Zâriyât Sûresi 17. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Zâriyât 17Cüz 26 · Sayfa 521

Zâriyât Sûresi 17. Âyet

الذاريات

Kânû kalîlen mine-lleyli mâ yehce'ûn(e)

Geceleri pek az uyurlardı.

Bu ayet, takva sahiplerinin gece ibadetlerindeki sürekliliğini ve uykularını azaltarak Allah'a yönelişlerini vurgulamaktadır. Anahtar kavramlar, gece ibadetinin niteliğini ve bu ibadeti yerine getirenlerin özelliklerini ortaya koymaktadır.

1كَانُوا۟k-v-n

Kök:كون—Geçmişte sürekli olarak var olma, olma veya yapma eylemini ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Kevn (كون) kelimesi, bir şeyin var olması, meydana gelmesi veya bir halden başka bir hale geçmesi anlamlarına gelir. Ayetteki 'kânû' (كانوا) ifadesi, onların geçmişte sürekli olarak bu vasfa sahip olduklarını, yani geceleri az uyuma eyleminin onların değişmez bir özelliği olduğunu belirtir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kevn (كون), varlığın gerçekleşmesi ve sabitlenmesidir. 'Kâne' (كان) fiili, genellikle geçmişte süreklilik veya bir durumun sabitlenmesi için kullanılır. Burada, müttakilerin gece ibadetindeki sürekliliklerinin ve bu durumun onların karakteristiği haline geldiğinin altını çizer.

2قَلِيلًاk-l-l

Kök:قلل—Miktar veya zaman açısından azlığı ifade eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Kall (قلّ) kelimesi, bir şeyin azlığını ifade eder. Ayetteki 'kalîlen' (قليلًا) ifadesi, onların geceden çok az bir kısmında uyuduklarını, yani uykularını ibadet için kısalttıklarını gösterir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Kıllet (قلّة), bir şeyin miktarının veya sayısının az olmasıdır. Burada, gecenin tamamına oranla uykunun çok az bir bölümünü kapsadığını, bu durumun da onların ibadete düşkünlüklerini ve fedakarlıklarını simgelediğini belirtir.

3يَهْجَعُونَh-c-ʿ

Kök:هجع—Geceleyin uyumak, uykuya dalmak anlamına gelir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Hece' (هجع), geceleyin uyumak demektir. Ayetteki 'yehce'ûn' (يهجعون) fiili, onların gecenin büyük bir kısmını ibadetle geçirip, sadece çok az bir bölümünde uyuduklarını mecazi olarak ifade eder. Bu, onların uykuyu terk edip ibadete yönelişlerini vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Hücû' (هجوع), geceleyin uyumaktır. Gündüz uykusundan farklı olarak, gece uykusunu ifade eder. Ayette, müttakilerin gece uykularını kısıtlayarak, gecenin feyzinden istifade ettiklerini ve bu durumun onların takva sahibi olmalarının bir göstergesi olduğunu açıklar.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Hece' (هجع) kelimesi, özellikle gece uykusunu ifade eder ve Kur'an'da genellikle ibadetle ilişkilendirilir. Bu ayette, müminlerin gece uykularını azaltarak teheccüd namazı gibi ibadetlere yöneldiğini, bu durumun onların Allah'a yakınlıklarının bir nişanesi olduğunu belirtir.

Zâriyât Sûresi

Gece bilindiği ibi Fenafillah halidir, onlar Fenâfillah halinde idiler. Çok az bir kısmında uyumaları ise beşeri işleri için mecburu dünya meşgaleridir.

Efendimiz s.a.v. hakka uruc etttiği zaman, dünya haline dönmek için Ayşe validemize “kellimini ya humeyra kellimini” diyerek benimle konuş dünyanıza döneyim ve ümmetimin işlerini hallediyim derdi.

HUCU', az uyku, ve özellikle gece uykusu, demektir. Bilindiği gibi “Hucu” diye zikir ehline yafta yapıştırmaya çalışaların farkında olmadan nasıl bir tasdik içinde görülmektedir. (Murat Derûni)

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(2)

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2 Tuhfetu'l-Uşşâkî