İlmel Yakin
Bilgi yoluyla kesinlik. Duyarak/okuyarak bilme mertebesi.
Tanım
İlmel yakîn (علم اليقين), tasavvuf ıstılahında kesin bilginin ilk mertebesidir. Kişinin bir hakikati işiterek, okuyarak veya akıl yoluyla delilleriyle öğrenip tasdik etmesi halidir. Henüz müşahede ve yaşantı düzeyine taşınmamış, fakat şüpheden arınmış bilgi mertebesi olarak tanımlanır.
Etimoloji
"İlim" (bilmek) ve "yakîn" (kesinlik, şüphesizlik) kelimelerinin terkibinden oluşur. Arapça kökü ي-ق-ن olup şüphe içermeyen bilgi anlamına gelir.
Mertebeleri
Sufî gelenekte yakîn üç mertebede açıklanır:
- İlmel yakîn — Haber ve delil ile bilme (dumanı görüp ateşin varlığını bilmek).
- Aynel yakîn — Bizzat görerek bilme (ateşi gözle görmek).
- Hakkel yakîn — Bizzat yaşayarak bilme (ateşin kendisi olmak/yanmak).
Kur'an Referansı
Tekâsür Sûresi 5. ayet: "Kellâ lev ta'lemûne ilme'l-yakîn" — "Hayır, eğer kesin bir bilgi ile bilseydiniz..." Bu ayet, ilmel yakîn teriminin Kur'anî dayanağıdır. Vâkıa 95 ve Hâkka 51 ayetleri ise hakkel yakîn kavramına işaret eder.
Tasavvuf Geleneği
Kuşeyrî Risâle'sinde yakîni "şüphe ve rayb kabul etmeyen bilgi" olarak tanımlar. Gazzâlî İhyâ'da yakîn derecelerini imanın kemâli olarak ele alır. Necdet Ardıç gibi çağdaş müellifler de dört kapı (şeriat-tarikat-hakikat-marifet) ile üç yakîn mertebesini bağlantılı olarak işler: şeriat ehli ilmel yakîn üzeredir.
İlgili Kavramlar
Kaynaklar
- Kuşeyrî, er-Risâletü'l-Kuşeyriyye
- Gazzâlî, İhyâu Ulûmi'd-Dîn
- İbn Arabî, Fütûhât-ı Mekkiyye
Bu Kavram'in Geçtiği Eserler

Ahmed Avni Konuk
11x“Bir akıbet görücü ki, yüz hüner gördü, o bir hüner işitenin misli olmaz! Ya'ni, görmek başka ve işitmek başkadır. Birisi ayne'l-yakîn ve diğeri ilme'l-yakîn mertebesidir. "İlme'l-yakîn" mertebesi ulemâ-i zâhireye; ve "ayne'l-yakîn" mertebesi muhakkıklara mahsûstur.”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4

Ahmed Avni Konuk
10x“"O Buhârâ'ya mensûb olan âşık, Buhârâ'da cârî olan ilim gussasını tutmadı; gözünü ma'şûkunu müşâhede ve muayene güneşi üzerine dikti." Ya'ni ahvâl-i ma'şûkunun bilişiyle iktifa etmedi, belki onu görmek kasdında bulundu; "ilme'l-yakîn"den "ayne'l-yakîn"e terakkî etmek istedi. 3841. Her kim halvetde görüşe yol buldu, o ilimlerden dest-gâh aramaz.”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6

Terzibaba - Necdet Ardıç
8x“Tekâsür sûresinde, (102/5-6-7-8) ------------------- “Kellâ lev ta’lemûne ilmel yakîn, leteravünnelcahîm. sümme leravünnehâ aynel yakîn . Sümme letüs’elünne yevme izin anin na’îm.” ------------------- 5- Öyle değil, kesin yakîn , olarak bilseniz, 6- Andolsun ki, cehennemi mutlaka göreceksiniz!”
72 Îmân VE Îkân

Terzibaba - Necdet Ardıç
7x“Sabah olunca belirtilen oluşumlar bitiyor çünkü gece olan bu hadise bir bakıma fenâfillâh hükmüyle yaşanmış olduğundan, gündüz bakâbillâh hükmü ortaya çıktığı için gece olan bu oluşumlar ile birlikte aydınlığa, yani Ulûhiyyet mertebesine, gerçek yaşama geçilmiş olunuyor. Kadir gecesi ile bu hakîkatleri ilmi olarak dahi almış olan kişi bu geceyi ilmel yakîn olarak idrâk etmiş olur ki bu dahi çok yüksek bir oluşumdur....”
68 1 Namaz-Sûreleri̇
Terzibaba - Necdet Ardıç
6x“İnşallah hepimize en azından geniş çapta değilse bile kendi kişiliğimizi, kendi varlığımızı bulma imkânını versin hepimize. Buraya nereden gelmiştik? ilmel Yakîn, aynel yakîn, Hakkel yakîn ifadelerinden gelmiştik. Şimdi oradan devam ediyoruz. İlmel Yakîn, Hakîkate ilim olarak ermektir.”
Nâziât Sûresi

