Velekad darabnâ linnâsi fî hâżâ-lkur-âni min kulli meśelin le'allehum yeteżekkerûn(e)
Andolsun, öğüt alsınlar diye biz bu Kur'an'da insanlar için her türlü misali verdik.
Yemin ederim ki, bu Kur'ân'da insanlar için her türlüsünden temsil getirdik. Gerek ki iyi düşünsünler.
Zümer Suresi 27. ayet, Kur'an'ın insanlara çeşitli misaller sunarak öğüt vermeyi amaçladığını vurgular. Ayet, 'darabnâ' fiiliyle misal vermenin eylemini, 'mesel' kelimesiyle bu misallerin niteliğini ve 'yetazekkerûn' fiiliyle de bu misallerden beklenen etkiyi dilbilimsel olarak öne çıkarır.
Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'darabe' fiilinin burada 'beyyene' (açıkladı, ortaya koydu) anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'darabnâ' ifadesi, Allah'ın insanlara misalleri açıklayıcı ve öğretici bir şekilde sunduğunu gösterir.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'darb' kelimesinin asıl anlamının bir şeyi bir şeye vurmak olduğunu, ancak mecazi olarak bir şeyi açıklamak, örnek vermek, bir şeyi ortaya koymak anlamlarında da kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'darabnâ' fiili, Kur'an'ın misalleri insan zihnine 'vurarak' yani açıkça sunarak idrak etmelerini sağlamayı amaçladığını belirtir.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'darabe meselen' ifadesinin Kur'an'da bir şeyi açıklamak, bir hakikati somutlaştırmak için kullanılan tipik bir kalıp olduğunu vurgular. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın soyut gerçekleri insanların anlayabileceği somut örneklerle açıkladığını gösterir.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'Kur'an' kelimesinin 'karae' fiilinden türediğini ve hem 'okunan' hem de 'toplanan' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'hâzâ'l-Kur'ân' ifadesi, bu ilahi kitabın insanlara sunulan misalleri içeren, okunması ve üzerinde düşünülmesi gereken bir bütün olduğunu vurgular.
Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): el-Kefevî, Kur'an'ın sadece lafızlardan ibaret olmadığını, aynı zamanda manaları ve hükümleri toplayan bir kitap olduğunu ifade eder. Ayetteki bağlamda Kur'an, misaller aracılığıyla insanlara hidayet sunan kapsamlı bir rehberdir.
İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'mesel' kelimesinin 'şibh' (benzer) ve 'sıfat' (nitelik) anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'min külli mesel' ifadesi, Kur'an'ın her türlü örneği, benzetmeyi ve ibret verici kıssayı içerdiğini gösterir.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'mesel'in bir şeyi başka bir şeye benzeterek açıklamak veya bir hakikati somutlaştırmak için kullanılan söz olduğunu ifade eder. Bu ayetteki 'mesel', insanların zihinlerinde canlanacak, kolayca anlaşılabilecek ve ibret alınabilecek örnekleri ifade eder.
Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'mesel'in bazen 'hikmet' (bilgelik) ve 'ibret' (ders) anlamlarına da geldiğini belirtir. Ayetteki 'her türlü misal' ifadesi, Kur'an'ın insanlara farklı açılardan hikmetler ve dersler sunan zengin bir içeriğe sahip olduğunu vurgular.
Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'tezekkür' fiilinin 'tefekkür' (derinlemesine düşünme) ve 'i'tibâr' (ibret alma) anlamlarını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'le'allehum yetazekkerûn' ifadesi, misallerin amacının insanların sadece hatırlaması değil, aynı zamanda üzerinde düşünerek doğru yolu bulmaları olduğunu gösterir.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'zikr'in hem unutulanı hatırlamak hem de bir şeyi zihinde canlı tutmak anlamına geldiğini ifade eder. 'Tezekkür' ise bu hatırlama ve düşünme eyleminin tekrar tekrar yapılmasıdır. Ayetteki kullanımı, Kur'an'daki misallerin insanları sürekli olarak hakikatleri hatırlamaya ve onlardan ders çıkarmaya teşvik ettiğini belirtir.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'zikr' kavramının Kur'an'da sadece hatırlama değil, aynı zamanda Allah'ın ayetleri üzerinde derinlemesine düşünme ve bu düşüncelerden hareketle ahlaki bir dönüşüm yaşama anlamını da içerdiğini belirtir. Bu ayetteki 'yetazekkerûn' fiili, misaller aracılığıyla insanların kalplerinde ve zihinlerinde bir uyanışın hedeflendiğini gösterir.
Zümer Sûresi
159) Muhtelif Sohbet Arası Sohbetler (27)