Zâriyât Sûresi 51. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'ceale' fiilinin bir şeyi bir halden başka bir hale dönüştürmek, bir şeyi başka bir şey olarak kabul etmek veya tayin etmek anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'lâ tec'alû' ifadesi, Allah'ın yanında başka bir varlığı ilah konumuna koymaktan, ona ilahlık atfetmekten men etme anlamındadır.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'ceale' fiilinin Kur'an'da 'saymak, kabul etmek' anlamında kullanıldığını ifade eder. Bu ayette ise, Allah'ın dışında bir varlığı ibadete layık görmek, ona tanrılık vasfı yüklemek anlamında mecazi bir kullanım söz konusudur.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'ceale' fiilinin Kur'an'daki kullanımının, bir şeyi belirli bir statüye yükseltme veya ona belirli bir nitelik atfetme anlamını taşıdığını vurgular. Bu ayette, Allah'ın mutlak birliğini ihlal ederek başka bir varlığı 'ilah' mertebesine koyma eylemini ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'ilah' kelimesinin 'ibadet edilen, kendisine yönelinen' anlamında olduğunu belirtir. Ayetteki 'ilâhen âhara' ifadesi, Allah'ın dışında ibadete layık görülen herhangi bir varlığı kapsar ve tevhidin zıddı olan şirki ifade eder.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'ilah' kelimesinin 'hayranlık duyulan, kendisine sığınılan, ibadet edilen' anlamlarına geldiğini açıklar. Bu ayette, Allah'ın tek ilah olduğu gerçeğine aykırı olarak başka bir varlığa bu vasıfları yüklemeyi yasaklar.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'ilah' kavramının Kur'an'da 'mutlak güç ve otorite sahibi, ibadete layık tek varlık' anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayet, bu mutlak ilahlık vasfının Allah'tan başkasına atfedilmemesi gerektiğini vurgular.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'nezîr' kelimesinin 'kötü bir akıbetten haber veren, uyaran' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'innî lekum minhu nezîrun' ifadesi, Hz. Peygamber'in Allah'ın azabına karşı insanları uyaran bir elçi olduğunu açıkça ortaya koyar.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'inzâr'ın 'korkutarak uyarmak' anlamına geldiğini ve genellikle kötü bir akıbetten sakındırmak için kullanıldığını ifade eder. Bu ayette, Allah'a ortak koşmanın getireceği azaba karşı yapılan bir uyarıdır.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'nezîr' kelimesinin Kur'an'da genellikle peygamberlerin tebliğ görevini ifade etmek için kullanıldığını ve bu görevin temelinde insanları Allah'ın emirlerine uymaya ve yasaklarından kaçınmaya çağırma olduğunu belirtir. Ayetteki kullanım da bu bağlamdadır.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'mübîn' kelimesinin 'açıklayan, açıklığa kavuşturan' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'nezîrun mübîn' ifadesi, uyarıcının mesajının net, anlaşılır ve hiçbir şüpheye yer bırakmayacak şekilde açık olduğunu vurgular.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'mübîn'in hem 'açık olan' hem de 'açıklayan' anlamlarını taşıdığını ifade eder. Bu ayette, peygamberin uyarısının hem kendisinin açık ve net olduğu hem de insanlara hakikati açıklayıcı nitelikte olduğu anlamını taşır.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'mübîn' kelimesinin 'hakikati ortaya koyan, şüpheleri gideren' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu bağlamda, peygamberin uyarısının, Allah'a ortak koşmanın yanlışlığını ve sonuçlarını apaçık bir şekilde ortaya koyduğunu ifade eder.