Zâriyât Sûresi 30. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Zâriyât 30Cüz 26 · Sayfa 521

Zâriyât Sûresi 30. Âyet

الذاريات

Kâlû keżâliki kâle rabbuk(i)(s) innehu huve-lhakîmu-l'alîm(u)

Onlar dediler ki: "Rabbin böyle buyurdu. Şüphesiz O, hüküm ve hikmet sahibidir, hakkıyla bilendir."

Zâriyât Suresi 30. ayet, meleklerin Hz. İbrahim'e verdikleri cevabı aktarırken, Allah'ın mutlak hikmet ve ilim sahibi olduğunu vurgular. Ayet, 'Rab', 'Hakîm' ve 'Alîm' kavramları üzerinden ilahi sıfatların insan idrakindeki yerini ve yaratılışın ardındaki derin anlamı ortaya koyar.

1قَالُوا۟k-v-l

Kök:ق و ل—Meleklerin Hz. İbrahim'e hitaben bir söz söylemeleri, bir beyanda bulunmaları.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'kavl' kelimesini 'söz, kelam' olarak tanımlar ve Kur'an'da hem hakiki hem de mecazi anlamda kullanıldığını belirtir. Bu ayette meleklerin Allah'ın emrini tebliğ etme ve bir gerçeği ifade etme eylemini ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'kavl'in bazen 'irade' veya 'hüküm' anlamına gelebileceğini belirtir. Burada meleklerin 'dediler' ifadesi, Allah'ın takdirini ve hükmünü bildirme eylemini yansıtır.

2رَبُّكِr-b-b

Kök:ر ب ب—Hz. İbrahim'in ve tüm varlığın sahibi, terbiye edeni, yöneticisi olan Allah.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'Rab' kelimesini 'terbiye eden, ıslah eden, sahip olan, efendi' olarak açıklar. Ayetteki 'Rabbin' ifadesi, Allah'ın Hz. İbrahim üzerindeki mutlak otoritesini, onu terbiye edişini ve işlerini yönetişini vurgular.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'Rab' isminin Allah'a mahsus olduğunu ve 'yaratma, rızık verme, terbiye etme' gibi anlamları içerdiğini belirtir. Ayetteki kullanım, Allah'ın takdirinin ve iradesinin kaynağı olarak O'nun rububiyetini öne çıkarır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'Rab' kavramının Kur'an'da 'sahip, efendi, besleyici, koruyucu' gibi anlamlarla Allah'ın evren üzerindeki mutlak egemenliğini ve insanla olan ilişkisini ifade ettiğini belirtir. Ayette, meleklerin Allah'ın emrini 'Rabbin' olarak nitelemesi, bu ilişkinin gücünü gösterir.

3ٱلْحَكِيمُh-k-m

Kök:ح ك م—Her şeyi yerli yerince yapan, hikmet sahibi, hüküm ve karar veren Allah.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'hakîm' kelimesini 'hikmet sahibi, işleri sağlam ve kusursuz yapan' olarak tanımlar. Ayetteki 'Hakîm' sıfatı, Allah'ın melekler aracılığıyla bildirdiği kararın, yani Hz. İbrahim'e çocuk müjdesinin, mutlak bir hikmetle verildiğini ifade eder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'hakîm' isminin 'ilim ve hikmetle iş yapan, her şeyi yerli yerine koyan' anlamına geldiğini belirtir. Bu ayette, Allah'ın takdirinin rastgele değil, derin bir bilgi ve hikmetle gerçekleştiğini vurgular.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'hakîm' isminin Allah'ın fiillerindeki mükemmelliği ve her şeyin bir amacı olduğunu gösterdiğini ifade eder. Ayetteki 'Hakîm' sıfatı, Hz. İbrahim'e verilen müjdenin ardındaki ilahi planın ve amacın varlığına işaret eder.

4ٱلْعَلِيمُa-l-m

Kök:ع ل م—Her şeyi bilen, ilmi sonsuz ve kuşatıcı olan Allah.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'alîm' kelimesini 'her şeyi bilen, ilmi her şeyi kuşatan' olarak açıklar. Ayetteki 'Alîm' sıfatı, Allah'ın Hz. İbrahim'in durumunu, geleceği ve her türlü detayı bildiğini, dolayısıyla verdiği kararın bu sonsuz ilme dayandığını belirtir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'alîm' isminin Allah'ın geçmişi, şimdiyi ve geleceği, görüneni ve görünmeyeni bilmesini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın Hz. İbrahim'e çocuk vereceğini bilmesinin, O'nun mutlak ilminin bir tecellisi olduğunu gösterir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'ilim' kavramının Kur'an'da Allah'ın her şeyi kuşatan bilgisi olarak merkezi bir rol oynadığını vurgular. 'Alîm' sıfatı, Allah'ın kararlarının ve takdirinin, hiçbir şeyin dışında kalmadığı mutlak bir bilgiye dayandığını ifade eder.

Zâriyât Sûresi

Aynı zamanda; İshak (a.s) Zebih yani kurban’dır. Keşf-i mücerret ile keşf-i muhayyel Hak ve sabittir. İbrahim (as) ın oğlu İshak (as) ın rüyasında zebih etti, ve onu keşf-i mücerret nevinden addedip his âleminde dahi ayniyle cenab-ı İshak’ı zebha teşebbüs buyurdu. Yani zeb kesmek, kesmeğe teşebbüs buyurdu.

İbrahim (as) oğlu İshak (as) ı (Biz İsmail as olarak biliyoruz burada İshak as olarak zikredilmiştir) M. Arabi Hz leri İshak (as) olduğunu kani olmuş ve yazmış bunun sebebini de Hz rasulullah’ın kendisine yazdırdığı şekliyle yazdım demekle ben memurum diyerek böyle yazdım diye de bunu izah etmekteyiz, izahıda var zaten neden öyle olduğuna dair. Yalnız bu bizim alimlerimiz arasında da ihtilaflı bir konudur, bir çokları İsmail (as) bir çokları da İshak (as) ın kurban edildiğini söylerler. Ama Tevrat’ta ilgili bölümde “İshak” diye kesin olarak yazar. Tabi ki Yahudilere göre İshak (as) kurban edilmek istendi diye yazar.^[38] “ İz- -T-B- ”

Eserin tamamını oku