Mâide Sûresi 13. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Mâide 13Cüz 6 · Sayfa 109

Mâide Sûresi 13. Âyet

المائدة

Febimâ nakdihim mîśâkahum le'annâhum vece'alnâ kulûbehum kâsiye(ten)(c) yuharrifûne-lkelime ‘an mevâdi'ihi(ﻻ) venesû hazzan mimmâ żukkirû bih(i)(c) velâ tezâlu tettali'u ‘alâ ḣâ-inetin minhum illâ kalîlen minhum(s) fa'fu ‘anhum vasfah(c) inna(A)llâhe yuhibbu-lmuhsinîn(e)

İşte, verdikleri sözlerini bozmaları sebebiyledir ki onları lanetledik, kalplerini de kaskatı kıldık. Kelimeleri yerlerinden kaydırarak (tahrif edip) değiştiriyorlar. Akıllarından çıkarmamaları istenen şeylerden önemli bir kısmını da unuttular. (Ey Muhammed!) İçlerinden pek azı hariç, onların daima bir hainliğini görüyorsun. Yine de sen onları affet ve aldırış etme. Çünkü Allah, iyilik yapanları sever.

Mâide Suresi 13. ayet, İsrailoğulları'nın ahdi bozması, kalplerinin katılaşması, kelimeleri tahrif etmeleri ve hainlikleri gibi temel kavramlar üzerinden onların dinî ve ahlakî sapmalarını dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır. Ayet, bu kavramlar aracılığıyla ilahi cezanın ve insan davranışlarının sonuçlarının semantik bir analizini sunar.

1نَقْضِهِمn-k-d

Kök:ن ق ض—Ahdi, sözü bozmak, çözmek, yıkmak anlamındadır ve İsrailoğulları'nın Allah ile olan antlaşmalarını ihlal etmelerini ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Nakd (نقض) kelimesi, bir şeyi sağlamlaştırdıktan sonra çözmek, bozmak anlamına gelir. Ayetteki 'nakdihim mîsâkahum' ifadesi, İsrailoğulları'nın Allah ile yaptıkları antlaşmayı, yani Tevrat'ın hükümlerine uyma sözlerini kasten ve bilerek ihlal etmelerini, bu antlaşmanın bağlayıcılığını ortadan kaldırmalarını ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Nakd (نقض) mecazi olarak ahdi bozmak, sözden dönmek anlamında kullanılır. Burada İsrailoğulları'nın Allah'a verdikleri sözü tutmamaları, ahitlerini çiğnemeleri kastedilmektedir. Bu, sadece bir unutkanlık değil, bilinçli bir ihlaldir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Kur'an'da 'ahd' (antlaşma) kavramı, Allah ile insan arasındaki karşılıklı bir yükümlülük ilişkisini ifade eder. 'Nakd' ise bu ahdin bozulması, yani Allah'ın emirlerine itaatsizlik ve verilen sözden dönme anlamına gelir. Bu ayette, İsrailoğulları'nın bu temel dinî yükümlülüğü ihlal etmeleri, onların ilahi lanete müstahak olmalarının ana nedenidir.

2لَعَنَّـٰهُمْl-'-n

Kök:ل ع ن—Allah'ın rahmetinden uzaklaştırmak, kovmak anlamına gelir ve İsrailoğulları'nın ahdi bozma eylemlerinin ilahi bir cezasıdır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): La'n (لعن), uzaklaştırmak ve kovmak demektir. Allah'tan la'net, rahmetinden uzaklaştırmak; insanlardan la'net ise beddua etmektir. Ayetteki 'le'annâhum' ifadesi, Allah'ın İsrailoğulları'nı rahmetinden ve lütfundan mahrum bırakması, onları ilahi yardımdan uzaklaştırması anlamındadır. Bu, onların dünyevi ve uhrevi hayatta bir tür dışlanmışlık yaşamalarına yol açmıştır.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): La'net (لعنة), Allah'tan geldiğinde azap ve rahmetten uzaklaştırma, kullardan geldiğinde ise beddua ve kınama demektir. Bu ayetteki lanet, İsrailoğulları'nın ahdi bozma eylemlerine karşılık olarak Allah'ın onlara yönelik gazabını ve rahmetini kesmesini ifade eder. Bu durum, onların kalplerinin katılaşması gibi sonraki cezaların da bir öncüsüdür.

