Raûf

Mesnevî-i Şerîf'te er-Raûf

Mesnevî şerhinde, zıt ilâhî isimlerin tecellîlerini kendinde toplayan kâmil insanın bir özelliği olarak Raûf ismine işaret edilir. Kâmil insan, Hakk’ın halifesi olarak ilâhî ahlâk ile ahlaklanmıştır. Bu sebeple o, bir yandan “Mümît” isminin hükmüyle öldürücü bir tecellîye mazhar olurken, diğer yandan “Raûf” ve “Rahîm” isimlerinin tecellîsiyle mahlûkata acır ve onların yasını tutar.

Ve eğer bir ârifte böyle zid ve mütekābil esmâ-i ilâhiyye ahkâmı ve âsârı zâhir olmazsa, o ârif cem'iyyet-i esmâiyyeye mazhar olmuş bir küll değildir. Cem'iyyet-i esmâiyyeye mazhar olan insân-ı kâmil, halkın "Mümît” isminin îcâbıyla hem öldürücüsü ve hem de Raûf ve Rahîm ism-i şerîflerinin îcâbıyla halka acıyıp onların bir mâtem edicisidir. Nitekim âyet-i kerîmede إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ تَرَءُوفٌ رَحِيمٌ (Bakara, 2/143) ya'nî Muhakkak Allâh Teâlâ nâsa Raûf ve Rahîm'dir" buyurulur; ve halîfe-i Hak olan insân-ı kâmil dahi ahlâk-ı ilâhiyye ile mütehallıktır.

— Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13

Füsûsu'l-Hikem'de er-Raûf

Füsûsu'l-Hikem'in Kelime-i Mûseviyye şerhinde “İbâdına Raûf ve Rahîm’dir” ifadesinin ardından, kullara inen azâbın hükümdeki mânâsı şöyle açıklanır:

Onların irtikâb ettikleri maâsîye karşı üzerlerine inzâl buyurduğu azâb, sûrette ve “ayn”da seyyie ise de, hükümde hasenedir. Meselâ çocuğu tedâvî için kan aldıran veyâ diğer bir ameliyye yaptıran vâlidesi, fassâd veyâ operatör önünde kemâl-i şefkatle çocuğuna nigerândır. Bu ameliyye her ne kadar çocuğun canını yaktığı için sûrette seyyie ise de, hükümde hasenedir. Zîrâ sıhhat tevlîd edecektir.

— TB. Kelime-i Mûseviyye

Terzibaba Külliyatında er-Raûf

Kelime-i Şîsiyye şerhinde Raûf ve Rahîm isimleri, Müntakim ve Kahhâr gibi celâl isimlerinin tecellîlerini hafifleten birer şefaatçi olarak anlatılır. Cenâb-ı Hakk, Müntakim ismiyle intikam aldığında veya Kahhâr ismiyle kahrettiğinde, bu tecellîler hafifse Raûf ve Rahîm isimlerinin şefaatiyle yatışır. Ancak intikam ve kahrın şiddeti arttığında bu isimlerin şefaatleri kabul görmeyebilir.

Dil âlimlerine göre re’fet, rahmetten daha güçlü bir şefkat duygusudur. Rahmet, kişinin hoşlanmasa bile başkasına iyilik yapmasını içerebilirken, re’fet kalpten gelen samimi bir istekle şefkat göstermeyi ifade eder.

Bakara Sûresi tefsirinde ise Raûf ismi ile sûrenin âyet sayısı arasında bir bağlantı kurulur. Sûrenin 286 âyetten oluşması, bu sayının ebced hesabıyla Raûf ismini oluşturan harflere (Ra, Fe, Vav) karşılık gelmesiyle açıklanır. Ayrıca bu ismin Bakara Sûresi’nde iki defa geçtiği de belirtilir.

Risâle-i Gavsiyye şerhinde Raûf isminin kuldaki ahlâkî karşılığı ve mânâsı şöyle beyan edilir:

Raûf, yükseltici mânâsınadır. Her birerlerimizin bildiklerini ortaya koyarak diğerlerinin istifâdesine sunması ve diğerlerinin sunduklarından faydalanması bu mânâ kapsamındadır.

— Risâle-i Gavsiyye

Değerlendirme

Raûf ismi, Hakk’ın sonsuz şefkat ve merhametinin bir ifadesidir. Bu merhamet, bazen Müntakim ve Kahhâr gibi isimlerin celâlî tecellîlerini dengeleyen bir şefaat olarak ortaya çıkar.

Raûf isminin kökündeki “re’fet”, rahmetten daha içten ve güçlü bir şefkati anlatır. Bu durum, Hakk’ın kullarına olan merhametinin ne kadar gönülden ve derin olduğunu gösterir. Kelime-i Mûseviyye'deki teşbihle, sûrette seyyie görünen azâbın hükümde hasene, yani sıhhat tevlîd edici olduğu anlaşılır. Bu ismi rahmet ve şefkat yönüyle rahim ile birlikte okumak gerekir.