Âl-i İmrân Sûresi Bu kitaptan sâlik için günlük hayatındaki İrfani dersler nelerdir?

Sâlikin günlük hayatındaki irfânî dersler, çeşitli mertebelerde ve farklı veçhelerde tezahür eder. İlk olarak, sabır ve takvâ temel bir ders olarak öne çıkar. Âl-i İmrân Sûresi'nde belirtildiği gibi: "Sabredin, düşmanlarınıza karşı sebat gösterin, nöbet bekleşin, Allah'tan gereğince korkun ki, kurtuluşa eresiniz." (Kaynak 1). Bu ayet, îmânda sabrın önemini vurgular. Takvâ ise şeriat, tarikat, hakikat ve mârifet mertebelerinde farklı anlamlar kazanır: şeriatta günahlardan sakınmak, tarikatta Hakk'a muhabbetsizlikten sakınmak, hakikatte kendi varlığındaki Hakk'ı unutmaktan sakınmak ve mârifette ise bütün âlemdeki varlıkların Hakk'ın varlığı olduğunu bilip, ayrılık gayrılık tanımadan varlıklara bakmaktır (Kaynak 1). Bu, sâlikin her anını Hakk'ın murâkabe'sinde geçirmesi gerektiğini gösterir.

Bir diğer önemli ders, Hakikati Muhammediyye'yi idrak etmektir. "De ki, siz gerçekten Allah'ı seviyorsanız bana uyun ki, Allah da sizi sevsin ve suçlarınızı bağışlasın." (Kaynak 6) ayeti, Allah'a muhabbetin Hz. Rasûlüllah'a muhabbet ile gerçekleştiğini belirtir. Hz. Rasûlüllah'ı sevmek için Hakikati Muhammediyye'nin ne olduğunu idrak etmek şarttır. Bu hakikat, bütün âlemleri kapsayan ilk nur ve Cenâb-ı Hakk'ın ilk tecellîsidir. Sâlik, bu hakikati idrak ettikçe kendini ve Rabb'ini daha iyi tanır. "Kim ki nefsine ârif oldu, o Rabbine ârif oldu" hadîsi de bu idrakin önemini vurgular (Kaynak 5).

Nefs mertebelerinde yükselmek de sâlikin irfânî derslerindendir. Nefs-i emmâreden mutmainne nefse geçiş, iç bünyede büyük bir inkılâptır. Mülhime nefs mertebesinde kişinin zihni açılmaya başlar ve ilâhî bilgiler gelmeye başlar. Ancak bu aşamada evhamlarla ilâhî ilhamları ayırt etmek zor olduğundan, rehber bir ârifin yardımı elzemdir. Mutmainne nefs mertebesine ulaşıldığında ise evhamlar kesilir, sadece ilhamlar açılır (Kaynak 5). Bu, sâlikin mânevî yolculuğunda bir rehber eşliğinde ilerlemesi gerektiğini gösterir.

Son olarak, amel ve ihlâs da irfânî derslerin ayrılmaz bir parçasıdır. Yapılan her fiilin bir mânâsı oluşur ve âhirette karşılık bulur (Kaynak 6). Bu nedenle sâlikin, niyetini Hak'la mütâbık kılarak amellerini ihlâsla yerine getirmesi gerekir. İrfân ehli, bu dersleri yaşantısına tatbik ederek, kendi varlığındaki Hakikati Muhammediyye'yi ortaya çıkarır ve Hak'ka ulaşır.