3قَـٰسِيَةًk-s-v

Kök:ق س و—Katı, sert, merhametsiz anlamına gelir ve İsrailoğulları'nın kalplerinin ilahi mesajlara karşı duyarsızlaşmasını ifade eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Kasvet (قسوة), kalbin sertleşmesi, yumuşaklığını ve merhametini kaybetmesidir. 'Kalplerini katılaştırdık' ifadesi, onların öğüt almaz, ibret duymaz ve hakikati kabul etmez bir hale gelmelerini anlatır. Bu, ahdi bozmanın ve günah işlemenin bir sonucu olarak Allah'ın onlara verdiği bir cezadır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Kasâ (قسا), bir şeyin sertleşmesi, yumuşaklığını yitirmesidir. Kalbin kasveti ise, öğüt ve nasihatten etkilenmemesi, merhamet ve şefkatten yoksun kalmasıdır. Ayetteki 'kulûbehum kâsiyeten' ifadesi, İsrailoğulları'nın kalplerinin, peygamberlerin uyarılarına ve ilahi ayetlere karşı tamamen kapanmış, katılaşmış olduğunu gösterir. Bu durum, onların hakikati idrak etme ve doğru yolu bulma yeteneklerini kaybetmelerine yol açmıştır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Kur'an'da 'kalp' (kalb) sadece bir organ değil, aynı zamanda idrak, irade ve duyguların merkezidir. Kalbin 'kasveti' ise, bu merkezî organın manevi duyarlılığını yitirmesi, ilahi mesajlara karşı kör ve sağır hale gelmesidir. Bu ayette, İsrailoğulları'nın kalplerinin katılaşması, onların ahdi bozma ve tahrifat gibi eylemlerinin doğal bir sonucu olarak sunulur ve ilahi bir ceza niteliği taşır.

4يُحَرِّفُونَh-r-f

Kök:ح ر ف—Sözleri asıl anlamından saptırmak, değiştirmek, tahrif etmek anlamına gelir ve İsrailoğulları'nın Tevrat'ın metinlerini ve anlamlarını kasten değiştirmelerini ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Tahrif (تحريف), bir şeyi kenarına, ucuna çekmek, asıl yerinden saptırmak demektir. 'Yuharrifûne'l-kelime an mevâdi'ihî' ifadesi, İsrailoğulları'nın Tevrat'ın lafızlarını veya anlamlarını, kendi heva ve heveslerine göre değiştirmelerini, asıl manasından uzaklaştırmalarını ifade eder. Bu, onların ilahi kelama karşı gösterdikleri saygısızlığın ve ihanetin bir göstergesidir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Harf (حرف), bir şeyin kenarı, ucu demektir. Tahrif (تحريف) ise, bir şeyi kenara çekmek, asıl yönünden saptırmak anlamına gelir. Kelamın tahrifi, ya lafzını değiştirerek veya manasını asıl maksadından saptırarak olur. Ayetteki kullanım, İsrailoğulları'nın ilahi kelamın hem lafzında hem de manasında değişiklikler yaparak onu kendi çıkarlarına uygun hale getirmelerini anlatır.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Tahrif kavramı, Kur'an'da genellikle Yahudilerin kutsal metinlere yönelik kasıtlı müdahalelerini ifade etmek için kullanılır. Bu müdahale, sadece metinsel bir değişiklik değil, aynı zamanda ilahi mesajın özünü ve ruhunu bozma çabasıdır. Ayetteki 'yuharrifûne' fiili, bu eylemin sürekliliğini ve kasıtlılığını vurgular.