Muhyiddin İbnü'l-Arabi
6x“Ruhunun Ruhu Külli, aklının Akl-ı Külliye mensup olduğunu, kendine değil oraya mensup olduğunu, Hakkal yakîn müşahede edip -yalnız burada bir ifade yanlışlığı olsa gerek. Hakkal yakîn müşahedesi burada olmaz da İlmel yakîn ve aynel yakîn, Hakkal yakîn çok daha sonra ve neticeye geliştir. Yani, çıktıktan sonra iniştir, Hakkal Yakîn.”
111 4 “özün Özü” VE “sirrin Sirri”
Terzibaba - Necdet Ardıç
5x“Fakat Arifibillâh olmak Hak Teâlânın yüce varlığının bilgisine sahip olmaktır ki Rabbin kuluna vereceği en büyük şeref, onur payesi kendi varlığının ve kudretinin yüceliğinin bilgisiyle kulunu Ârif eylemesidir…ve bu üç adımda gerçekleşmektedir…ilmel yakin, aynel yakin, hakkel yakin basamakları Ârifibillâh olmakta kulun attığı üç adımdan ibarettir…ve bu üç adımdan sonra kişi HAKİKATULLAH a kavuşur…”
İbretlik Bir Hikâye Daha — Mescid-i Dırar, Kubbetu'l-Kara

Terzibaba - Necdet Ardıç
4x“Bilim ile yakınlaşmak bilmel yakin ile ilmel yakin arasındaki fark, bilim bir kişiden diğer kişiye naklolan ezbere anlatılan, beşerden beşere anlatılan bilmel yakin…ama ilmel yakin , hakktan halka anlatılan. Bilgi ilim buna deniliyor. Yakinlik girdiği zaman hakkani ilim oluyor. “ El yakinu hüvel hakk ” diye tarif etmişler yani yakin efali esmasıyla, sıfatı, zatıyla hakkın ta kendisidir.”
157 25 sohbet aras sohbetler

Terzibaba - Necdet Ardıç
4x“Ruhunun Ruhu Külli, aklının Akl-ı Külliye mensup olduğunu, kendine değil oraya mensup olduğunu, Hakkal yakîn müşahede edip -yalnız burada bir ifade yanlışlığı olsa gerek. Hakkal yakîn müşahedesi burada olmaz da İlmel yakîn ve aynel yakîn, Hakkal yakîn çok daha sonra ve neticeye geliştir. Yani, çıktıktan sonra iniştir, Hakkal Yakîn.”
Hadîd Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
4x“Toplamda rakamsal değeri 23 “23” Hz. Muhammed S.A.V’e Kuran ayetlerinin inzali ve dinin kemali 2+3= 5 ile Hazerat-ı Hamse… 16 = İlmel Yakin, Aynel Yakin, Hakkal Yakin Hakikati Muhammediyye 3 ile İlmel Yakin, Aynel Yakin, Hakkal Yakin mertebeleri 2011= 4 Tevhid Mertebeleri Kara Davud sayısal değeri 20+200+4+6+4= 238 = 2+3+8= 13 Hakikat’ül Ahadiyet’ül Ahmediye, Ahmediyye’nin Ahmed’i = 53 rakamı ve NC...”
Tevbe Sûresi

Ahmed Avni Konuk
3x“Ey tâlib-i hakikat, eğer senin ilmin kulaktan dinlediğin söz cihetinden mertebe-i "yakîn"e vâsıl olmuş ise, ulemâ-i zâhire gibi bu ilme'l-yakîn mertebesine kanâat ederek, bu mertebe içinde kendine menzil ittihâz edip sâkin olma; ayne'l-yakîn ve hakka'l-yakîn mertebelerine vusûl için tecellî-i zâtî ateşinden pişkinlik iste!”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3

Ahmed Avni Konuk
3x“Vaktâki zandan kurtuldu, ona ilim yüz gösterdi; o bir kanatlı kuş, iki kanatlı oldu, açtı. İlm-i istidlâlî âlimi vaktâki tarîk-ı Hakk'a sülûk edip, ona ilme'l-yakîn mertebesi yüz gösterdi ve artık zandan kurtuldu. O bir kanatlı olan kuş, zâhir va bâtın kanatlarını takındı.”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5

Muhyiddin İbnü'l-Arabi
3x“Üzeyr'in vücûdu, kudretin üzerinde görülene ne vech ile taalluk ettiğini müşahede eyledi. Zîrâ zevk üç mertebe üzerinedir: "Bilmek", "görmek", "olmak"tır. Ya'nî "ilme'l-yakîn", "ayne'l-yakîn" ve " hakka'l-yakîn"dir. Meselâ sûret-i kat'iyyede ateşin yaktığı ma'lûmuz olduğundan, buna "ilme'l-yakîn" deriz.”
TB. Kelime-i Lûtiyye & Üzeyriyye

Terzibaba - Necdet Ardıç
3x“Fakat Annemiz ( Nefsi küllümüz) mûsevviyet mertebesi ile gitmiştik.. Babamız (Alper) Aklı kül Cem ile (Hazreti Muhammed Mertebesi) ile birlikte hastanede 3 gün ( İlmel Yakin, Aynel Yakin, Hakkel yakın ve bunları kapsayan 4. Mertebe) kalmış idi. Yalnız Cem’in Sol kolu askıdaydı ve omuzundan ameliyat olmuştu…”
Terzi Baba 3 — İstişâre Dosyası

Canan Çalışkan
3x“Ardıç, bir başka yönden incelendiğinde 447 sayısını oluşturan üç rakamın ayrılarak toplandığında 4+4+7=15 ettiğini, İlme'l-yakîn, Ayne'l-yakîn, Hakka’l-yakîn mertebelerini temsil eden üç rakamının bu toplamdan çıkarıldığında 15–3=12 kalacağını bunun da on iki (7 nefs ve 5 hazret mertebesi) mertebeyi ifade ettiğini dile getirir.”
Terzi Baba’nın Tasavvuf Anlayışında Namaz Kavramı Yüksek Lisans Tezi

Terzibaba - Necdet Ardıç
3x“...15 hede demek, ilmel yakîn, aynel yakîn, Hakkel yakîn işte bu yakînden bahsediyor burada. Bir kimse ilmel, aynel veya Hakkel yakîn olarak hangi mertebede ise ahirete o pe...”
36 2 Bakara-Sûresi̇

Nusret Tura
3x“...” olarak Nusret Babama o civarda yardım etmeye başlamıştım. Aslında gerçek derslerimiz (40) tır. Birinci (12) ders ilmel yakîn olarak, ikinci sürec, Aynel yakîn olarak, üç...”
82 Mektuplarda yolculuk M.Nus Tura

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“Yakînden maksat evvelâ ilmel yakîn olarak meseleleri idrâk etmek daha sonra aynel yakîn olarak bunu yaşantıya geçirmektir. Hâlâ bizde birimler, farklılar, düşmanlar, kötüler, iyiler gibi şeyler mevcûtsa daha henüz bize Hakk gelmiş değildir ama zâhiren Hakkânî yaşantımız olabilir.”
75 GÜLŞEN-İ RÂZ ve ŞERHİ

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“Marifetullah yani Allah (c.c) bilgisine çalışarak bu yollardan geçilerek ulaşmak mümkün olur. Dinimizde hiçbir şey tesadüfî değildir diyor. Üç rekâtlı namaz ilmel yakîn, aynel yakîn, hakkel yakîn olarak meselelere ilmi yönden kavramak, dört rekâtlı ise mertebeler efal mertebesi, esma mertebesi, sıfat mertebesi, zat mertebesi.”
144 12 2002 2003 28 08.cd Sohbet Arasi Sohbetler

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“Şurası bilinmelidir ki yakîn bilgisinin dışındaki bütün bilgiler naklidir. nakledilen bilgilerle sağlanılan yakınlığa, "bilmel yakın" denilirse bunun da ilerisi, "ilm-el yakîn, ayn-el yakîn, ve Hakk-el yakîn olmak üzere 3 aşaması vardır. Bunlardan ilm-el yakîn, konuya akliyle, bilgisiyle, ruhuyla o bilgiye varmak özüne ulaşmak demektir.”
Lokman Suresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“Efendim sitenizde soru cevap bölümleri var,oradaki sorulardan bir tanesine vermiş olduğum cevabı sizinle paylaşmak istiyorum,ne derece isabet kaydederim bilemiyorum,yardımcı olursanız sevinirim (her şey kendimi yetiştirmek için) Sitedeki sorulardan bir tanesi: Beni anarsanız bende sizi anarım! İlmel yakin cevap:Yani bir birim rububiyet mertebesinde Allah isimlerini anmaya başlarsa,Allah'ta ona çok sevap verir ve...”
Değmez Dosyası
Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“Nitekim âlimler, bu ayetteki "zan"ın "yakîn" (kesin bilgi) manasında olduğunda ittifak etmişlerdir . Üç yakîn mertebesi vardır: İlme'l-yakîn (Bilgi yoluyla kesinlik): Bir şeyi haber yoluyla, delil ve istidlal ile bilmek. Örneğin, ateşin yaktığını duymak ve bunun doğruluğuna aklen kanaat getirmek.”
Hâkka Sûresi

Muhyiddin İbnü'l-Arabi
2x“Üzeyr'in vücûdu, kudretin makdûra ne vech ile taalluk ettiğini müşâhede eyledi. Zîrâ zevk üç mertebe üzeri- nedir: "Bilmek”, “görmek”, “olmak”tır. Ya'ni “ilme'l-yakîn”, “ayne'l-yakîn” ve “hakka'l-yakîn”dir. Meselâ sûret-i katʼiyyede ateşin yaktığı maʼlûmumuz olduğundan, buna “ilme'l-yakîn” deriz.”
Kelime-i Üzeyriyye

Ahmet Avni Konuk
2x“Ya'nî, o sâlik, kalbinin gözünü ehl-i hakîkatin kitablarda yazmış olduğu hakāyık-ı eşyâ ve teceddüd-i emsâl ma'nâlarının sûretine açtı ve ilme'l-yakîn bildiği şeyler hakka'l-yakîn ma'lûmu oldu. 4667. O er olan şâhın merkebinin tozundan o göze bir azîz sürme buldu.”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13
Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“İki rekât namaz işte bir iki adım atmak onbeş yirmi seneyi alır diyor. Çok yavaş gidiyor. Üç rekâtlı namazların birinci rekâtı meseleleri ilmel yakîn, bir bilgiyle idrak etmek, ikinci rekâtı meseleleri aynel yakîn bir bilgiyle idrak etmek, üçüncü rekatte ise meseleleri hakkel yakîn bir bilgiyle idrak etmektir.”
Meâric Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“Bir başka ta'bîrle yakîn, Hakk'ın kendi kendini iki mertebesi ile (Hakk ve halk olarak) müşâhede etmesidir. Ehlullâh "yakîn"i üç mertebeye ayırmıştır: İlme'l-yakîn: Hakîkate ilmî yoldan ermektir ki, bir şeyi delîl ve burhân ile bilmektir. Meselâ, bir kimse ateşi görmese dahi, uzaktan dumanını görüp orada ateş olduğu sonucuna ulaşsa, bu ilme'l-yakîndir.”
Mü'minûn Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“Hakkal Yakîn : Bir şeyi bizzat yaşayarak, o şeyin içinde yok olarak bilmektir. Ateşe dokunmak değil, ateşte yanıp kül olmak ve ateşe dönüşmektir. Bir başka ifade ile İlmel yakin: bilmekten öte ve öğrenmek ile değil ilmin kendisinde doğması açığa çıkması dır. Yani araç ve gereç olmadan kalbinde oluşan ilham ve keşfi olan ilim türüdür.”
Secde Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“) her haberini tereddütsüz tasdîk etmiş, bu sebeple bu yüce makâma nâil olmuştur. Tasdîkin üç mertebesi vardır. İlme'l-yakîn mertebesinde kişi, delîl ve burhân ile hakîkati tasdîk eder. Ayne'l-yakîn mertebesinde, müşâhede ile tasdîk eder.”
Zümer Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“...cehennemi mutlaka göreceksiniz! 7- Sonra yine andolsun ki, onu yakın yakîn , gözüyle göreceksiniz! 8- Sonra andolsun ki, o gün her nimetten sorgulanacaksınız! ------------------- Orada bir yakîn hadisesi geçmek...”
260 51 31 Kur Ker Yol Zariyat Suresi ve Hazmi Tura hz. Murat Deruni

