Mâide Sûresi 20. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Mâide 20Cüz 6 · Sayfa 111

Mâide Sûresi 20. Âyet

المائدة

Ve-iż kâle mûsâ likavmihi yâkavmi-żkurû ni'meta(A)llâhi ‘aleykum iż ce'ale fîkum enbiyâe vece'alekum mulûken veâtâkum mâ lem yu/ti ehaden mine-l'âlemîn(e)

Hani Musa, kavmine demişti ki: "Ey kavmim! Allah'ın, üzerinizdeki nimetini hatırlayın. Hani içinizden peygamberler çıkarmıştı. Sizi hükümdarlar kılmıştı ve (diğer) toplumlardan hiçbirine vermediğini size vermişti."

Mâide Suresi 20. ayet, Hz. Musa'nın kavmine Allah'ın kendilerine bahşettiği nimetleri hatırlatmasını konu edinir. Ayet, peygamberlik, hükümdarlık ve özel lütuflar gibi kavramlar üzerinden ilahi ihsanın büyüklüğünü vurgular.

1ٱذْكُرُوا۟z-k-r

Kök:ذ ك ر—Hatırlayın, anın, zikredin.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Zikr, bir şeyi hafızada tutmak veya dile getirmektir. Ayetteki 'Üzkürû' emri, Allah'ın nimetlerini unutmamayı, onları kalben ve dille anmayı, şükretmeyi ve bu nimetlerin kadrini bilmeyi ifade eder. Bu, sadece bir hatırlama değil, aynı zamanda bir tefekkür ve şükran eylemidir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Zikr kavramı Kur'an'da sadece 'hatırlamak' değil, aynı zamanda 'Allah'ı anmak', 'O'nun ayetlerini okumak' ve 'O'nun emirlerine uymak' gibi geniş bir anlam yelpazesine sahiptir. Bu ayetteki kullanımı, geçmişteki ilahi lütufları hatırlayarak mevcut duruma şükretme ve geleceğe yönelik bir bilinç oluşturma çağrısıdır.

2نِعْمَةَn-'-m

Kök:ن ع م—Allah'ın bahşettiği lütuf, ihsan, iyilik.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Nimet, Allah'ın kullarına ihsan ettiği her türlü iyilik ve lütuftur. Bu ayetteki 'ni'metallah' ifadesi, İsrailoğullarına verilen peygamberlik, hükümdarlık ve diğer özel imtiyazları kapsayan geniş bir ilahi ihsanı belirtir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Nimet, insanın faydalandığı, hoşlandığı ve kendisine iyilik olarak ulaşan her şeydir. Ayetteki 'ni'metallah' ifadesi, Allah'ın İsrailoğullarına bahşettiği, onların diğer kavimlerden üstün kılınmasına vesile olan özel lütufları ve imkanları ifade eder.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Nimet kelimesi Kur'an'da genellikle Allah'ın kullarına karşılıksız olarak verdiği maddi ve manevi tüm iyilikleri ifade eder. Bu ayetteki bağlamda, İsrailoğullarına verilen peygamberler ve hükümdarlık gibi statüler, onların toplum içindeki ayrıcalıklı konumlarını ve Allah'ın onlara olan özel ilgisini gösteren büyük nimetlerdir.

3أَنۢبِيَآءَn-b-'

Kök:ن ب أ—Allah'tan haber getiren, O'nun elçileri olan peygamberler.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Nebî, 'nebe'' kökünden gelir ve 'haber veren' anlamına gelir. Allah'tan haber getiren, O'nun vahyini insanlara ulaştıran kişidir. Ayetteki 'enbiya' ifadesi, İsrailoğulları arasından birçok peygamberin gönderildiğini, bunun da onlara bahşedilmiş büyük bir lütuf olduğunu vurgular.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Nebî, Allah Teâlâ'nın kendisini insanlara elçi olarak gönderdiği, şeriatını tebliğ etmekle görevlendirdiği kimsedir. Ayetteki 'enbiya'nın içlerinden çıkması, İsrailoğullarının ilahi rehberliğe doğrudan muhatap olmalarının ve bu sayede doğru yolu bulmalarının bir göstergesidir.

4مُّلُوكًاm-l-k

Kök:م ل ك—Hükümdarlar, krallar, egemen olanlar.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Mülk, sahip olmak, hükmetmek ve egemen olmak anlamlarına gelir. 'Mülûken' ifadesi, İsrailoğullarının kendi topraklarında bağımsız bir şekilde yaşamaları, kendi yöneticilerine sahip olmaları ve başkalarına tabi olmamaları anlamında kullanılmıştır. Bu, onların siyasi ve toplumsal bir güce sahip olduklarını gösterir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Mülûk, 'melik' kelimesinin çoğuludur ve hükmeden, idare eden, egemen olan kimseler demektir. Ayetteki 'ce'alekum mülûken' ifadesi, İsrailoğullarının Firavun'un köleliğinden kurtulup kendi başlarına bir devlet kurma ve kendi işlerini idare etme imkanına kavuşmalarını, yani özgür ve egemen bir topluluk olmalarını ifade eder.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Mülk kavramı, Kur'an'da hem Allah'ın evren üzerindeki mutlak egemenliğini hem de insanların yeryüzündeki sınırlı iktidarını ifade eder. Bu ayetteki 'mülûken' ifadesi, İsrailoğullarına verilen siyasi bağımsızlık ve kendi kaderlerini tayin etme gücünü, yani bir nevi 'kendi kendilerinin efendisi olma' durumunu vurgular.

5ٱلْعَـٰلَمِينَ'-l-m

Kök:ع ل م—Âlemler, tüm varlıklar, insanlar ve cinler dahil bütün yaratılmışlar.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Âlem, 'ilm' kökünden türemiş olup, kendisiyle bir şeyin bilindiği şey demektir. Çoğulu 'âlemîn'dir ve genellikle insanlar, cinler ve melekler gibi akıl sahibi varlıkları ifade eder. Ayetteki 'minel-âlemîn' ifadesi, İsrailoğullarına verilen nimetlerin, o dönemdeki diğer tüm topluluklara nazaran eşsiz ve üstün olduğunu belirtir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Âlem, Allah'tan başka her şeydir. 'Âlemîn' ise, genellikle insan ve cin topluluklarını kapsar. Bu ayetteki kullanımı, İsrailoğullarına bahşedilen nimetlerin, o dönemde yaşayan diğer tüm milletlere verilmemiş özel lütuflar olduğunu, onların bu nimetlerle diğerlerinden ayrıldığını vurgular.

Mâide Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

(20) (Ve iz kâle Mûsâ li kavmihi ya kavmizküru nı'metAllahi aleyküm iz ceale fîküm enbiyae ve cealleküm müluken, ve ataküm mâ lem yü'ti ehaden minel âlemîn;)

“Mûsâ kavmine şöyle demişti: "Ey kavmim! Allah'ın üzerinizdeki nîmetini hatırlayın. O, içinizden peygamberler çıkardı. Sizi hükümdarlar yaptı. Ve âlemlerde hiçbir kimseye vermediğini size verdi." Genel olarak Mûsâ (a.s.) ın kavmine olan bu hitâp, derviş olarakta gerçek târikat mertbesine ulaşan kişiye geliyor. Zâhir olarak Muhammedî olunsa da seyri sülûk yolunda burada hoca Mûsâ’dır yâni Mûsâ (a.s.) ın dersine giriyoruz bu mertebede ve baş öğretmen de Efendimiz (s.a.v.) dir.

Bu mertebede size verilen nîmetlere bakın. Bu mertebede peygamber çıkması, kişiye ilhamların ulaşmasıdır. Bu ilhamlar ile Mûseviyyet mertebesi ilminin dahada genişlemesi. Ve bu mertebe itibarıyla kendi beden mülkü üzerinde hükümdar oluyor. Önceki mertebelerde verilmeyen mülk veriliyor bu mertebede, işte kişide dervişliğinde tevhid-i ef’âlden tevhid-i esmâya geçmiş ise onun ulaştığı en büyük mertebedir Mûseviyyet mertebesi.

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(1)

Câsiye Sûresi