Duhân Sûresi 18. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'abd' kelimesinin asıl anlamının 'boyun eğme, zelil olma' olduğunu belirtir. Ayetteki 'ibâdallâh' ifadesi, Allah'a tam bir teslimiyetle kulluk eden, O'nun emirlerine itaat eden kimseleri ifade eder. Bu bağlamda, Firavun'un zulmü altındaki İsrailoğulları'nın Allah'a yönelmesi gerektiği çağrısını içerir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'ibâd' kelimesini 'kullar' olarak açıklar ve bu kullanımın Kur'an'da yaygın olduğunu belirtir. Ayetteki 'ibâdallâh' ifadesi, genel olarak Allah'ın yarattığı tüm varlıkları kapsasa da, burada özelde Hz. Musa'nın muhatap olduğu İsrailoğulları'na yönelik bir hitaptır, onları Allah'a dönmeye davet eder.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'abd' kavramının Kur'an'daki merkeziyetine dikkat çeker. Ona göre 'abd', Allah'ın mutlak egemenliği karşısında insanın mutlak bağımlılığını ve teslimiyetini ifade eder. Bu ayetteki 'ibâdallâh' çağrısı, Firavun'un köleliğinden kurtulup Allah'ın gerçek kulları olmaya bir davettir, zira gerçek özgürlük Allah'a kullukta bulunur.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'resûl' kelimesinin 'bir mesajı iletmek üzere gönderilen kişi' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'resûl' ifadesi, Hz. Musa'nın Allah tarafından Firavun'a ve İsrailoğulları'na gönderilmiş, ilahi vahyi tebliğ eden bir elçi olduğunu vurgular. Bu, onun sözlerinin sıradan bir insanın sözleri değil, ilahi bir otoriteye dayandığını gösterir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'resûl' kelimesini 'gönderilmiş' olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, Hz. Musa'nın Firavun'a karşı Allah'ın elçisi olarak gönderilmesi, onun ilahi bir görevle donatıldığını ve bu görevinin Firavun'un zulmüne karşı bir uyarı ve İsrailoğulları için bir kurtuluş yolu olduğunu ifade eder.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'resûl' kavramının Kur'an'da 'Allah'ın sözünü insanlara ulaştıran, ilahi iradenin yeryüzündeki temsilcisi' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette Hz. Musa'nın 'resûl' olarak tanımlanması, onun sadece bir haberci değil, aynı zamanda Allah'ın emirlerini ve yasaklarını tebliğ eden, insanları doğru yola çağıran bir rehber olduğunu gösterir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'emîn' kelimesinin 'güvenilir, emaneti koruyan, korkulmayacak kişi' anlamına geldiğini ifade eder. Ayette Hz. Musa'nın kendisini 'emîn' olarak nitelemesi, tebliğ ettiği mesajın doğruluğuna, kendisinin de bu mesajı eksiksiz ve tahrif etmeden ilettiğine dair bir güvence sunar. Bu, muhatapların ona güvenmesini sağlamak içindir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'emîn' kelimesinin 'güvenilen, kendisine itimat edilen' anlamını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'emîn' sıfatı, Hz. Musa'nın peygamberlik görevinin temel bir vasfını oluşturur. O, Allah'ın mesajını insanlara ulaştırırken hiçbir şeyi değiştirmeyen, eklemeyen veya çıkarmayan, tam bir sadakatle görevini yerine getiren bir elçidir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'emn' kökünün 'güven, emniyet' anlamlarını içerdiğini ve 'emîn'in bu kökten türeyen 'güvenilir kişi' olduğunu vurgular. Ayetteki 'emîn' ifadesi, Hz. Musa'nın hem Allah katında hem de muhatapları nezdinde güvenilirliğini pekiştirir. Bu, onun tebliğinin kabul edilebilirliği için kritik bir özelliktir, zira bir elçinin güvenilirliği, mesajının inandırıcılığını doğrudan etkiler.