Terzibaba - Necdet Ardıç
2x“...üs’elünne yevme izin anin na’îm.” ------------------- 5- Öyle değil, kesin yakîn , olarak bilseniz, 6- Andolsun ki, cehennemi mutlaka göreceksiniz! 7- Sonra yine andolsun ki, onu yakın yakîn , gözüyle göreceksin...”
Gökyüzü İnsanları Araştırması 1

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Hüve sukun halinde 11X2= 22 Arının rengi sarı siyah, Hayy, Kayyum esmâları, Hayy; 18, Kayyum; 156 156+18+22= 196 Lâ İlâhe illâ Allah ebced hesabı 12 ve Batın noktası ile 13(Terzi Baba Sohbetler) Okunuşlar; İki elif, iki vav 2+12= 14 Nur-u Muhammedi ve Musavvir esması 196+14= 210, 2+1= 3 İlmel Yâkin, Aynel Yâkin, Hâkkal Yakin mertebeleri, Kırk Ayak Yüzgeç Ardıç Kuşu Dana Burnu Yunus Hayvân, Hayy-an, yani yaşayan an...”
62 Bir ressam hik yesi

Abdulkerim Cili
“İstilâhları da almak mecburîdir… İstilâh, o mevzuun kendine ait lugatı. Tasavvufunda kendine ait istılahları vardır. Mesela; İlmel Yakin, Aynel yakin gibi ef'al mertebesi, esma mertebesi, sıfat, zat mertebeleri gibi, bunlar tasavvufun kendi lugatı, başka bir yerde bulmak, kullanmak ve karşılaştırmak mümkün değildir.”
117 İ̇nsân-I Kâmi̇l

Terzibaba - Necdet Ardıç
“” “Dediler: Bizim için rabbine dua et nedir o bize beyan etsin,” Yukarıda da ifade edildiği gibi burada da aynı mânâda ki Âyet-i kerîme tekrar edilmektedir. Birincisi “ilmel yakîn” ikincisi “aynel yakîn” üçüncüsü ise “hakkal yakîn” mertebesi itibariyledir. Daha evvel kendilerine yapılan izahlar yeterli gelmemiş daha başka işaretler aramaktadırlar.”
59 6 Peygamber (4)

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Bu dünyada yaşamış olduğumuz insâni hakikatlerin değerini, yüceliğinin gerçek değerini şuur etmemiz mümkün değildir, biraz bu hakikatlerden bize bildirmiş olsalar burada yaşayamayız, bu âlemin şartlarına uyamayız, o nedenle bunlar ilmel yakîn olarak bilgide veriliyor, aynel yakîn olarak sonradan verilecektir. Burada ilmi yakîne ulaşmış olanlar orada aynel yakîne ulaşılacak derler yani müşahedeye ulaşacak, “aradığını...”
38 17 İ̇sra-Sûresi̇

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Dersleri bitirdim on ikiye geldim demekle işler bitmez, biter karkas olarak yani genel olarak birşey öğrenilmiş olur ama onun bir ikinci seyri ilmel yakinden sonra hakkel yakin seyri aynel yakin seyri aynı mevzu sohbet edilir bir kaç defa yani musa a.”
162 30 Muhtelif Sohbet Aras Sohbetler

Terzibaba - Necdet Ardıç
“-------------------------------- Reşahat sohbet (3) “Vukûf-u Kalbî”: Yakîn ilmi ile Ledün ilmi arasındaki fark şudur:” Hani bahsediliyor ya, ilmel yakîn, aynel yakîn, hakkel yakîn diye, bu nedir, bu kelimenin gerçek mâ’nâsı nedir? Bir de tevhîdi olarak ledün ilmi diye bir ilimden bahsedilmekte. Bunların ikisi de bâtınî mâ’nâda bilgiler olduğundan bunlar arasındaki fark nedir ve ne şekildedir diye onu kısaca...”
65 Reşahat Ayn-EL Hayat

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Şahadet âleminde, gördüklerinin tek kaynaktan geldiğini ilmel yakin, aynel yakin ve sonuçta hakkal yakin bilmiş, tatmin olmuş bir nefs bu. Allah’ın “Ey mutmain olan nefs” diye seslendiği, kullarının arasına kabul edilmiş bir nefs, herhalde? Aklıma şöyle bir yorum da geliyor. Herşey merkezinde demekle Merkez Efendi işlerin fâilinde yani Allah’ta hiç kusur görmüyor.”
89 6 her ey merkez nde mi hik yesi

Terzibaba - Necdet Ardıç
“İnci, seyir ilmel yakîn hali ile olur. Yukarılara gitti oralardan bilgiler aldı, tekrar başa gelerek daha kemâlâtlı olarak döner. Bu sefer aynel yakîn olarak 2 . ci, seyrini yapar. Bunu artık kendi yapabilir, kişi 1 inci, tatbikatını yaptıktan sonra kendi yapabilir.”
29 27 Karinca-Neml Sûresi̇

