Rahmân Sûresi 8. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Rahmân 8Cüz 27 · Sayfa 531

Rahmân Sûresi 8. Âyet

الرحمن

Ellâ tatġav fî-lmîzân(i)

Ölçüde haddi aşmayın.

Rahmân Suresi'nin 8. ayeti, 'mizan' kavramı üzerinden adaletin ve ölçünün önemini vurgulamaktadır. Ayet, 'tağy' fiili ile ölçüde haddi aşmaktan sakınmayı emrederek, evrensel bir denge ilkesine işaret etmektedir.

1تَطْغَوْا۟t-ğ-v

Kök:ط غ و—Haddi aşmak, sınırı geçmek, zulmetmek anlamlarına gelir ve ayette ölçüde aşırıya gitmemeyi ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'tağy' (طغى) kelimesini, 'haddi aşmak, sınırı geçmek' olarak tanımlar. Ayetteki 'tatağav' (تَطْغَوْا۟) fiili, mizan konusunda belirlenen sınırı aşmamayı, adaletten sapmamayı emretmektedir. Bu, hem maddi ölçülerde hem de ahlaki ve sosyal adalette aşırıya kaçmaktan sakınmayı ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'tağy' kelimesini 'zulüm' ve 'haddi aşma' olarak açıklar. Ayetteki 'tatağav' ifadesi, mizanı kullanırken haksızlık yapmamayı, başkalarının hakkına tecavüz etmemeyi ve ölçüyü bozmamayı mecazi olarak anlatır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'tağy' kavramını Kur'an'da genellikle Allah'ın koyduğu sınırları aşma, isyan etme ve haddi aşma anlamlarında inceler. Bu ayetteki kullanımı ise, 'mizan' bağlamında, ilahi adaletin ve dengenin bozulmaması için ölçüde aşırıya gitmeme, haksızlık yapmama emrini taşır.

2ٱلْمِيزَانِv-z-n

Kök:و ز ن—Ölçü, terazi, adalet ve denge anlamlarına gelir; ayette hem maddi ölçüyü hem de evrensel adaleti temsil eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'mizan' (ميزان) kelimesini 'vezn' (tartma) kökünden türemiş bir alet ismi olarak açıklar. Ancak Kur'an'da sadece maddi teraziyi değil, aynı zamanda adaleti, hakkaniyeti ve ilahi dengeyi de ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'mizan', hem ticari ölçülerde dürüstlüğü hem de genel anlamda toplumsal adaleti ve evrensel dengeyi kapsar.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'mizan' kelimesini 'adalet' olarak tefsir eder. Ayetteki 'fî'l-mizan' (فِي ٱلْمِيزَانِ) ifadesi, tartıda hile yapmamakla birlikte, genel olarak adaletten sapmamayı, hakkaniyetli davranmayı ve her şeyi yerli yerine koymayı emreder.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'mizan' kelimesinin Kur'an'daki kullanımının sadece tartı aletiyle sınırlı olmadığını, aynı zamanda ilahi bir denge ve adalet sistemi olarak da anlaşıldığını belirtir. Rahmân Suresi'ndeki bu ayet, Allah'ın evrene koyduğu kozmik dengeye ve insanların bu dengeyi bozmaktan sakınması gerektiğine işaret eder.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'mizan' kelimesinin hem maddi ölçü aletini hem de adalet ve hakkaniyet anlamlarını içerdiğini vurgular. Ayetteki 'mizan', insanların hayatın her alanında, özellikle de alışveriş ve muamelelerde adil olmaları gerektiğini, ilahi bir denge prensibine uygun hareket etmelerini gerektirir.

Er-Rahmân

Terzibaba - Necdet Ardıç

ella tatgav fiyl miyzani “haydi/artık miyzan/tartı hakkında tagay/haddi tecavüz etmeyin,”

“Artık tartıda tecavüz etmeyin,”

O halde siz de mizanda (terazide) eksiklik, yani yanlışlık yapmayın. Teraziyi, ölçüyü tam hakkıyla tartın.

Cenab-ı Hak insanın halk edilişini öyle mükemmel bir şekilde tamamlamıştır ki, ruhi ve nefsi tüm dengelerini adalet üzere “Esma-i İlahiye”nin zuhurları olarak gerçekleştirmiştir.

Elmalı’lı Hamdi Yazır bu ayet hakkında şöyle diyor:

[ Şeriat ve kanuna tecavüz edip de haddinizi aşmayasınız. Tartısız yahut maddi manevi tartıda taşkınlık etmeyesiniz de Allah-u Teala’nın emirlerine, hükümlerine itaat ve hukukla riayet edesiniz. ]

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(5)

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8 TEDBIRAT I ILAHIYYE Mutaffifîn Sûresi Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9 Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1