Sûre Hakkında
Adını ilk ayette geçen “Gâşiye” kelimesinden almaktadır. “Gâşiye”, örten, bürüyen anlamlarına gelmektedir. Gâşiye, kıyametin isimlerinden olup onun ürkütücülüğünü ve insanları kuşatacak felâket oluşunu ifade eder. Bu kelimenin yer aldığı ayetin “(Resûlüm!) Dehşeti her şeyi kaplayan kıyametin haberi sana geldi mi?” şeklinde ifade edilmesi ise, önemine dikkat çekme ve korkutma içindir. Sure, "Hel etâke" adıyla da anılmaktadır.
26. ayetten oluşan sûre, Mekke’de inmiştir.
Mushaftaki sıralamada 88., nüzul sırasına göre ise 68. sûredir.
Bu sûrenin temel konuları şunlardır:
Cennet ve cehennem tasvirleri, Allah’ın varlığının, birliğinin ve kudretinin delilleri; varlıkların yaratılışlarından hareketle Allah’a ulaşmak.
Sûrenin temel mesajları şunlardır:
- İnanmayanlar hesap gününde başları önlerine düşmüş bir halde cehenneme atılırlar. Kaynar su içerler. Açlığı gidermeyen dikenli bir tür yiyecek yerler.
- Kıyâmet gününde bir takım yüzler vardır ki, mutludurlar; dünyadaki çabalarından hoşnut olmuşlardır, yüce bir cennettedirler. Orada boş bir söz işitmezler. Bunlar da müminlerdir.
- İnsan, devenin nasıl yaratıldığına, göğün nasıl yükseltildiğine, dağların nasıl dikildiğine, yeryüzünün nasıl yayıldığına bakmalı; gerek canlı gerekse cansız varlıkların yaratılışlarını inceleyerek, Allah’ın varlığına inanmalıdır.
- Peygamberin görevlerinden biri öğüt vermektir. Surede bu durum şöyle ifade edilir: “O halde (Resûlüm), öğüt ver. Çünkü sen ancak öğüt vericisin. Onların üzerinde bir zorba değilsin. Ancak yüz çevirip inkar edene gelince, işte öylesini Allah en büyük azap ile cezalandırır. Şüphesiz onların dönüşü sadece bizedir. Sonra onların sorguya çekilmesi de sadece bize aittir.” Bu ayetten anlaşılıyor ki, mümin, Peygamberi örnek alarak, çevresindekilere öğüt vermeli, onlar üzerinde zorlayıcı olmamalıdır.
Sûre-i şerifin, kısaca sayı değerlerine bir göz atalım.
(88) Mushaf sıra numarası.
(68) Nüzul sıra numarası.
(31) Alfabetik sırası.
(30) Cüz sırası.
(26) Âyet sayısı.
(26) Fasıla harfleri.
(235) Genel toplamdır.
Bu sayı değerlerinin birçok bağlantıları vardır. Ancak fazla vaktinizi almamak için genel sayıları ve bağlantısını vermekle yetinelim.
Fâsıla harfleri ت، ة، ر، ع، م harfleridir.
“Te” 4 Adet olması Tevhid-i Ef’âl, Tevhid-i Esmâ, Tevhid-i Sıfât, Tevhid-i Zât.
“Ta-i Merbuta” 14 âdet toplam Te 18 adet “Ente” Sen’in tüm mertebeleri kapsaması “Levlâke levlâk lemâ halaktü'l- eflâk” (sen olmasaydın, sen olmasaydın âlemleri halk etmezdim.)
“Rı” 4 adet İslamın şifre sayısı içinde Rablık, terbiye…
“Ayın” 2 adet zâhir bâtın müşahade.
“Mim” 2 adet, Hazret-i Muhammed ve Hakikat-i Muhammedi.
Sûre-i şerifin sayı değerlerine bakalım;
(غاشية) Gaşiye sûre ismi “Gayın-1000” “Elif-1” “Şın-300” “Ye-100” Te: 400 harf değerlerinden oluşmaktadır.
(1000+1+300+10+400= 1711) dur. 1+7+1+1= 10 dur.
Mushaf sıralamasında (88) (8+8=16) nüzul sıralamasında (31) (13) dür. 26 âyettir. (2+6=8) dir. Genel sayı toplamı 235 idi. (5+7+3=10) durr. (10+16+13+8+10= 57) dir. 5+7=12 dir.
(12) Hakikat-i Muhammediyyedir.
Geldimi sana GAŞİYE haberi, Allah aşığının büyük değeri, Yaslanmış döşeklerine seferi, Rahman Rahiym olan Allâh'ın adıyla,
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَـٰنِ الرَّحِيمِ
سَبِّحِ ٱسْمَ رَبِّكَ ٱلْأَعْلَى
Sebbihi-sme rabbike-l-a'lâ
Yüce Rabbinin adını tespih et.
