A'lâ Sûresi 15. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'zikr'i hem kalple hem de dille hatırlama olarak tanımlar. Ayetteki 'ذَكَرَ ٱسْمَ رَبِّهِۦ' ifadesi, Allah'ın ismini dil ile anmanın yanı sıra, O'nun azametini ve kudretini kalben idrak etmeyi de kapsar. Bu, sadece lafızda kalmayan, aynı zamanda manayı da içeren bir anmadır.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'zikr'in Kur'an'da farklı anlamlarda kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki kullanımı, 'Allah'ı anmak' ve 'O'nun ismini yüceltmek' anlamındadır. Bu, mecazi olarak Allah'a yönelme ve O'nu hatırlama eylemini ifade eder.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'zikr' kavramının Kur'an'daki merkeziyetine dikkat çeker. Ona göre 'zikr', sadece bir hatırlama eylemi değil, aynı zamanda Allah ile sürekli bir bilinçli ilişki kurma ve O'nun varlığını zihinde canlı tutma çabasıdır. Ayetteki bağlamda, bu, Rabbin ismini anarak O'na olan bağlılığı ve şükranı ifade etmektir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'ism'in bir şeyin zatına delalet eden lafız olduğunu belirtir. 'ٱسْمَ رَبِّهِۦ' ifadesi, Allah'ın zatına işaret eden ve O'nun yüceliğini temsil eden her türlü ismi kapsar. Bu, sadece 'Allah' lafzı değil, aynı zamanda O'nun sıfatlarını içeren isimleri de içerir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'ism'i, müsemmaya delalet eden lafız olarak tanımlar. Ayetteki 'Rabbinin ismini anmak', O'nun zatını ve sıfatlarını hatırlamak, O'na tazim ve hürmet göstermek anlamına gelir. Bu, Allah'ın varlığını ve kudretini idrak etmenin bir yoludur.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'Rab' kelimesinin asıl anlamının 'terbiye etmek' olduğunu, yani bir şeyi kademe kademe kemale erdirmek olduğunu belirtir. Ayetteki 'Rabbihi' ifadesi, Allah'ın kullarını terbiye eden, onlara nimet veren ve onları yöneten yüce varlık olduğunu vurgular. Bu, kulun Allah'a olan bağımlılığını ve O'nun üzerindeki otoritesini kabul etmesini ifade eder.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'Rab' kelimesinin 'sahip', 'malik', 'efendi' ve 'terbiye edici' anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayetteki bağlamda, 'Rabbihi' ifadesi, Allah'ın kulları üzerindeki mutlak egemenliğini ve onların her türlü ihtiyacını karşılayan yegane güç olduğunu gösterir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'Rab' kavramının Kur'an'da Allah'ın yaratıcı, besleyici ve yönetici rolünü vurguladığını belirtir. 'Rabbihi' ifadesi, insanın Allah'a karşı olan sorumluluğunu ve O'nun lütuflarına şükretme gerekliliğini hatırlatır. Bu, kul ile Allah arasındaki ilişkinin temelini oluşturan bir kavramdır.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'salat' kelimesinin lügatte 'dua' anlamına geldiğini, ancak şeriatta belirli rükünleri olan bir ibadet şeklini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'فَصَلَّىٰ' ifadesi, Allah'ın ismini anmanın ardından gelen, O'na karşı kulluk görevini yerine getiren ve O'na yönelişi simgeleyen namaz ibadetini kasteder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'salat'ın Kur'an'da hem 'dua' hem de 'namaz' anlamında kullanıldığını ifade eder. Bu ayetteki 'فَصَلَّىٰ' ifadesi, 'namaz kıldı' anlamındadır ve Allah'a karşı yapılan özel bir ibadet eylemini vurgular. Bu, Allah'a tazim ve şükranın somut bir göstergesidir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'salat' kavramının Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu, ancak genellikle 'namaz' ibadetini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'فَصَلَّىٰ' ifadesi, Allah'ın ismini anmanın ardından gelen, bedensel ve ruhsal bir teslimiyetle gerçekleştirilen namaz ibadetinin önemini vurgular. Bu, kulun Allah ile doğrudan iletişim kurduğu bir andır.