5خَآئِنَةٍh-v-n

Kök:خ و ن—Hainlik, ihanet, güveni kötüye kullanma anlamına gelir ve İsrailoğulları'nın sürekli olarak antlaşmalarına ve kendilerine duyulan güvene ihanet etmelerini ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Hayn (خون), emanete riayet etmemek, ahdi bozmak demektir. Hıyanet (خيانة) ise, güvenilen bir şeye karşı yapılan ihlaldir. Ayetteki 'hâinetin' kelimesi, İsrailoğulları'nın sürekli olarak güveni kötüye kullanma, ahitlerini bozma ve gizlice düşmanlık etme eylemlerini ifade eder. Bu, onların karakterlerinin ayrılmaz bir parçası haline gelmiş bir özelliktir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Hıyanet (خيانة), emanete riayet etmemek, ahdi bozmak ve gizlice düşmanlık etmek anlamlarına gelir. Ayetteki 'tattali'u alâ hâinetin minhum' ifadesi, Hz. Peygamber'in ve müminlerin, İsrailoğulları'nın sürekli olarak sergiledikleri haince davranışlara, gizli düşmanlıklara ve antlaşma ihlallerine şahit olacaklarını belirtir. Bu, onların güvenilmez ve sözlerinde durmayan bir topluluk olduklarını gösterir.

6ٱلْمُحْسِنِينَh-s-n

Kök:ح س ن—İyilik yapanlar, güzel davrananlar anlamına gelir ve Allah'ın sevdiği, mükâfatlandırdığı kimseleri ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Hüsn (حسن), bir şeyin güzel olmasıdır. İhsan (إحسان) ise, bir şeyi güzel yapmak, iyilikte bulunmaktır. Muhsin (محسن) ise, iyilik yapan kimsedir. Ayetteki 'innallâhe yuhibbu'l-muhsinîn' ifadesi, Allah'ın, İsrailoğulları'nın aksine, ahitlerine bağlı kalan, iyilik yapan, affedici ve güzel ahlak sahibi kimseleri sevdiğini ve onları ödüllendireceğini vurgular. Bu, ayetin olumsuz tasvirlerinin ardından gelen bir umut ve teşvik mesajıdır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): İhsan (إحسان) kavramı, Kur'an'da sadece iyilik yapmak değil, aynı zamanda bir şeyi en güzel şekilde yapmak, mükemmelliğe ulaşmak anlamını da taşır. Bu, Allah'a karşı kullukta ve insanlara karşı muamelede en üst düzeyde bir ahlaki duruşu ifade eder. Ayetteki 'muhsinîn', İsrailoğulları'nın kötü davranışlarının zıttı olarak, Allah'ın rızasını kazanmış, ahlaki erdemlere sahip müminleri temsil eder.

Mâide Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

(13) (Fe Bi mâ nakdıhim mîsakahüm leannahüm ve cealnâ kulubehüm kasiyeten, yuharrifunel kelime an mevadııhı ve nesu hazzan mimma zükkiru Bihi, ve lâ tezalu tattaliu alâ hainetin minhüm illâ kalîlen minhüm fa'fü anhüm vasfah* innAllahe yuhıbbul muhsinîn;)

“Sözlerini bozdukları için onları lânetledik ve kalblerini katılaştırdık. Kelimeleri yerlerinden

değiştiriyorlar. Uyarıldıkları şeyden pay almayı unuttular. İçlerinden pek azı hariç, dâima onlardan hainlik görürsün. Yine de onları affet, aldırma. Çünkü Allah güzel davrananları sever.” İhsan her ne kadar sözlük mânâsı ve zâhiri olarak bir şeylerin alınıp verilmesi ise de müşâhede bâbında Allah’ı müşâhedeye başlangıçtır. Yâni rü’yetin idrâkini ihsân etmektir, mârifetullah bilgisinin ihsân edilmesidir. Bu durumda Allah ihsân sahiplerini sever demesi, kendi varlığının hakîkatlerini onlar bizâtihi aşikâr olarak ortaya getirdiklerinden onlara özel bir ilgisi var demektir. “Ben gizli bir hazine idim, bilinmekliğimi istedim” sözündeki gaye burada tahakkuk ettiğinden onları sever diyerek özel olarak burada muhsinlerden bahsediliyor.

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(1)

Ra'd Sûresi