Enel Hakk
'Ben Hakk'ım' ifadesi. Hallac-ı Mansur'a atfedilen tevhid sözü.
Tanım
"Ene'l-Hakk", "Ben Hakk'ım" anlamına gelen ve Hallâc-ı Mansûr'a (ö. 922) atfedilen meşhur şathiye ifadesidir. Sûfî, fena hâlinde kendi benliğini müşahede etmeyip yalnız Hakk'ı gördüğü için bu sözü söyler.
Tarihî Bağlam
Hallâc, bu sözü sebebiyle Bağdat'ta 922 yılında idam edilmiştir. Ancak sonraki nesil sufiler (Attâr, Mevlânâ, İbn Arabî) onu bir "şehîd-i aşk" olarak yüceltmiştir.
Yorum
Bu ifade, hulûl (Tanrı'nın bir bedene girmesi) veya ittihâd (Tanrı ile birleşme) değil; fena-i mutlak hâlinde konuşanın artık kul değil, kul kalıbından konuşan Hakk olduğu tarzında anlaşılır. İbn Arabî, Fusûsu'l-Hikem'de Hallâc'ın sözünü vahdet-i vücûd çerçevesinde savunur.
Mevlânâ'nın Yorumu
Mesnevî'de Mevlânâ: "Ene'l-Hakk sözü halkın sandığı gibi büyüklük değildir; aksine büyük bir tevazudur. Çünkü 'Ben kulum' diyen iki varlık ispat eder: kendini ve Hakk'ı. 'Ben Hakk'ım' diyen ise kendi yokluğunu ilan eder."
İlgili Kavramlar
Kaynaklar
- Ferîdüddîn Attâr, Tezkiretü'l-Evliyâ
- İbn Arabî, Fusûsu'l-Hikem
- Mevlânâ, Mesnevî (II. cilt)
Bu Kavram'in Gectigi Eserler

Terzibaba - Necdet Ardıç
7x“...ne geldiğinden Almış olursun Hakkını Bu kadar uzun laftan Kısa istersen sözü Gelip bizim taraftan Zahir edelim özü Necdet’e ulaşmak Zor değildir bir selam Gönlü ile barışmak Yeterlidir vesselam Perdeyi yine aç...”
137 5 2001 3 CD Sohbet Aras Sohbetler

Terzibaba - Necdet Ardıç
7x“...k lazımdır. Böyle olunca “enel Hakk” diye bir insandan neden demesin. Bir başka yerde de “ enel Hakk sözü bir dava değildir,” diyor yani “enel Hakk” dendiği zaman Hallac...”
190 Fusûsu’l-Hi̇kem

Terzibaba - Necdet Ardıç
7x“...kü o vakitte ondan ateşin sıfâtı zahirdir. Ve kavli fiiline mutabık olur. İşte zahir ulemanın tevhidi anlatması bu meseledendir. Onun için okuyoruz, okuyoruz ne tat veriyor ne de tuz veriyor çünkü yaşamadığı i...”
192 Fusûsu’l-Hi̇kem

Terzibaba - Necdet Ardıç
7x“...sleri bu bilgiye sahip çıkacak nefsani yönden “ben Hakk’ım” diyecekler. O zaman bir sürü ilahlar çıkacak ortaya ve ben Allah’ım, ben dilediğimi yaparım, bana kimse karışamaz ben kime uyacağım ki başka uyacak k...”
133 1 1998 2000 1 zmir rfan Sohbetleri CD 1

Terzibaba - Necdet Ardıç
7x“...m” diyecektir, Hallac-ı Mansur’un “Enel Hakk” dediği gibi, yalnız onunla bunu arasında büyük fark var, “Enel Hakk” sözünü Hallac-ı Mansur ruhundan özünden hakikatinden s...”
135 3 2000 2 zmir rfan Sohbetleri CD 2

Terzibaba - Necdet Ardıç
6x“...akk, Hakk değil ise, bâtıl olur. Bunu istesem de istemesem de söylemek zorundayım ancak kim nasıl bilirse öyle desin. (Enel hakk) diyen de Hakk’tır, zâten o da kendisini...”
63 (İnci Tezgâhı)