Terzibaba - Necdet Ardıç
“” Âyet-i kerîme de (ilmel yakîn ve aynel yakîn’den bahsedilmektedir, bu hususun ayrıca bir de, Hakk’al yakîn hali vardır. Muhyiddin Arabî hazretlerine soruyorlar yakîn nedir? Diye O da “el-yakînü hüvel Hak” demiştir.”
259 45 CÂSİYE SURESİ Abdürrezzak Tek (son)

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Rahmani yönden bakıldığı zaman şın; şehadet ve müşahede şın harfi ve şın harfinin üç noktası var değil mi üstünde işte bu müşahedenin üç mertebeden olduğunu göstermekte ilmel yakin aynel hakkel yakin ve şın harfinin dişleri de onun üç tanedir bir de gövdesi vardır arkada. İşte o üç ilimle kucaklamasıdır hakikat-i ilahiyi üç mertebeden cim; cemali ilahi, rı; da rahmaniyet diğer dalı da şeytaniyet, zaten cim; cinsiyet...”
149 17.cd Sohbet Arasi Sohbetler

Mahmûd-ı Şebüsterî
“Gerçek imanın nasıl bir şey olduğunu eğer biz tümüyle, tamamıyla anlayabilsek geçen zamanlarımıza çok ağlarız. Buradaki yakin aynel yakindir. Daha evvelkiler seyir halinde iken ilmel yakin. İlmel yakinin neticesi Hakkal yakin, Hakkal yakin de artık kendini Hakk olarak müşahade etmektir. Yani tamamen beşeri vasıflarından sıyrılıp kendinin gerçekten ve alemin de tek bir varlık olduğunu ve kendi varlığı olduğunu...”
123 GÜLŞEN-İ RÂZ ve ŞERHİ

Nusret Tura
“Rasulüllah (s.av.)ın şifre rakamıdır. Ayet sayısı olan üç (3) ise bu hakikatleri üç (3) yönlü, yani “ilmel yakîn”, “aynel yakîn”, “Hakk’el yakîn” mertebelerinden idrak etmektir. Allah’ın peygamberi yanında seslerini kısanlar.”
164 2 Esmâ’ül Hüsna

Terzibaba - Necdet Ardıç
“âyettedir yani başında besmele olan sûre sayısı 113’tür. (1+1+3=5) Hazeratı hamsedir. 30 cüz ise 10 ilmel yakîn, 10 aynel yakîn, 10 Hakkel yakîndir. Ayrıca Kûr’ân-ı Kerîm’in içerisinde Kûr’ân’dan bahseden 362 tane âyet-i kerîme bulunmaktadır.”
61 6 Pey 6 Hz.Muhammed s.a.v

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Kişi kendi gerçek varlığında esma-i ilahiyenin zuhurundan başka bir şey olmadığını anladığında alemlerde de esma-i ilahiyeden başka bir şeyin zuhurda olmadığını da anladığında, bahsedilen ayet-i kerimenin gerçek manası ortaya çıkmış olacaktır. Bu anlayış ilmel yakîn haliyle, esma mertebesi imanıdır. “Ve yükıymunessalâte” (ve namazlarını şuurlu olarak kılarlar), bilindiği gibi namaz/salât, İslam’ın beş şartından biri...”
153 21 10.cd Sohbet Arasi Sohbetler
Terzibaba - Necdet Ardıç
“Tüm bu olanlar kendimden kendime yaptığım evre evre, kademe kademe yürümeye çalıştığım eşik atlamak için Efendi babamın rehberliğinde çabaladığım bir seyri sulüktü. İlmel yakin, aynel yakin olmanın gayreti içerisinde Hakkel yakin olabilmenin gayretine yolculuktaydık .Rabbim idrakını nasip eylesin.”
2023 Umre Dosyası

Terzibaba - Necdet Ardıç
“(1+5=6) ciheti sitte-altı cihet-altı yön şems’n aydınlattığı bütün alan “sağ, sol, ön, arka, alt ve üst olmak üzere butün kevniyyet-varlık, yönlerinde tesir ve tecellisinin olmasıdır. Cüz (30) (3) ve (0) (3) Hakikat-i ilmiye’nin (3) mertebeden yaşantısıdır ki bilindiği gibi “İlmel yakîn, aynel yakîn, Hakk’el yakîn’dir. Bunların dışındaki ilimler, müşahedeli olmayan naklen yapılan, aklı cüz olan sınırlı aklın...”
Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Beni ilgilendiren zâten bunların hakikati; (1-) Ahadiyyet ve teklik olduğu, (3-) Allah, Rahmân Rahîm, (5-) Beş Hazret mertebesi, (6-7) Zât-i ve Sübûti Sıfâtlardır. (12) İnsân-ı Kâmil – Kâmil İnsân, (40) Hakikat-i Muhammediye, (300) İlmel Yakîn, Ayn’el Yakîn, Hakk’el Yakîn mertebelerinin vahdette kesret olarak her an bir şen de yani bir işte olmasıdır.”
Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)
Terzibaba - Necdet Ardıç
“Çünkü evvelâ nefsi emmarenin tanınması, ondan sonra, sırası ile bütün yedi nefs mertebelerinin bilinip yaşanması, ondan sonra “tevhid-i if’al tevhid-i esma tevhid-i sıfat tevhid-i zat ve insan-ı kâmil mertebelerini müşahede ile yaşayıp ve her mertebenin irfaniyetini de tahsil edip, ancak ondan sonra kişinin biraz da olsa, nefsini ruhunu tanıması kendine mümkün hale gelebilir. Aslında bu oluşumda sadece “ilmel...”
Bir Kardeşin Soruları ve Cevapları

