Fetevelle ‘anhum femâ ente bimelûm(in)
Onun için, onlardan yüz çevir. Artık kınanacak değilsin.
Ey Muhammed! Sen onlardan yüz çevir. Artık sen kınanacak değilsin.
Bu ayet, peygambere hitaben, inkarcılardan yüz çevirmesini ve bu tutumundan dolayı kınanmayacağını bildirmektedir. Anahtar kavramlar, 'yüz çevirme' eylemini ve bu eylemin 'kınanma' ile ilişkisini vurgulamaktadır.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Vely kökünden türeyen 'tevellâ', bir şeyden yüz çevirmek, onu terk etmek anlamına gelir. Ayetteki 'fetevellâ anhum' ifadesi, peygamberin inkarcıların söz ve davranışlarına aldırış etmemesi, onlardan yüz çevirmesi emrini taşır. Bu, onlarla tartışmayı bırakıp kendi yoluna devam etmesi gerektiği anlamındadır.
Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Tevellâ fiili, 'yüz çevirmek' anlamında mecazi bir kullanımdır. Burada, peygamberin inkarcıların eziyet ve alaylarına karşı sabır göstermesi ve onlara karşılık vermekten vazgeçmesi kastedilmektedir. Bu, bir tür 'terk etme' ve 'bırakma' eylemidir.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): V-l-y kökü, 'yakınlık' ve 'velayet' gibi anlamlar taşısa da, 'tevellâ an' kalıbı 'bir şeyden uzaklaşmak, sırt çevirmek' anlamını kazanır. Ayetteki kullanımı, peygamberin inkarcılarla olan ilişkisini kesmesi, onların olumsuz etkilerinden kendini soyutlaması gerektiğini ifade eder.
İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Levm kökünden türeyen 'melûm', kınanmış, ayıplanmış demektir. Ayetteki 'femâ ente bi-melûm' ifadesi, peygamberin inkarcılardan yüz çevirmesi durumunda herhangi bir kınama veya ayıplamaya maruz kalmayacağını, bu eyleminin doğru ve meşru olduğunu vurgular.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Levm, bir fiilden dolayı kişiyi azarlamak, ayıplamak anlamına gelir. 'Melûm' ise bu azarlamaya maruz kalan kişidir. Ayette, peygamberin tebliğ görevini yerine getirmesine rağmen inkarcıların tepkileri karşısında yüz çevirmesinin, Allah katında kınanacak bir davranış olmadığı belirtilir.
Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Levm kelimesi, Kur'an'da genellikle olumsuz bir eylemi veya durumu ifade etmek için kullanılır. 'Melûm' ise bu olumsuzluğun sonucunda ortaya çıkan 'kınanma' halidir. Ayetteki kullanımı, peygamberin inkarcılardan yüz çevirme eyleminin, ahlaki veya dini açıdan bir kusur teşkil etmediğini, dolayısıyla kınanmayı gerektirmediğini açıkça belirtir.
Zâriyât Sûresi
وَذَكِّرْ فَإِنَّ الذِّكْرَى تَنفَعُ الْمُؤْمِنِينَ {الذاريات/55}