Terzibaba - Necdet Ardıç
6x“...eğil de batı yönünden gelen ilim ile bileceklerdir. İlim ile bildiklerinden bunu muhafaza edemeyecekler kendilerinde ve nefisleri bundan pay alacaktır. Doğudan gelen bu tevhid anlayışı kendi varlığında Hakk’ı...”
138 6 2001 4 CD Sohbet Aras Sohbetler

Terzibaba - Necdet Ardıç
6x“...değil de batı yönünden gelen ilim ile bileceklerdir. İlim ile bildiklerinden bunu muhafaza edemeyecekler kendilerinde ve nefisleri bundan pay alacaktır. Doğudan gelen bu tevhid anlayışı kendi varlığında Hakk’...”
139 7 4 CD 2001 Sohbet Aras Sohbetler

Terzibaba - Necdet Ardıç
6x“...” dediği O’nun zahir ismi, “Hakk’ı görür” dediği batın ismidir. Yani zahirde Rasulullah, batında Allah, işte yukarıdaki ifade edilen kelime de aynı şeydir. Zira Rasullerin her biri İnsan-ı Kamildir, Ve insân-ı...”
191 Fusûsu’l-Hi̇kem

Terzibaba - Necdet Ardıç
6x“...e yok ama, oraya doğru çıkış var orada. Tur dağında nasıl; "Bi eymeni turisinine" yani, Tur-i Sina'nın sağ tarafından, Eymen Vadisi'nden seslendi diyor. (28/30) Sağ tarafından yani, Akl-ı Küll'den, Uluhiyet me...”
114 1 İ̇nsân-I Kâmi̇l

Terzibaba - Necdet Ardıç
6x“...inde olan kimse, ‘Ben de hazine var’ demez. Eğer diyorsa yoktur da, atıyor. Yani dışardan bu zengin, hazine sahibi desinler diye. Kahveye giden bir kimse, yani herhangi bir yerde oturumda olan bir kimse, cebin...”
162 30 Muhtelif Sohbet Aras Sohbetler

Terzibaba - Necdet Ardıç
5x“...bakın ilmi ilâhi hakkında, yarım âlimlerdir. Teşbih âlimleride yarım âlimlerdir, Tenzihi ve Teşbihi birleştirenler bütün âlimlerdir. Burada Mevlânâ’dan bir beyit alınmış, Nitekim Hz. Mevlânâ (r.a.) buyurur: Be...”
78 A’yân-I Sâbi̇te

Terzibaba - Necdet Ardıç
4x“...Peygamber (4) Hz. Mûsâ (a.s.) sohbetinden.) ------------------- ERRAHMÂN RUHU : Bu 3 ma'rifet (ma'rifet-i nefs, ma'rifet-i mübdi', fakr ve ihtiyacını bilmek) , gayriliği içine alan ve kabul edendir. Gayrilik z...”
109 Tasavvuf zahlar

Terzibaba - Necdet Ardıç
4x“...ve bağırtır. Kendisini kesmişler parçalamışlar haberi olmamış ayrıca bunun için hayatlarını vermişlerdir. Aynanın karşısına geçelim, aynada olan kim? Sensin, ama bak bakalım aynadakinin senle bir ilgisi var mı...”
120 Fusûsu’l-Hi̇kem

Terzibaba - Necdet Ardıç
4x“...Enel Hakk sözüne neden inanmıyorsun “ diyor. Allah ağaçtan da zuhur eder, böcekten de zuhur eder, çekirgeden de zuhur eder. Zaten zuhur eden de odur başka zuhur eden de...”
134 2 2000 1 CD Sohbet Aras Sohbetler

Terzibaba - Necdet Ardıç
4x“...kk sözüne neden inanmıyorsun “ diyor. Allah ağaçtan da zuhur eder, böcekten de zuhur eder, çekirgeden de zuhur eder. Zaten zuhur eden de odur başka zuhur eden de yoktur ki bu alemde. İşte bu gibi zahir alemde...”
136 4 CD 2000 Sohbet Aras Sohbetler

Terzibaba - Necdet Ardıç
4x“...kkat çekmemiz gerekiyor, kişi “Enel Hakk” demekle “mutlak Ferdiyyet” mertebesi itibariyle bütün varlıktaki Hakk değildir, bireysel “vitriyyet-i” yönüyledir. Yani kendi v...”
22 12 Yûsuf Sûresi̇