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Fakire taltîfen "tezle ilgili yardımlarınızdan dolayı teşekkür ederim" buyurmuşsunuz. Ufacık da olsa katkımız olduysa bahtiyar hissederiz. Sultanım, öte yandan ilme'l-yakînle ilgili sorunuzda ayne'l-yakin ve hakka'l-yakin kısmını eklemeyişimin sebebi, sizlerin "ilme'l-yakin ve ilmi ledün hakkında ne dersiniz" şeklinde getirdiğiniz sınırlandırmanın ötesine geçmeyeyim, yoksa sözü uzatmış olur edebi gözetemem endişesi...”
Bir Sâlikin Seyr Yolu Hikâyesi (Cilt 2)
Terzibaba - Necdet Ardıç
“Bu oluşumların nura dönüşmesi için maddi ve manevi rızıklar hazmediliyor. Saat 3’te 24 saate göre 15’te İlmel Yakin, Aynel Yakin ve Hakkal Yakin ve Tüm bu mertebelerin toplamı ve Zâhir Bâtın Hakikati Muhammediyyet mertebesi tarafından Makam-ı Mahmud ve İseviyyet Mertebesi Rezzak Esmâsı’nda zuhur ediyorlar.”
Cumâ Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
“3 - Hakk-el yakîn ise, Hakikatle tahakkuk etme hâlinin zuhurudur. Bir başka izahla da, 1 - kahramanlığı bilmeyi ilmel yakîne, 2 - görmeyi ayn-el yakîne, 3 - kahramanlığı yapmayı da hakkel yakîne benzetebiliriz... Marifet dâhi bu uslüb üzere devam eder.”
Fâtiha Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
“İşte oradaki “be” kendi gaybınla âlemin gaybına îmân edebilirsin diyor. Kişi bir üst mertebeye doğru seyirde olduğundan ilmel yakînden aynel yakîne doğru yolu açılmış oluyor. Burası anlaşıldı mı? “Onlar kendi gayblarından yola çıkarak âlemin de gaybına böyle îmân ederler.”
Haşr Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
““ İz- -T-B- “ -------------- Baştaki (35) tersinden baktığımızda (53) tür, bilindiği oda terzi’nin şecere-silsile sırasıdır. Necdetin de Nun’u dur. (3+3+1=7) nefis mertebelerinin zahiridir . 3 İlmel yakîn mertebeleridir. (4+3=7) nefis mertebelerinin batınıdır. (5) Hazret mertebeleridir. (7+5=12) seyru sülûk mertebelerini ifade etmektedir.”
Kalem Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Beni ilgilendiren zâten bunların hakikati; (1-) Ahadiyyet ve teklik olduğu, (3-) Allah, Rahmân Rahîm, (5-) Beş Hazret mertebesi, (6-7) Zât-i ve Sübûti Sıfâtlardır. (12) İnsân-ı Kâmil – Kâmil İnsân, (40) Hakikat-i Muhammediye, (300) İlmel Yakîn, Ayn’el Yakîn, Hakk’el Yakîn mertebelerinin vahdette kesret olarak her an bir şen de yani bir işte olmasıdır.”
Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Böylece, bütün fiilleri, Hakkın fiilinde; bütün esma ve sıfatı, Hakkın esma ve sıfatında, bütün zatları da Hakkın Zatında yokolmuş görüp; ilmelyakîn ve hakkalyakîn müşahade haline geçersin... “la mevcuda illa hu!..” “Mevcudat yoktur ancak O vardır!”
Lübbü'l-Lübb (Özün Özü)

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Meryem kelimesinde ki “Râ” harfi ise hakîkâti Muhammedîyye’den Îsevîyyet mertebesine “Rahmet” mânâsınadır. Meryem kelimesinde ki “Yâ” harfi ise bütün bunlara “yakîn” oluş halidir. İlmel yakîn, Aynel yakîn, Hakkel yakîn mertebelerinin ifâdesidir. Kişi biraz irfân ehli ise ve biraz da araştırması varsa, bu hakîkâtlerin hepsine yakîn’lik peydâ etmek sûretiyle Meryem Sûresinin ve de Îsevîyyet mertebesinin hakîkâti...”
Meryem Sûresi

Ahmet Avni Konuk
“Zâhid kervan halkının yemek getirdiklerini görünce, Resûl-i Ekrem hazretlerinin rızk hususundaki va'dinin doğruluğunu görmek ve ilme'l-yakîn mertebesinden ayne'l-yakîn mertebesine terakkî etmek için o zâhid adam kasden dişlerini sıktı. "Mîâd", va'de mahalli ve va'de vermek ma'nâlarınadır.”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10

Ahmet Avni Konuk
“Ebu'l-Hasan hazretlerinin hâli o günden i'tibâren güzel ve latîf oldu; bu âna kadar işitdiği acîbeleri ayne'l-yakın müşâhede etti. Ya'ni, ilme'l-yakîn mertebesinden, ayne'l-yakîn mertebesine terakkî etti. Evvelki mektûbdan cevâb bulmadığı için o gulâmın huzûr-ı şâha başka bir mektûb yazması 1928.”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8

Terzibaba - Necdet Ardıç
“[45] ------------------ عِلِّيِّينَ İliyyin; kelimesi Ayın, Lâm, Ye, Ye, Nun harflerinden meydana gelmiştir. Ayın; Göz, müşahade, Ye: İlmel Yakîn, Ye: Ayn’el Yakîn, Nun: Nûru Muhammedi… İyilerin kitâbı; İlm’el Yakîn, Ayn’el Yakîn Nûru Muhammedi ve eşyanın hakikatini müşahadedir.”
Mutaffifîn Sûresi

Yavuz Bırak Kır
“Necdet Ardıç' göre bahsedilen 12 mertebeyi bitirmekle "salik'in" tamamen işi bitmez. Çünkü bu seyrin aslında "İlmel yakîn, aynel yakîn, hakk'al yakîn" olmak üzere üç aşaması daha vardır. Birinci seyir, ef'âl madde aleminde, ikinci seyir esmâ nur aleminde, üçüncü seyir ise, sıfat ruh aleminde olur.”
NECDET ARDIÇ’IN TASAVVUF ANLAYIŞINDA SEYR-Ü SÜLUK MERTEBELERİ - Lisans Tezi

