Aşk ve İrfân Yolunda "Aşk ve İrfân Yolunda" kitabının merkez teması ve asîl dayanağı nedir?

Kitap, Hakikat-i Muhammedî yolunun dört ana makamını, yani Şeriat, Tarikat, Hakikat ve Ma'rifet'i temel dayanak olarak kabul eder. Bu makamların birinin eksik olması durumunda yolun "tekmil tarik" olamayacağı vurgulanır. Kemâlâtın oluşumu için öncelikle şeriat mertebesinin yaşanması, yani namaz, oruç, hacc ve zekât gibi ibadetlerin yerine getirilmesi gerektiği belirtilir. Ardından tarikat adabı ve faaliyetleri gelir ki, bu da her yolun kendi sisteminin yirmi dört saatte bir uygulanmasıdır. Bir derviş/sâlikin, şeriat ve tarikat mertebelerini bilip uygulamadan gerçek bir sâlik olamayacağı ifade edilir. Bu mertebeleri geçmeyen bir kişinin bâtınen Hakk yolcusu olması mümkün değildir; sadece konuşmalara katılması ona dünya ve ahirette bir şey kazandırmaz, yapılan uygulama "hayali" kalır.

Sülûkun ilerleyen aşamalarında sâlikin nefsi emmâreye gelmesi, oradan geçmeyi öğrenmesi ve diğer nefislere doğru yoluna devam etmesi gerektiği vurgulanır. "Nefsini bilen Rabb'ini bilir" hükmünün ancak bu aşamalardan sonra tahakkuk edeceği belirtilir. Bu yolun birinci şartı olarak bu mertebeler gösterilirken, daha sonraki en büyük şartın ise mahviyyet olduğu ifade edilir. Mahviyyet, kendisinde nefsi bir benlik oluşmaması ve çevresinin hizmetinde bulunması halidir. Kitap, bu yolda ilerleyen sâliklere incitici ve hakaret tarzında hitap etmenin, imalı konuşmanın ve manevî baskı yapmanın yasak olduğunu da belirtir. Ayrıca, gelen zuhurat, varidat gibi gaybi oluşumların kaynağının iyi tespit edilmesi gerektiği, bunların Rahmanî kaynaklı olup olmadığının akıl ve gönül süzgecinden geçirilerek "sağlıkla kullanılabilecek" hale getirilmesinin önemine dikkat çekilir. Bu bağlamda Vahy, İlham ve Firaset gibi sahih bilgi kaynakları açıklanır ve bunların dışındaki bilgilerin beşerî, hayalî ve vehmî olduğu belirtilir. Kitap, irfanın aynası olarak kalbin cilalanmasını ve kemâl-i kalpten Hak'ı görmeyi de irfan yolunun önemli bir parçası olarak sunar.