ٱلَّذِى خَلَقَ فَسَوَّىٰ
Elleżî ḣaleka fesevvâ
O, yaratıp şekillendiren, ahenk veren ve düzene koyandır.
وَٱلَّذِى قَدَّرَ فَهَدَىٰ
Velleżî kaddera fehedâ
O, (her şeyi) ölçüyle yapıp yönlendirendir.
وَٱلَّذِىٓ أَخْرَجَ ٱلْمَرْعَىٰ
Velleżî aḣrace-lmer'â
(4-5) O, yeşil bitki örtüsünü çıkaran, sonra da onları çürüyüp kararmış çör çöpe çevirendir.
فَجَعَلَهُۥ غُثَآءً أَحْوَىٰ
Fece'alehu ġuśâen ahvâ
(4-5) O, yeşil bitki örtüsünü çıkaran, sonra da onları çürüyüp kararmış çör çöpe çevirendir.
سَنُقْرِئُكَ فَلَا تَنسَىٰٓ
Senukri-uke felâ tensâ
Sana Kur'an'ı okutacağız ve sen onu unutmayacaksın.
إِلَّا مَا شَآءَ ٱللَّهُ ۚ إِنَّهُۥ يَعْلَمُ ٱلْجَهْرَ وَمَا يَخْفَىٰ
İllâ mâ şâa(A)llâh(u)(c) innehu ya'lemu-lcehra vemâ yaḣfâ
Ancak Allah'ın dilediği başka. Şüphesiz O, açık olanı da bilir, gizliyi de.
وَنُيَسِّرُكَ لِلْيُسْرَىٰ
Ve nuyessiruke lilyusrâ
Biz seni en kolay olana kolayca ileteceğiz.
فَذَكِّرْ إِن نَّفَعَتِ ٱلذِّكْرَىٰ
Feżekkir in nefe'ati-żżikrâ
O halde, eğer öğüt fayda verirse, öğüt ver.
سَيَذَّكَّرُ مَن يَخْشَىٰ
Seyeżżekkeru men yaḣşâ
Allah'a karşı derin saygı duyarak O'ndan korkan öğüt alacaktır.
وَيَتَجَنَّبُهَا ٱلْأَشْقَى
Ve yetecennebuhâ-l-eşkâ
(11-12) En büyük ateşe girecek olan en bedbaht kimse (kafir) ise, öğüt almaktan kaçınır.
ٱلَّذِى يَصْلَى ٱلنَّارَ ٱلْكُبْرَىٰ
Elleżî yaslâ-nnâra-lkubrâ
(11-12) En büyük ateşe girecek olan en bedbaht kimse (kafir) ise, öğüt almaktan kaçınır.
ثُمَّ لَا يَمُوتُ فِيهَا وَلَا يَحْيَىٰ
Śumme lâ yemûtu fîhâ velâ yahyâ
Sonra orada ne ölür (kurtulur), ne de (rahat bir hayat) yaşar.
قَدْ أَفْلَحَ مَن تَزَكَّىٰ
Kad efleha men tezekkâ
(14-15) Arınan ve Rabbinin adını anıp, namaz kılan kimse mutlaka kurtuluşa erer.
وَذَكَرَ ٱسْمَ رَبِّهِۦ فَصَلَّىٰ
Ve żekera-sme rabbihi fesallâ
(14-15) Arınan ve Rabbinin adını anıp, namaz kılan kimse mutlaka kurtuluşa erer.
بَلْ تُؤْثِرُونَ ٱلْحَيَوٰةَ ٱلدُّنْيَا
Bel tu/śirûne-lhayâte-ddunyâ
Fakat sizler dünya hayatını tercih ediyorsunuz.
وَٱلْـَٔاخِرَةُ خَيْرٌ وَأَبْقَىٰٓ
Vel-âḣiratu ḣayrun ve ebkâ
Oysa ahiret, daha hayırlı ve süreklidir.
إِنَّ هَـٰذَا لَفِى ٱلصُّحُفِ ٱلْأُولَىٰ
İnne hâżâ lefî-ssuhufi-l-ûlâ
(18-19) Şüphesiz bu hükümler ilk sayfalarda, İbrahim ve Musa'nın sayfalarında da vardır.
صُحُفِ إِبْرَٰهِيمَ وَمُوسَىٰ
Suhufi ibrâhîme ve mûsâ
(18-19) Şüphesiz bu hükümler ilk sayfalarda, İbrahim ve Musa'nın sayfalarında da vardır.