşriklerin tevhidin apaçık hakikatine rağmen, kendi batıl inançlarına bağlılıklarından dolayı bu çağrıyı kibirle reddettiklerini vurgular.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'kibr' ve 'istikbâr' kavramlarının Kur'an'da genellikle Allah'ın ayetlerini veya peygamberlerin çağrılarını reddetme bağlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'yestekbirûn', müşriklerin tevhid çağrısına karşı gösterdikleri ahlaki ve psikolojik direnci, yani hakkı bile bile reddetme ve kendilerini üstün görme hallerini ifade eder.

Sâffât Sûresi

Âyet-i kerime, Ef’ali Tevhid âyetlerindendir.

Nefsi emmare sahipleri, nefislerini ilâh edindiği için nefsi emmare firavunu “La ilâhe İlla Allâh” tevhid sözünü duyunca kibirlenir ve “Ben en sizin yüce rabbinizim” (79/24)^[44] der… (Murat Derûni)

"Ey derviş! Sakın 'mütekebbirlerden değilim' deyip gaflete düşme. Nefsine 'Lâ ilâhe illâllah' dedirtemiyorsan, sen de o firavunlardansın."^[45]

وَيَقُولُونَ أَئِنَّا لَتَارِكُوا آلِهَتِنَا لِشَاعِرٍ مَّجْنُونٍ {الصافات/36}

(37/36) “Ve yekûlûne e-innâ letârikû âlihetinâ lişâ’irin mecnûn(in)”

(37/36) “Biz, deli bir şair için ilâhlarımızı mı terk edeceğiz?” diyorlardı.

Eserin tamamını oku