“...lu olduğu ilk anladığı devrelerinde ki o halet-i ruhiyesi bir gün vaaz ediyorken Bağdat’ta bir camide çok iyi niyetinden mahlukata olan çevresine olan merhametinden Miraç gecesi Hz Rasulullah tahıyyatta “Essel...”
234 22 27 Kur Ker Yol Hac Sûresi Murat Deruni

Terzibaba - Necdet Ardıç
4x“...emekle “mutlak Ferdiyyet” mertebesi itibariyle bütün varlıktaki Hakk değildir, bireysel “vitriyyet-i” yönüyledir. Yani kendi vücût mülkünde kendindeki “Hakk” yönüyle “Enel Hakk” tır. Bu da, zât-ı mutlağın o be...”
Kur'anı Kerimde Nefs Ayetleri

Terzibaba - Necdet Ardıç
4x“...tebesinin hakikati yerleşmediği yani tabiileşmediğinden coşkulu olduğu ilk anladığı devrelerinde ki o halet-i ruhiyesi bir gün vaaz ediyorken Bağdat’ta bir camide çok iyi niyetinden mahlukata olan çevresine ol...”
142 10 CD 2002 Sohbet Aras Sohbetler

Terzibaba - Necdet Ardıç
4x“...diye baktığımız sahanın Allah’n ta kendisi olduğu düşüncesi bizde oluşması lazımdır. O zaman biz O’na bakmış ve görmüş oluyoruz. Görmediğimiz halde. Buradaki incelik anlaşılıyor mu? Çünkü bunu kendisi söylüyor...”
161 29 Muhteli̇f Sohbet Arasi Sohbetler

Terzibaba - Necdet Ardıç
3x“...Hızır (a.s.) Hazret-i Rasulullah’ın ilim ve kudret hükmüyle Musa’ya (a.s.) gözüken tarafıdır. Bakın Musa (a.s.) devrinin üstünde bir kemalatla Hızır (a.s.) geldi. Yalnız şeran gelmediği için genelde hükmü yokt...”
188 Fusûsu’l-Hi̇kem

“...ine “ene’l Hakk” demeye başlıyor. Hem “enel Hakk” diyorsun hem de tahsisten bahsediyorsun diyor. Orada ince bir hadise vardır. Tevhid ilmi ile bakıldığı zaman “ve ala ib...”
238 26 39 Ku Ker Yol Şu'ara Sûresi Murat Derûni

Terzibaba - Necdet Ardıç
3x“...ler “ Enel Hakk ” Ben Hakk’ım dedikleri zaman ehl-i zahir Allah’lık iddia ettiği hükmüne varıp başını bile kesebilirler ancak işin aslı öyledeğildir. Hal bu ki “ Enel Ha...”
160 28 Muhtelif sohbet ars sohbetler

Terzibaba - Necdet Ardıç
3x“...ptım" derse, kötü fiilinin cezası, iyi fiilinin mükafatı gerekiyor. Çünkü kendisini ben olarak biliyor, ben yaptım diyor. Halbuki irfan ehli, onun Hakk olduğunu biliyor, ama yine de cezayı veriyor. Neden? Çünk...”
115 1 İ̇nsân-I Kâmi̇l

Terzibaba - Necdet Ardıç
3x“...lırsa gündüz uzar! Evvela efal alemindeki yaşantı sonra esma sonra sıfat alemindeki yaşantı. Saçlarını kesmiş demesi esma aleminden sıfat alemine geçmiş olması demektir. Saçlarının kesilmesi varlığın Hakk’ın s...”
123 GÜLŞEN-İ RÂZ ve ŞERHİ

Terzibaba - Necdet Ardıç
3x“...)’a ağaçtan söyledi, konuştu yani ağacı kendisine mahal, zuhur yeri yaptı. İşte burada da Abdülkerim Cili'yi kullanarak bu sözleri söylüyor. Ne göz var, ne de görmek gerçek uzanan bir sırrımdır; Göz ve görmek...”
113 1 İ̇nsân-I Kâmi̇l

“...“Ve ala ibadillahi ecmaindir” ama Sıfât ve Zât mertebesinden bakınca. Ef’âl ve Esmâ, şeriat ve tarikattan bakınca aynen doğrudur, orada salih kullar vardır, gayri Salihler vardır, fiili sahibine yüklenir. [59...”
En'âm Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“...duğu ve diğer taraftan ayniyet ve gayriyetin hangi mertebelerde söz konusu edileceği anlatılmak istenmektedir. Yani bir yandan varlıkta zuhur edenin Hakk olduğu da söyleniyor ya bütün Cenab-ı Hakk bu varlıkta...”
181 Fusûsu’l-Hi̇kem

“nda bu hususla ilgili güzel bir izah yapmıştır. Reva başet “enel Hakk” ez dirahti, Çira nebvet reva ez nik bahti ? Türkçesi : “Bir ağaçtan “Enel Hakk = Ben Hakkım” sesinin gelmesi caiz oluyor da, ezeli saadete mazhar bir adamın ( Mansur’un ) aynı sözü söylemes”

“...-lan tecellidir. Bu mertebeye gelen kişiye de Cenâb-ı Hakk beden “tur’u sina” sında (sine dağında) ateş sûretinde muhabbet-i ilâhiye ile tecelli “vâhy” (ilham) ederek, kelâm eder, ki ehline malumdur. 3. Rasûl...”
250 42 38 Ku Ker Yol Şûrâ Sûresi Murat Derûni

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“...da batıldan bahsedilmez batıl bizim anlayışımız-dadır. Onu, Hakkın dışında gördüğümüzü biz batıl yapıyoruz bu saha ayrı bir saha, şeriat mertebesinde değerler hayata bakış başka türlü, hakikat mertebesinde özd...”
157 25 sohbet aras sohbetler

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“...rlikte, tatbiki, manevi lezzeti, muhabbeti ve idraki olması lâzımdır. T.B. [166] -------------------------- كَلَّا بَلْ تُحِبُّونَ الْعَاجِلَةَ {القيامة/20} (Kellâ bel tuhıbbûnel âcileh.) “Hayır, siz peşin ola...”
165 9 Kiyâmet Sûresi̇

Ahmed Avni Konuk
2x“24; Sade Türkçe Dedi: “Ey düşman, önümden çekil git, ey çirkin yüzlü, tâ ki senin yüzünü görmeyeyim!” Eşek tilkiye dedi: “Ey düşman, ey çirkin yüzlü, karşımdan çekil git! Senin yüzünü görm”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...rum mislukum yûhâ ileyye ennemâ ilâhukum ilâhuv vâhıdun festekîmû ileyhi vestağfirûh, ve veylul lilmuşrikîn. Diyanet Meali: 41.6 - De ki: "Ben de ancak sizin gibi bir insan-beşerim. Fakat bana ilâhınızın yalnı...”
Dur Rabbın Namazda Cilt 2

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...Fakat hakîkatte, gerçekte ise Raziye, kendi varlığından başka bir varlık seyredemez hale gelmek. Razi'dir. Rızalık makâmıdır. Marziyye ise rıza olunmuş mânâsına gelen hal varlıkta bir yanlış, eğrilik kötülük,...”
111 4 “özün Özü” VE “sirrin Sirri”

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...rlıklara ihtiyacın kalmaması demektir güneşin doğuşuna kadar Rabbının izni ile inerler diyor, sonra yukarıda اِنَّاۤ اَنْزَلْنَاهُ biz indirdik bunlar Zat’i ayetlerdir, فِى لَيْلَةِ الْقَدْرِ kadir gecesi için...”
140 8 2002 10 CD Sohbet Aras Sohbet

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...hayat, beşer bırakmaz tende, Nefsini bildiğinden, bilmiş olursun Rabb-ını, Kendine geldiğinden, almış olursun Hakk’ını. Bu kadar uzun lâftan, kısa istersen sözü, Gelip bizim taraftan, zâhir edelim özü. Necde...”
16 Divan 3

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...disi olduğu düşüncesi bizde oluşması lazımdır. O zaman biz O’na bakmış ve görmüş oluyoruz. Görmediğimiz halde. Buradaki incelik anlaşılıyor mu? Çünkü bunu kendisi söylüyor. O’nun sözünde şüpheye düşecek her ha...”
159 27 Muhtelif Sohbet aras shbetler

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...ok ki zaten nasıl olsun, o kendi nefsine nazır olur. Yani o zuhur mahali Hakk’ta fani olduğu için aslı o kendi olduğu için yani o zuhurda ayrıdan gayrıdan bir şey kalmadığı için tevhid ettiği için kendini bütü...”
180 Fusûsu’l-Hi̇kem

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...hler ve gayri salihler olarak anladığımızdan tahsis yaptığını zannediyoruz. Halbuki hakikat itibariyle meseleye baktığımızda alemde salih olmayan hiçbir zerre yoktur. Eğer her varlık bir esmanın zuhuru ise o m...”
183 Fusûsu’l-Hi̇kem

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...Şeriata göre kafasını kestiler garibin. O ayrı bir konu, ayrı bir saha. İşte o kişinin sizin dikkatinizi çeken taraf o, söylediği söz doğru ama söyleyen kişinin kendisi yanlış, onu söyleyebilir bir kişi ama Ha...”
154 22 2011 Muhtelif mevzular sohbetler

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...olursun Hakkını Bu kadar uzun laftan Kısa istersen sözü Gelip bizim taraftan Zahir edelim özü Necdet’e ulaşmak Zor değildir bir selam Gönlü ile barışmak Yeterlidir vesselam Perdeyi yine açtık Yar ile hem dem o...”
148 16 3 CD Sohbet Aras Sohbetler

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...a’yı, nasıl iştir, ibretle bak. Bir baktım meydan dümdüz, yaşayan kimse de yok, Çölün ortasında bir, varacak menzil de yok. Ne vakittir, bilemem, seneler geçmiş aradan, Bir karaltı fark ettim, geliyor şam tar...”
129 (tüm Şi̇i̇rleri̇m)

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...in ve büyük velilerin işidir. Değme veliler îmân ile âyânı toplayamamışlardır.” İşte bakın îmânla âyânı toplamak bu demek. O kimin karşısına gelirse karşısında bulunduğu kişi hangi mertebede ise o kişiyle o mer...”
65 Reşahat Ayn-EL Hayat

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...ilk başta söyle rahatla. ENEL HAKK. İki ehad arası “kelebeğin ömrü” veya “28 peygamberin hayatının cem’i”. Bu iki zaman arasında fark yok. vahdet-bâtın-asr veya kesret-...”
25 Bi̇r Hi̇kâye Bi̇r Çok Yorum

“...yor. Ama o senin ne aynın ne de gayrındır. İşte biz bir bakıma Hakk’tan başakası değiliz, Zati yönden kendimize baktığımız zaman ama aynadan baktığımız zaman ondan ayrıyız. Ama hakikati yönünden baktığımız zam...”
251 47 28 Kur Ker Yol Muhammed sav Suresi Murat Deruni

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...tedir. Âyet (2/72) Allah bir masumun saklandığı yerden ( yani öldürülmüş kapatılmış halinden) tekrar ortaya çıkmasını irade etmek ister. (2/73) te kûrb’ân edilmiş bakara (yani kişinin nefs-i pak yalnız Hakk ol...”
34 Bakara dosyas

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...dolayı cennette duramadılar, bu dünyaya indirildiler, murdarlaştılar, kudsiyetlerini bitirdiler. Murdar kişi, kirli kişi, dokunduğunu da murdar eder. Şeriata göre bu böyle idi ve o güne kadar da bütün o nesil...”
60 6 Peygamber (5)

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...ibarıyla sakıt gibidir. Demir kızıllıkta madendeki altın gibi olunca onun sözü hal lisanıyla “Enen nar” olur. Yani o lisan ile söylemese de hal lisanıyla “ben ateşim” der. Ateşin renginden ve tabiatından muhte...”
122 Fusûsu’l-Hi̇kem

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...ir ki, karşısındakilere kendi nûrunun şevki vurmuştur. Onları inkâr edemez, çünkü kendini inkâr etmiş olur. Kendisi asıldır. Ona bakanlar hakikatlerini görürler. O, karşısındakine bakarsa aynaya bakmış olur. O...”
85 Karagün Dostuyum (ii)

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...idrâk ettiğinde “kendisi kadar Hakk olmaktadır.” Kesilmiş karpuzdan alınan bir dilim karpuzun, “ben karpuzum” demesi doğrudur, ancak “karpuzun tamâmı benim” der ise bu hatâdır. İşte kişinin de ulûhiyyet merteb...”
91 Bi̇i̇smi̇ Has, Selâm (13)
Bilgiler
- era
- klasik
- arabic
- أنا الحق
- domain
- tasavvuf
- related_to
- fena,vahdet-i-vucud,hallac-i-mansur