A'râf Sûresi 189. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

A'râf 189Cüz 9 · Sayfa 175

A'râf Sûresi 189. Âyet

الأعراف

Huve-lleżî ḣalekakum min nefsin vâhidetin vece'ale minhâ zevcehâ liyeskune ileyhâ(s) felemmâ teġaşşâhâ hamelet hamlen ḣafîfen femerrat bih(i)(s) felemmâ eśkalet de'ava(A)llâhe rabbehumâ le-in âteytenâ sâlihan lenekûnenne mine-şşâkirîn(e)

Allah, sizi bir tek nefisten yaratan ve kendisi ile huzur bulsun diye eşini de ondan var edendir. (İnsan) eşiyle birleşince eşi hafif bir yük yüklenir (gebe kalır) ve (bir müddet) onu taşır. Gebeliği ağırlaşınca her ikisi de Rableri Allah'a, "Eğer bize iyi ve sağlıklı bir çocuk verirsen, elbette şükredenlerden olacağız" diye dua ederler.

Bu ayet, insanın yaratılışını, eşler arasındaki ilişkiyi ve hamilelik sürecini ele alarak Allah'ın kudretini ve insanın O'na yönelişini vurgulamaktadır. Anahtar kavramlar, yaratılış, eşlik, huzur, hamilelik ve şükür gibi temel insani deneyimleri dilbilimsel ve semantik derinliğiyle ortaya koymaktadır.

1خَلَقَكُمh-l-q

Kök:خ ل ق—Allah'ın insanı yoktan var etmesi, yaratma eylemi.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Halk (خلق), bir şeyi takdir etmek ve onu yoktan var etmektir. Allah'ın yaratması, bir şeyi örneksiz ve benzersiz bir şekilde meydana getirmesidir. Ayetteki 'خَلَقَكُم' ifadesi, insan türünün başlangıcını, yani Hz. Âdem'in ve dolayısıyla tüm insanlığın yaratılışını ifade eder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Halk (خلق), bir şeyi bir ölçüye göre meydana getirmektir. Allah'ın yaratması, O'nun kudretinin ve ilminin tecellisidir. Ayetteki 'خَلَقَكُم' ifadesi, insanın varoluşunun Allah'ın iradesi ve takdiriyle gerçekleştiğini gösterir.

2نَّفْسٍn-f-s

Kök:ن ف س—Can, ruh, öz; burada insan türünün başlangıcı olan ilk birey anlamında.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Nefs (نفس), ruh ve can anlamına gelir. 'Nefsin vâhide' (bir nefis) ifadesi, Hz. Âdem'i kasteder. Ayetteki kullanımı, tüm insanlığın tek bir kökenden, yani Hz. Âdem'den türediğini belirtir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Kur'an'da 'nefs' kavramı, hem bireysel ruhu hem de bir bütün olarak insanı ifade edebilir. 'Nefsin vâhide' ifadesi, insanlığın ortak kökenine ve birliğine vurgu yapar. Bu, aynı zamanda Allah'ın yaratmadaki birliğini ve kudretini de gösterir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Nefs (نفس), bir şeyin kendisi, özü ve hakikati demektir. 'Nefsin vâhide' ifadesi, insan türünün başlangıçtaki tekliğini ve ondan eşinin yaratılmasını ifade eder.

3زَوْجَهَاz-v-j

Kök:ز و ج—Eş, çift; burada erkeğin huzur bulduğu dişi eşi.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Zevc (زوج), çift demektir. Kur'an'da hem erkek hem de dişi için kullanılır. Ayetteki 'zevcehâ' ifadesi, Hz. Âdem'den yaratılan eşi, yani Havva'yı ifade eder ve eşler arasındaki tamamlayıcılığı vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Zevc (زوج), bir şeyin benzeri veya karşıtı olan diğeridir. Ayetteki 'zevcehâ' ifadesi, erkeğin kendisinden yaratılan ve onunla bütünleşen eşini ifade eder. Bu, eşler arasındaki uyumu ve birbirini tamamlama ihtiyacını gösterir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Zevc kelimesi, Kur'an'da genellikle eş, çift ve benzer anlamlarında kullanılır. Bu ayetteki kullanımı, insan türünün devamlılığı için eşlerin varlığının önemini ve birbirlerine olan ihtiyaçlarını semantik olarak güçlendirir.