Fahrettin Avan
“Onun peygamberliğine bir halel gelmesin ki o ayrı bir vasıf ve yüceliktir. Kadir suresinin âyetlerinde üç “leyl" (gece) geçmektedir. Birinci gece, bu hakîkatleri “ilme'l-yakîn"; ikinci gece "ayne'l-yakîn”; üçüncü gece ise “hakka'l-yakîn" olarak müşâhede edip yaşamamıza işarettir.”
TARİKATLARDA MÜBÂREK GÜN VE GECELERİN YERİ VE EHEMMİYETİ— Lisans Tezi

Terzibaba - Necdet Ardıç
“)’in şifre rakamı ve (13+13+13+13=52) ile Hamd sayısal değerini vermekte ve “Elif-1” ilavesi ile bunun kemâli olan “Ahmed” yani 53 olmaktadır. İşte Terzi Baba üzerinden kaldırılan zâhir elbise ile B’ilmel Yakînden İlm’el Yâkine ve Terzi Babanın Mürşidlik Abasına, buradan Risâlet Abasına ve buradan Hakk Aba’sına ulaşılıp sonra “Az” gidip “Uz” gittikten sonra “İz” mahlasınının elbisesi üzerine ulaşıldıktan ve...”
Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Beni ilgilendiren zâten bunların hakikati; (1-) Ahadiyyet ve teklik olduğu, (3-) Allah, Rahmân Rahîm, (5-) Beş Hazret mertebesi, (6-7) Zât-i ve Sübûti Sıfâtlardır. (12) İnsân-ı Kâmil – Kâmil İnsân, (40) Hakikat-i Muhammediye, (300) İlmel Yakîn, Ayn’el Yakîn, Hakk’el Yakîn mertebelerinin vahdette kesret olarak her an bir şen de yani bir işte olmasıdır.”
Zuhruf Sûresi
Terzibaba - Necdet Ardıç
“İnsan-ı Kâmil dersine gelen kişilerin, mutlaka gerçek mana da, insan-ı kâmil olacak diye bir olasılığı yoktur. Çünkü yapılmaya çalışılan birinci seyir (ilmel yakîn) seyridir ki bu seyr sadece ilmi manâ da, bu seyrin ana hatları olarak bilinmesidir. Bundan sonra talip olanlara ikinci (aynel yakîn) seyri yaptırlır ki, bu seyirden sonra da (Hakk'al yakîn) seyri vardır ki, bu seyr ile dersler (36) eder bununda üstünde...”
İbretlik Bir Değmez Dosyası Daha: Üç Silahşörler

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Dış kapıyı açıp mama koyarak kandırdık, zemin kattan çıktı mamayı bitirdi biz de kapıyı kapattık. Sonra kedimiz Toprak evden çıkıp apartmanın en üst katına kadar gitti. 3 kat çıktı. İlmel yakin Aynel yakin Hakkal yakin 3lüsü olarak. Hep katı birlikte çıktık. O önümüzde olarak. En üst kata çıkınca To…”
İbretlik Bir Hikâye — Ustadan Uranos'a Tavsiyeler

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Yani ilmel yakîn mertebesinden öğretti. İbrâhim (as.)'da iş farklılaştı, esmâ-ül hüsna aynel yakîn mertebesinden giydirildi. Muhammed (as.)'a ise esmâ-ül hüsna. hakk’el yakîn mertebesinden verildi Onun için Peygamberimize ilk verilen vasıf bilindiği gibi cevâmi'ül kelîm (kelimelere câmi)dir.”
109 Tasavvuf zahlar

Muhyiddin İbnü'l-Arabi
“Sadece maddi ifadelerle değil manevi, ma’nâ ifadelerle de Kur’ân’ın hakikatini, Allah’ın hakikatini, vahidiyet mertebesini, kendi hakikatini, daha kemalli idrak ettiğinden bir ihlâs okuması Kur’ân’ın 1/3 üne bedel oluyor. Okuma da ilmel yakîn, aynel yakîn, Hakkel yakîn olmalıdır. Bakın “Kul hü vallahü vâhid” demiyor ahad diyor. Allah ahaddır diyor aslında.”
119 Fu Hi 01 ADEM FASSI

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Diğer ifadeyle batınına geçtiğimiz zamanda İseviyyet mertebesinin Fenafillah mertebesi olduğundan ve 300, 3 sıfırlarını alırsak 3 mertebede ilmel yakin, aynel yakin, hakkal yakin mertebelerinde bunun idrak edilmesini gösteriyor. 309 uyla birlikte toplarsak. 9 kendisi sadece 9 Museviyyet Mertebesini ifade ediyor. Çünkü Museviyyet 9, o kitaptada var ya 9 hakikate üzere kurulu ama 9+3 topladığımız zaman o zaman 12...”
154 22 2011 Muhtelif mevzular sohbetler

Muhyiddin İbnü'l-Arabi
“Tahkik ehlinin şüphesi zannı yoktur, eşyayı tahammül ve tefekkürle değil yani belirli nisbetlendirmelerle değil veya tefekkür etmekle değil, Rablarının nuruyla müşahede ettiklerinden hükümleri yakîn üzerinedir. İşte ilmel yakîn, aynel yakîn, Hakkal yakîn dedikleri hadise budur, yani Rabbın nuruyla müşahede etmektir. Yani bizim beşeriyetimiz tefekkürümüz ile akl-ı cüzümüz ile bir yerlere ulaşmak işte buradan bu...”
186 Fusûsu’l-Hi̇kem

