Câsiye Sûresi 8. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'sem'' kökünü 'sesi idrak etmek' olarak tanımlar. Ayetteki 'yesmeu' kelimesi, sadece fiziksel işitmeyi değil, aynı zamanda işitilen şeyi idrak etme ve anlama boyutunu da içerir. Ancak burada, işitilenin gereğini yapmama, hatta yok sayma anlamında kullanılmıştır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, Kur'an'da 'sem'' fiilinin çoğu zaman sadece 'duymak' değil, aynı zamanda 'kulak vermek', 'itaat etmek' ve 'anlamak' anlamlarını da taşıdığını belirtir. Bu ayette ise, işitme eyleminin gerçekleşmesine rağmen, ardından gelen 'yusırru mustekbiran' ifadesiyle bu işitmenin amacına ulaşmadığı, yani itaate dönüşmediği vurgulanır.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'âyet' kelimesinin Kur'an'da farklı anlamlarda kullanıldığını belirtir; bazen 'alamet', bazen 'ibret', bazen de 'Kur'an'ın bir bölümü' anlamına gelir. Bu ayetteki 'âyâtillah' ifadesi, hem Kur'an'ın vahyedilen ayetlerini hem de Allah'ın kainattaki kudret delillerini kapsayan geniş bir anlam taşır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'âyet' kelimesini 'açık alamet, delil' olarak açıklar ve Allah'ın ayetlerinin, O'nun varlığına ve birliğine işaret eden her şey olduğunu belirtir. Ayetteki bağlamda, bu ayetler, insanlara doğru yolu gösteren ve onları uyaran ilahi mesajlardır.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'ayet' kavramının Kur'an'da hem kozmik delilleri (âyât-ı tekvîniyye) hem de vahyedilen metinleri (âyât-ı tenzîliyye) ifade ettiğini vurgular. Bu ayette, 'tütlâ aleyhi' (kendine okunan) ifadesiyle özellikle Kur'an ayetlerine atıf yapıldığı açıktır.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'ısrar' kelimesinin 'bir şey üzerinde sebat etmek, ondan vazgeçmemek' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'yusırru' ifadesi, kişinin Allah'ın ayetlerini işittikten sonra bile yanlış tutumunda, yani kibir ve inkarda inatla devam etmesini ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'ısrar'ı 'bir şeye sıkıca sarılmak ve ondan ayrılmamak' olarak tanımlar. Bu ayette, kişinin günah ve inkarda ısrar etmesi, yani doğru yolu görmezden gelerek kendi sapkınlığında direnişi vurgulanır.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'ısrar'ın 'bir fiili tekrar tekrar yapmak ve ondan dönmemek' olduğunu belirtir. Ayetteki 'yusırru' kelimesi, kişinin Allah'ın ayetlerine karşı takındığı olumsuz tavrı sürekli hale getirmesini, yani inadını sürdürmesini ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'kibr' kelimesini 'kişinin kendini başkalarından üstün görmesi' olarak açıklar. 'Müstekbir' ise bu sıfatı taşıyan, büyüklük taslayan kişidir. Ayette, Allah'ın ayetlerini işiten kişinin, bu ayetleri kabul etmeyişinin ardındaki temel motivasyonun kibir olduğu belirtilir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'istekbâr' fiilinin 'kibirli davranmak, kendini büyük görmek' anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'müstekbiran' kelimesi, kişinin Allah'ın ayetlerine karşı takındığı tavrın, kendini ilahi mesaja karşı üstün görme ve onu küçümseme olduğunu gösterir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, Kur'an'da 'kibr'in, Allah'ın mutlak otoritesini ve insanın acizliğini reddeden bir tutum olduğunu belirtir. 'Müstekbir' olan kişi, Allah'ın ayetlerini işittiğinde bile, kendi nefsini ve düşüncelerini ilahi hakikatin üzerinde görerek onu kabul etmez.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'azab' kelimesini 'insanı bir şeyden alıkoyan, engelleyen ve ona elem veren şey' olarak tanımlar. Ayetteki 'azab' ifadesi, Allah'ın ayetlerine karşı kibirle direnenlerin ahirette karşılaşacakları, elem verici ve kaçınılmaz cezayı ifade eder.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'azab'ın 'şiddetli ceza' anlamına geldiğini belirtir. Bu ayetteki 'azab' kelimesi, Allah'ın ayetlerini işitip de kibirle yüz çevirenlerin hak ettiği, hem dünyevi hem de uhrevi olabilecek şiddetli bir karşılığı ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'elem' kelimesini 'bedene veya ruha isabet eden acı' olarak açıklar. 'Elîm' ise bu acıyı veren veya bu acıyla nitelenen şeydir. Ayetteki 'azâbin elîm' ifadesi, verilecek olan azabın sadece bir ceza olmakla kalmayıp, aynı zamanda çok şiddetli ve dayanılmaz bir acı vereceğini vurgular.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'elem'in 'acı hissetmek' olduğunu belirtir. 'Elîm' sıfatı, 'azab' kelimesini niteleyerek, bu azabın sadece fiziksel değil, aynı zamanda ruhsal bir acı da içereceğini, yani kapsamlı bir ıstırap olacağını ifade eder.