el-Mü'min
el-Mü'min (Mu'min) (Güven veren). Üç kaynak Mü'min ismini "ayna" ve "emniyet" ekseninde birleştirir. Mesnevî onu hem Hakk'ın tecellîsi (mü'minin kalbi Hakk'ın aynası), hem mürşid-mürid ilişkisi, hem de şüpheden emin kılan yakîn olarak açar. Füsûs, mü'min oluşu kulun ayn-ı sâbitesindeki Hâdî nakşına bağlar; M
el-Mü'min — Güven Veren, Vaadine Güvenilen ve Tasdik Eden
Mânâ. el-Mü'min, Allah'ın esmâ-i hüsnâsından olup iki temel anlam taşır. İlk olarak, "başkalarını korku ve endişeden emin kılan, onlara güven veren ve vaadine güvenilen" demektir. Bu güvence hem dünya hayatı hem de âhiret için geçerlidir. Allah, bu isminin tecellisiyle dünyada hayatın devamı için gerekli olan emniyet ve huzur ortamını sağlar. Gazzâlî'nin belirttiği gibi, insanın sahip olduğu ve değeri ancak kaybedildiğinde anlaşılan sayısız nimet, bu ismin bir yansımasıdır. Âhirette ise Allah, dostları olan müminleri her türlü korkudan emin kılarak ebedî güvenceye kavuşturur. İkinci olarak el-Mü'min, "tasdik eden, onaylayan" anlamına gelir. Bu bağlamda Allah, kullarının imanını ve samimiyetini tasdik eder, peygamberlerinin doğruluğunu gönderdiği mûcizelerle ispatlar. Daha derin bir katmanda ise Allah, kendisinden başka ilâh olmadığına bizzat şahitlik ederek (Âl-i İmrân 3/18) kendi birliğini tasdik eden bir "muvahhid" konumundadır.
Etimoloji. İsim, Arapça ا-م-ن (e-m-n) kökünden gelen ve "güven içinde bulunmak, korkusuz olmak" anlamındaki emn (emân, emânet) mastarının "if'âl" kalıbından türemiştir.
Kur'an-ı Kerîm'de el-Mü'min. "Mü'min" ismi, Allah'a izâfe edilerek Kur'an-ı Kerîm'de bir yerde geçer:
| # | Sure / Ayet | Bağlam |
|---|---|---|
| 1 | Haşr 59/23 | el-Melik, el-Kuddûs, es-Selâm isimleriyle birlikte |
Ayrıca "emn" kökü, "korku ve endişeden emin kılmak" anlamında ilâhî bir fiil olarak üç âyette daha Allah'a nisbet edilir (Bakara 2/125, En'âm 6/82, Nûr 24/55).
Anlamca yakın isimler. Ber, Müheymin.
İtikadî çerçeve ve kula yansıması. el-Mü'min, Allah'ın kendi birliğine şahitlik etmesi yönüyle zâtî, diğer anlamlarıyla ise fiilî sıfatlar grubunda değerlendirilir. Bu ismi idrak eden kulun alacağı nasip, Gazzâlî'ye göre, başkalarının kendisinden emin olduğu bir güven kaynağı olmaya çalışmasıdır. Bir mümin, çevresindeki insanlara ve tüm varlıklara zarar vermekten kaçınmalı, onlara emniyet telkin etmelidir. Bu ismin tecellisine en üst düzeyde mazhar olanlar ise peygamberler ve onların yolunu takip eden âlimlerdir; zira onlar, insanları ebedî azaptan kurtuluşa yönlendirerek en büyük güvenceyi sağlamaya vesile olurlar.
Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi — "Mü'min" maddesi · Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât · Gazzâlî, el-Maḳṣadü’l-esnâ.