Aşk

Tanım

Aşk (العشق), tasavvufun itici gücü ve klasik İran-Türk-Arap sufî şiirinin merkezi kavramıdır. Sözlük anlamı "şiddetli sevgi"dir. Sufî ıstılâhında ise muhabbetin sınırları aşan, kapsayan, yakıcı hâlidir — kalbin Hakk'a yönelmesinin en yoğun mertebesi.

Aşk ve Muhabbet Ayrımı

Klasik tasavvuf aşk ile muhabbeti aynı kefede tartmaz. Aralarında derece farkı vardır:

• Muhabbet (المحبة): Sevgi; meşrû ve sürdürülebilir bir hâl. Kur'ânî ve hadisî dayanağı çoktur.
• Aşk (العشق): Muhabbetin sınırları aşan hâli.

"Levlâke" Hadisinin Özü

Aşkın kâinatî temeli Hadis-i kudsîdir: "Küntü kenzen mahfiyyen, fe-ahbebtü en u'rafe, fe-halaktü'l-halka li-u'raf" — "Ben gizli bir hazineydim, bilinmek istedim, bu yüzden mahlûkâtı yarattım."

Aşkın Üç Mertebesi

Klasik tasavvuf aşkı üç mertebede inceler: