Hak ve Halk
Yaratıcı ve yaratılan. Tasavvufta Hakk'ın halkta, halkın Hakk'ta görülmesi.
Tanım
Hakk ve halk, tasavvuf düşüncesinin en merkezî ikilisidir: Hakk — yaratan, zâtî varlık (vücûd-ı hakîkî); halk — yaratılan, göreli varlık (vücûd-ı izâfî). Tasavvufun ana problemi bu ikisi arasındaki ilişkiyi doğru tanımlamaktır.
İki Yanlış Uç
- Tenzîh-i mutlak — Hakk'ı halktan tamamen kopuk görmek (mücerred aşkınlık); Hakk'ın halkta tecellîsi inkâr edilir.
- Teşbîh-i mutlak — Hakk'ı halka indirgemek (hulûl, ittihâd, vahdet-i vücûd); yaratılmışlar Hakk'ın aynı sanılır.
Ehl-i sünnet tasavvufu bu iki ucu reddeder: Hakk halk değildir, ama halk Hakk'ın âyâtıdır.
İbn Arabî ve Vahdet-i Vücûd
İbn Arabî'nin Fusûsü'l-Hikem'deki çerçevesinde Hakk ve halk "bir sikkenin iki yüzü" gibidir: Hakk bâtın yönünden varlıktır, halk zâhir yönünden Hakk'ın tecellîsidir. "Sübhâne men azhere'l-eşyâe ve hüve aynuhâ" — "Eşyayı izhâr eden ve yine onun aynı olan Allah'ı tenzîh ederim." Ancak İbn Arabî "aynı" derken hulûl kastetmez; varlık mertebelerindeki farklılığı korur.
Kur'an Referansı
- Fussilet 41:53 — "Onlara ufuklarda ve nefislerinde âyetlerimizi göstereceğiz."
- Bakara 2:115 — "Nereye dönerseniz Allah'ın vechi oradadır."
- Hadîd 57:3 — "O evveldir, âhirdir, zâhirdir, bâtındır."
Tasavvuf Formülü
Sûfîlerin klasik terkibi: "Halk içre Hakk'ı, Hakk içre halkı görmek." Yûnus Emre: "Yaratılanı severiz, Yaratan'dan ötürü." Bu formül hem teşbîhe hem tenzîhe düşmeyen orta yoldur.
İlgili Kavramlar
Kaynaklar
- İbn Arabî, Fusûsü'l-Hikem
- Konevî, Miftâhu'l-gayb
- Necdet Ardıç, Hak ve Halk risâleleri
Bu Kavram'in Gectigi Eserler

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“...azizlik ortaya gelir, izzet azizlik ise kulu kabul etmez. Kulluğu kabul etmez, kulluk kalkar. Yani Hakk kalır. İşte kimde izzet tecellisi olursa, bu âlemde kul diye bir şey görmez hepsini Hakk olarak görür. Kulda...”
113 1 İ̇nsân-I Kâmi̇l

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“...hayırlıdır, yoksa Hakk ve halk diye ayıran mı da ha doğrudur. Hakk ve halk diye ayıranda gizli şirk olduğuna şüphe yoktur. 4- Bu grup üçüncü grubun taklitçileridir. 5- Bu g...”
180 Fusûsu’l-Hi̇kem

“...r ve abd, abd ve Rab de Rab derler ve bunlar “muhakkıkîn” tâifesidir ve bu mertebe ma’rifetin nihâyetidir. Ya’nî defîne ve hazîne harabelerde olur, ma’mûrelerde olmaz. Sen vehmi ve fehmi ve re’yi vücûdunda ma’mû...”
233 21 26 Kur Ker Yol Enbiya Sûresi Murat Deruni

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“...Teâlâ eksiklerin, kayıtların ve kulluk acziyetinin mukabili olan ulûhiyet kemâlâtıyla nitelendirilir. “ لا” “LâmElif (hemze ile)” (Lâ) harfindeki olumluluk ise teşbihe işaret eder. “O gören ve işitendir” Bir de...”
95 8 Terzi Baba Necdet 8 19 53 Ard

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“...et” adı verilir. Hak ve halk olarak: Ulûhiyyet, zâtın esas mahiyetinden ibarettir. Yüce zâtın zuhur yerlerinin en yükseği “Ulûhiyyet” zuhurunun meydana geldiği yerdir. Ulû...”
Gökyüzü İnsanları Araştırması 2

“...akk ve halk olarak) müşâhede ettiği sistemin adıdır. Bu sistemde mutlak gayriyyet ("sen" ve "ben") ve isneyniyyet (Allâh ve kul ikiliği) yoktur, kul Hakk'ın Zâtî tecellîgâhıdır, kuldan fiilini işleyen O'dur. İşte...”
257 39 8 Zümer Sûresi T.O. Cem Cemâlî (1)

Ahmed Avni Konuk
2x“ve bunlara “muvahhidin” derler. Bu tâife nizâ'-ı sü- riyi, eşek satan dellâlların san'atı gibi görürler. Üçüncüsü, onlardır ki, nazarlarında hem Hak ve hem halk sâbit olur; fa- kat ahkâm-ı Hak ile ahk”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...da Zat ve Hakikatul Ahadiyet’ul Ahmediyyedir. 531 = Bize 53 – 31 tersten 13 ve 5, 3 ve1 ve 8 ve Toplamda 9 rakamını vermektedir. 53 = Şifre sayımız “Terzi Baba” ve Ahad olan Ahmed-i vermektedir. 13 = Hakikat-i Mu...”
169 10 bretlik bir hik ye daha Usta dan ra na tavsiyeler

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...r bilgiye sahip olduğu halde bu yolda benim ilmimi artır diye dua eder diyor. Bu ilmin fazlalığı hayret gerektirmez. Çünkü O hayret makamını aşmıştır. Nehir deryaya ulaştığı zaman dalga kalmaz, ses de kalmaz, bi...”
181 Fusûsu’l-Hi̇kem

Ahmed Avni Konuk
“gıdâ-yı ma'nevi üzerine uğradım. Zirâ ben de Hakk'ı bu mevhüm olan vücüd-i izâfinin hâricinde tevehhüm eder هُوَ ٱلَّذِى خَلَقَ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ فِى سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ ٱسْتَوَىٰ عَلَى ٱل”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13

“...kendini iki mertebesi ile (Hakk ve halk olarak) müşâhede etmesidir. Ehlullâh "yakîn"i üç mertebeye ayırmıştır: İlme'l-yakîn : Hakîkate ilmî yoldan ermektir ki, bir şeyi de...”
239 23 7 Mu'minûn Sûresi.T.O.Cem Cemâlî

“...i azametli olan, velîlerin marifetidir. Her seyir, O'na olan bir yolculuktur." [70] ---------------- إِن يَشَأْ يُسْكِنِ الرِّيحَ فَيَظْلَلْنَ رَوَاكِدَ عَلَى ظَهْرِهِ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِّكُلِّ صَبَّارٍ...”
250 42 38 Ku Ker Yol Şûrâ Sûresi Murat Derûni

“...olan Hakk ve Halk arasında haberci olan mertebedir. Bu namazı kılan Kâmil İnsân ise 5 vakit namazının kemâli ile bu sayı (5x10)= 50 vakit (صَلَاتِهِمْ دَائِمُونَ) “salât-ı...”
253 49 41 Ku Ker Yol Hucurat Sûresi Murat Derûni

“...esi) buradan yayılır. Bu mertebe aynı zamanda "Rûh"un ve "Akl-ı Kül"ün (Külli Akıl) zuhur yeri olup "Arş" olarak da ifade edilir. Rububiyyet : "Rab" isminin tecelli ettiği ve her varlığın kendi kimliğini ve terbi...”
256 32 Ku Ke Yol Secde Suresi Muharrem Avan

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...inden bakılınca eşyanın aynıdır. Bâtın ismi ciheti yönünden bakılınca da eşya onun aynıdır. ************ (Halvette yapılanlar) Alemler’in durumuna hangi kroki uygun: 169 (1) ZAT-AMA: dışta bir tecelli ile ahadiy...”
41 (İnci tezgâh-ı)

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...1 tersten 13 ve 5, 3 ve1 ve 8 ve Toplamda 9 rakamını vermektedir. 53 = Şifre sayımız “Terzi Baba” ve Ahad olan Ahmed-i vermektedir. 13 = Hakikat-i Muhammediye. 31 = Hakikati-i Muhammedinin Zuhur Mahalli 1 = Tüm m...”
91 Bi̇i̇smi̇ Has, Selâm (13)

Terzibaba - Necdet Ardıç
“.............................................(75) Hak ve Halk.............................................................(89) “Ma’mur ev”.......................................”
Gökyüzü İnsanları Araştırması 1

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...urada ikilik değil teklik geçerlidir. Ve ayniyet ve gayriyet geçerli olur. Hem aynıdır, hemde gayrıdır. Nasıl bir karpuz dilimi, karpuzdan gayrı değildir. Ama aynı değil tamamı değildir. (Murat Derûni) ----------...”
Nahl Suresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...etinde şöyle buyrulur: “ Yâ sâhibeyis sicni e erbâbun muteferrikûne hayrun emillâhul vâhıdul kahhâr ” yâni “ Ey zindan arkadaşlarım! Vâhid ve Kahhâr olan Allâh mı daha hayırlıdır, yoksa sizin ayrı ayrı zannetiğin...”
Hicr Suresi