4لِيَسْكُنَs-k-n

Kök:س ك ن—Huzur bulmak, sakinleşmek, yerleşmek; eşler arasındaki duygusal ve ruhsal dinginlik.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Sükûn (سكون), hareketin zıddı olup, bir yerde durmak, sakinleşmek ve huzur bulmak anlamına gelir. 'Liyeskune ileyhâ' ifadesi, erkeğin eşiyle birlikte ruhsal ve duygusal bir dinginliğe, huzura kavuşmasını ifade eder. Bu, evliliğin temel amaçlarından biridir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Sükûn (سكون), bir şeyin yerleşmesi ve istikrar bulmasıdır. Ayetteki 'liyeskune ileyhâ' ifadesi, eşler arasındaki ilişkinin sadece fiziksel değil, aynı zamanda ruhsal bir bağ olduğunu ve bu bağın insana huzur verdiğini gösterir.

5حَمَلَتْh-m-l

Kök:ح م ل—Yüklenmek, taşımak; burada hamile kalmak ve gebelik yükünü taşımak.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Hamle (حمل), bir şeyi taşımak anlamına gelir. 'Hamelet hamlen' ifadesi, kadının hamile kalmasını ve karnında cenini taşımasını ifade eder. Bu, gebeliğin başlangıcını ve hafifliğini vurgular.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Hamle (حمل), bir şeyin yüklenmesi ve taşınmasıdır. Ayetteki 'hamelet hamlen hafîfen' ifadesi, gebeliğin ilk dönemlerindeki hafifliğini ve henüz belirginleşmediğini anlatır.

6الشَّـٰكِرِينَş-k-r

Kök:ش ك ر—Şükredenler, nimetlere karşılık minnettarlık gösterenler.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Şükür (شكر), yapılan iyiliğe karşılık minnettarlık göstermek ve onu dile getirmektir. Ayetteki 'min eş-şâkirîn' ifadesi, Allah'ın kendilerine salih bir evlat vermesi durumunda O'na karşı minnettar olacaklarını ve bu nimeti takdir edeceklerini belirtir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Şükür, Kur'an'da Allah'ın nimetlerine karşı gösterilen bilinçli bir minnettarlık ve takdir eylemidir. Bu, sadece sözle değil, aynı zamanda davranışlarla da ifade edilir. Ayetteki şükür vaadi, Allah'ın lütfuna karşılık bir taahhüttür.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Şükür (شكر), nimetin sahibini övmek ve ona minnettar olmaktır. Ayetteki 'eş-şâkirîn' ifadesi, Allah'ın kendilerine bahşedeceği evlat nimetine karşılık O'na karşı duyulan derin minnettarlığı ve bu minnettarlığı ifade etme arzusunu gösterir.

A’râf Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

(189) (Huvellezî hâlakakum min nefsin vâhıdetin ve ceale minhâ zevcehâ li yeskune ileyhâ, fe lemmâ tegaşşâhâ hamelet hamlen hafîfen fe merret bihî, fe lemmâ eskalet deavâllâhe rabbehumâ lein âteytenâ

sâlihan le nekûnenne mineş şâkirîn.)

“Sizi bir tek nefisten halkeden, onunla sükûnet bulsun diye eşini de ondan halkeden Allah'tır. O, eşini kucaklayıp sarılınca (ona yaklaşınca), eşi hafif bir yük yüklendi (hâmile kaldı). Bir müddet böyle geçti, derken yükü ağırlaştı. O vakit ikisi birden Rableri olan Allah'a şöyle dua ettiler: "Eğer bize sâlih bir evlat verirsen, biz muhakkak şükredenler den olacağız."

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(1)

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2