Kad efleha men tezekkâ
(14-15) Arınan ve Rabbinin adını anıp, namaz kılan kimse mutlaka kurtuluşa erer.
Doğrusu felah buldu (günahtan) temizlenen.
A'lâ Suresi 14. ayet, 'felah' kavramını 'tezkiye' ile ilişkilendirerek, arınmanın ve temizlenmenin nihai kurtuluşa götüreceğini vurgular. Ayet, bireysel manevi gelişimin ve temizliğin önemini dilbilimsel olarak ortaya koymaktadır.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'felah' kelimesini 'dünya ve ahiret saadetine ulaşmak' olarak tanımlar. Ayetteki 'kad efleha' ifadesi, bu saadetin kesinliğini ve gerçekleşmişliğini vurgular; yani arınan kişi şüphesiz kurtuluşa ermiştir.
Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'felah'ı 'beka' (kalıcılık) ve 'hayır' ile ilişkilendirir. Ayetteki kullanımı, arınan kişinin elde edeceği kurtuluşun kalıcı ve hayırlı bir sonuç olduğunu ifade eder.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'felah'ı Kur'an'ın temel kavramlarından biri olarak ele alır ve 'kurtuluş' veya 'nihai başarı' olarak çevirir. Bu ayette 'tezkiye' ile doğrudan bağlantılı olarak, manevi arınmanın getireceği en yüksek mertebedeki kurtuluşu ifade eder.
İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'tezekkâ' fiilini 'nefsini günahlardan temizlemek' ve 'salih amellerle arındırmak' olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, kişinin iç dünyasını kötü huylardan ve şirkten arındırması anlamına gelir.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'tezkiye'yi 'nefsi kemale erdirmek, onu faziletlerle donatmak ve kötü sıfatlardan temizlemek' olarak tanımlar. Bu ayette, 'men tezekkâ' ifadesiyle, bu manevi arınma sürecini gerçekleştiren kişinin kurtuluşa ereceği vurgulanır.
Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'tezkiye'nin hem maddi hem de manevi temizliği ifade ettiğini belirtir, ancak Kur'an'da daha çok manevi arınma ve nefis terbiyesi bağlamında kullanıldığını vurgular. Ayetteki 'tezekkâ' fiili, kişinin kendi iradesiyle bu arınma sürecine girmesini ifade eder.
Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'tezkiye'nin 'artmak, çoğalmak' ve 'temizlenmek' anlamlarını bir arada barındırdığını belirtir. Ayetteki kullanımı, arınmanın aynı zamanda manevi bir yükseliş ve gelişimi de beraberinde getirdiğini gösterir.
A'lâ ve Gâşiye Sûreleri
Terzibaba - Necdet Ardıç
“Kad efleha men tezekkâ” Doğrusu felah buldu (günahtan) temizlenen. (87/14)
Ezan-ı Muhammedi de bilindiği gibi iki felah vardır… Birinci zâhir-i felah kurtuluş ikincisi ise bâtıni kurtuluşu bizlere ifade etmekredir. Zâhiri olarak günahlardan temizlenen zâhiri bir kurtuluş bulur ve cennet ehli olur. Bakıldığında kötü bir şey değil gayet iyi bir şeydir.
Ama hakiki bir kurtuluş değildir. Resülullah (s.a.v.) efendimiz “Vücudu zenbike” vücüdun, varlığın senin için en büyük günahtır, buyurmaktadır. Varlık, benlik günahı kişini hakiki kurtuluş önünde en büyük engeldir. Hayali, vehimi benliğinden “tezakka” nefis tezkiyesiyle “izafi benlik” ve İlâhi benlik anlayışına ulaşarak hakiki felah (kurtuluş) bulur. O huzuru, o hali, o güzel yaşantıyı yaşayabilir.
NEFSİ ZEKİYYE
Dinleyici: Hocam bu nefs-i zekiye hakkında ne dersiniz.
Nefs-i zekiyye ona nefs-i tezkiye nefs-i kamile de diyorlar, nefs-i safiye de diyorlar. Kuran’ı Kerim’de de ondan bahsediyor. Nefislerinizi tezkiye ediniz. Yani temizleyiniz diye her mertebedeki nefsin kedine göre o mertebenin tezkiyesi temizlenmesi vardır. Bunun kemaline de nefs-i kamile dedikleri nefs-i safiye mertebesi ki, bu Ademiyet mertebesi bir bakıma safiyullah mertebesidir. Bu şuna benziyor, üzerinde bazı lekelerin veya herhangi bir şeyin olduğu beyaz kağıdın, yahut bir havlunun veya, kendi asli temizliğine ulaşması, öz bünyedeki temizliğine ulaşması silinmesi onun temizlenmesi saf kalması, yani üzerine yeni yazılacak yeni oluşumları kabul edecek hale gelmesi. Şimdi üstü karalı olan bir sayfaya yeni bir yazı temiz bir yazı yazılır mı? Yazılmaz. Ancak şöyle yazılır. Çaresiz kalmışsa kişi not alma babında onun üzerine bir şeyler karalar ama onu alır tekrar temize çeker çaresiz kalırsa onu kullanır.
NOT=Bu hususta geniş bilgi (14-İrfan mektebi) kitabında vardır dileyen oraya bakabilir.
Dinleyici: Allah razı olsun hocam. Amin cümlemizden.
Dinleyici: Allah razı olsun Allah sıhhat afiyet versin.[40]