Muhyiddin İbnü'l-Arabi
“...âyüd eder; ve kendisi ( ) Efendimiz hazretlerinin isr-i âlîlerine iktifâenرَب ِّ زِدْنِــي عِلْمًــا(Tâhâ, 20/114) [Yâ Rab! Bana ilmi ziyâde et!] der. Fakat bu ziyâde-i ilim “hayret”i iktizâ etmez; belki o ulûm,...”
Kelime-i İdrîsiyye'de Mündemic Olan Hikmet-i Kuddûsiyye

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...osyal medyadan isim vermeden içindeki kötülükleri, alay etmelerini boşaltan insanlar rahatladığını zannederler. Oysa içinin karalığını kendilerine sürerler de haberleri olmaz. Emmare nefse ihtardır. “İşittik, ima...”
Kur'anı Kerimde Nefs Ayetleri

“ile kendi mer-tebelerinde korumaya “Ulûhiyyet” adı verilir. Hak ve halk olarak: Ulûhiyyet, zâtın esas mahiyetinden ibarettir. Yüce zâ-tın zuhur yerlerinin en yükseği “Ulûhiyyet” zuhurunun mey-dana geldiği yerdir. Ulûhiyyet, karşılıklı zıddı, özünde toplar. Mes”

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...perdeli olarak kendisini göstermesi. Hakk olarak varlığı perdesi Cemâli olarak görünmesi. bi’t-tabi (tabiki) bunda örtünme vardır. Örtünmede Ceâal’dir bakın. Açılması içinde Celâl tecellisine ihtiyaç vardır. “Gay...”
162 30 Muhtelif Sohbet Aras Sohbetler

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...fsi mana da kullanıyor ise, bunların sorgusu vardır ve bir ceza gerektirir çünkü bunlar kula emanet verilmiştir. Eğer bu isimler Hakkani yönde kullanılırsa, Hadisi kudside belirtildiği gibi o zaman. “Kulum bana n...”
166 İ̇nsân-I Kâmi̇l

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...------------------------ Anlatılan manalar üzerine şu beytleri söyledim: İki cihanda da mülk benimdir görmem onlarda; Gayrım yok ki, fazlını dileyen ve korkan darda… Evvelimden evvel yoktur ki, katılayım ona; Son...”
114 1 İ̇nsân-I Kâmi̇l

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...ikisini birlikte, Hakk ve halkı kendi bünyesinde toplamış oluyor ki, işin aslı da bu. Sadece Hakk olarak baktığımız zaman, eksik görüyoruz. O zaman halk, ortaya çıkmıyor. Uluhiyet Lâm'ı ilâve edildiği zaman, hal...”
115 1 İ̇nsân-I Kâmi̇l

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...lkıyyet elbiselerini giyerler halkın arasına öylece halk olarak karışırlar. Yeri gelir Hakk libasını giyerler halkın arsında Hak olarak dolaşırlar, ancak bunları o halleri ile kimse tanıyamaz. -------------------...”
117 İ̇nsân-I Kâmi̇l

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...r olan mahluk İnsan-ı Kamildir. “Allah Adem’i kendi sureti üzere halk etti.” Şeriat ehli bu hadisi incelerken “Allah Adem’i Ademlik suretinde halk etti.” diye meal vermişlerdir, halbuki bu doğru değildir. Adem’in...”
122 Fusûsu’l-Hi̇kem

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...at ettikleri türbeleri vardır. Hazreti Ebûbekir ve Hazreti Ömer’in pencelerinde (سورة الحجرات) “Hucurât Sûresi” 49/3 ve 49/2 nolu âyetler vardır. Bu pencerelerde, peygamberin yanında sesini yükseltmeyenler ve onu...”
126 14 1 BEN deki TERZ BABAM Murat Kontrol

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...O, Seb'ü mesanidir… ------------------------ O mübarek surenin nice nice sırları vardır... O kadar çoktur ki: Bu sayfalara sığması imkânsızdır… Hz.Ali (kv); Yetmiş deve yükü ilim çıkarırdım, Fatiha'dan diyor. K...”
167 İ̇nsân-I Kâmi̇l
Bilgiler
- era
- klasik
- arabic
- الحق والخلق
- domain
- tasavvuf
- related_to
- vahdet-i-vucud,tecelli,cem,insan-i-kamil