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Bu 3’ün bir’,i bu hakikatleri ilmel yakîn olarak yaşamak, bir tanesi aynel yakîn, bir tanesi de hakkel yakîn olarak yaşamaktır. Bir Âyet her yönüyle evvelâ ilmel, sonra ayn, sonra da hal olarak yaşanması gerekir. 11. peygamber, iki 11 yanyana. Bunun bir tanesi bir’in biri. Yûsuf (a.s.) varlığı. Bir tanesi de onda var olan Cenâb-ı Hakk’ın varlığı.”
22 12 Yûsuf Sûresi̇

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Bize beyan etsin, dedi: Rabbim şöyle buyuruyor: Bir bakare ki ne yaşlı ne genç, ikisi ortası bir dinç, haydi emrolunduğunuz işi yapın. Âyet’in sayısal değeri (2/68) = 16 =13 +3 3= ilmel yâkin, âynel yâkin, hâkkel yâkin mertebeleri.. İlmel yâkin, âynel yâkin, hâkkel yâkin mertebele-rinden Hâkikati Muhammediyyenin bu Âyette faaliyette olduğunu gösteriyor.”
34 Bakara dosyas

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...Kamil’in yerine kullanılmış. “İnsan-ı Kamil olan Allah Ahad’tır.” “Allâhüssamed.” “İnsan-ı Kamil olan Allah Samed’tir.” 158 İhlas Suresini incelediğimizde, “Ahad ve Samed”, ismi Allah’ın nokta zuhur mahalli ola...”
69 2 Namaz-Sûreleri̇

Terzibaba - Necdet Ardıç
“...lik halini ve Hakk’ı ötelerde değilde nerede bulmamız gerektiğini iyi anlayalım... Cenab-ı Hakk tarafından Halk arasına dönmek üzere görevlendirilen kardeşlerimiz. “ELLİ ÜÇ” ün Sonudaki “Ç” ile yani Celâl tecell...”
95 8 Terzi Baba Necdet 8 19 53 Ard

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Bunun ilk şartı da Ademiyet hakikatlerinin ilmel yakîn olarak bilinmesi lazımdır ve gerçek birey olunması için. “Adem-i mana’nın beden arzı toprağına hikmet olarak indirilmesi lâzım gelecektir. Böylece kişi gerçek mana da ilahi kimliğini oluşturup, o kimlik üzerine irfan tevhid binasını kurması lazımdır. Bunlar sadece kitap okumakla olacak işler değildir.”
Dur Rabbın Namazda Cilt 1

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Zannederiz ki Allah’a yapıyoruz. Nefsimiz faydasına olmayan bir şey için yola çıkarmaz. Yolun birinci evresi yani ilmel yakin kısmını geçirdiğimizde bir de bakarız ki; Allah içiniz ve Allah için yapıyoruz. Yani kendimizi bilmemiz demek Rabbimizi bilmek demektir.”
Kur'anı Kerimde Nefs Ayetleri

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Kim ki bunu bulamadı yani kûrb’ân gönderemedi, oruç tutsun, hac günleri içerisinde üç gün, yedi günde döndükten sonra oruç tutsun. Üç gün oruç tutmak, birincisi haccın hakikatlerini ilmel yakîn olarak idrak etsin, ikincisi aynel yakîn, üçüncüsü hakkel yakîn olarak, işte kendinde var olan bu duygu ve bilgileri oruç tutmak sûretiyle bâtınına alsın, bâtınında olan özellikleri de zâhire çıkarsın.”
Zekat ve İnfak

Terzibaba - Necdet Ardıç
“İşte bunlara evvela bilmel yakin olarak, ilmel yakin değil. Bilmel yakin olarak kitaplardan okuruz. Peygamber tarihi olarak. Oradan okunabilir. Yusuf ‘u ayrıca belirten kitaplardan okunabilir, bu bilmel yakin, bilim ile yakınlaşmak .”
ÂLEMDEKİ ÜÇ MAKAM:

Terzibaba - Necdet Ardıç
“YAKÎN İLMİNİN ÜÇ MERTEBESİ İşte Hakk olan yakin ilmide bilindiği gibi 3 mertebedir. İlmel aynel hakkel yakin. Diğeri bilmel yakin aradaki farkı analtabildim mi? Bilim ile yakin beşerin beşere anlattığı beşerce anlatılan anlaşılan şeylerdir.”
YAKÎN İLMİNİN ÜÇ MERTEBESİ

Terzibaba - Necdet Ardıç
“252 ------------------- كَلَّا لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْيَقِينِ (102-5-) Kellâ lev ta’lemûne ilmel yakîn. (102-5-) Hayır, keşke siz, İlm'el Yakîn (kesin bilgi) ile bilseydiniz. ------------------- Kellâ lev ta’lemûne ilmel yakîn. (5) Yine”
İlk Vâhy ve Ikra.

Terzibaba - Necdet Ardıç
“Şimdi burada bir gerçeği daha açmaya çalışalım: yukarıdan beri gördüğümüz ayetlerde üç (3 ) “leyl” “gece” geçti. Cenab-ı Hak dileseydi tek ifadesiyle bunları ankıtabilirdi. Birinci gece bu hakikatleri “ilmel yakîn”, ikinci gece “aynel yakîn”, üçüncü gece ise “hakk’al yakîn” olarak müşahade edip yaşamamız içindir.”
158 26 Sohbet aras sohbetler
Bilgiler
- Dönem
- Klasik
- Arapça
- عِلْمَ الْيَقِين
- Alan
- Tasavvuf
- İlgili kavramlar
- Aynel YakinHakkel YakinMarifetTefekkür