Bakara 152 ayeti tasavvufta nasıl okunur?
Bakara Suresi'nin 152. ayeti olan "Öyle ise beni zikredin ki ben de sizi zikredeyim. Ve bana şükredin ve beni inkâr etmeyin" ifadesi tasavvufta, kulun Hakk'a yönelişinin karşılıksız kalmayacağı, zikir ve şükürle ilâhî bağış ve mükâfatın celbedileceği bir ilke olarak okunur. Bu ayet, sâlikin amel ve tahkîk ile elde ettiği makâmların, Hakk'ın esmâsının tecellî mahalli haline gelmesi gibi, kulun zikrine karşılık Hakk'ın da kulunu zikretmesiyle ilâhî vefânın bir göstergesi olarak kabul edilir. Özellikle Mesnevî-i Şerîf şerhlerinde bu ayet, kalp ve idrak gözü bağlanmış olan insana, Hakk'ın emrine itaat ve yasaklarından kaçınmak suretiyle O'nu zikretmesi halinde, Hakk'ın da onu bağışlamak ve mükâfatlandırmak suretiyle zikredeceği şeklinde açıklanır¹.
Detaylı cevap
Bakara Suresi'nin 152. ayeti, tasavvufî yaşamın temel dinamiklerinden olan zikir ve şükür kavramlarını vurgular. Ayet, "Fezküruni ez kürküm veşküru li ve la tekfürun" şeklinde Arapça metniyle birlikte, "Beni zikredin, ben de sizi zikredeyim ve bana şükredin ve nankörlük etmeyin!" anlamını taşır²·³·⁴. Bu ayet, kulun Hakk'a yönelişinin tek taraflı olmadığını, ilâhî bir karşılık bulduğunu ifade eder. Tasavvufta sâlikin sülûkta ulaştığı makâmlar, amel ve tahkîk ile elde edilen istikrarlı manevî mertebelerdir. Bu makâmlar, sâlikin günlük yaşamının Hakk'ın esmâsının tecellî mahalli haline gelmesiyle ilişkilidir. Benzer şekilde, kulun Hakk'ı zikretmesi, Hakk'ın da kulunu zikretmesiyle sonuçlanır. Bu durum, ilâhî vefânın bir göstergesi olarak kabul edilir. Mesnevî-i Şerîf şerhinde belirtildiği üzere, insanın kalp ve idrak gözü Yüce Allah'ın kullarına karşı olan vefâsını görmekten bağlanmış olabilir; bu durumda insan, Hakk'ın emrine itaat ve yasaklarından kaçınmak suretiyle O'nu zikretmelidir ki, Hak da onu bağışlamak ve mükâfat vermek suretiyle zikretsin¹. Ayet, aynı zamanda nefs-i marziyye mertebesindeki sâlikin yaşantısına da işaret eder; bu mertebede sâlik, beşerî varlığından tam sıyrılamamış olsa da, eski hallerine dönmemeye çalışır ve bu halin sonuna gelmiş sayılır⁵·⁶. Şükür ve inkâr etmeme emri ise, Hakk'ın rahmetinden ümit kesmemenin ve nankörlük etmemenin önemini vurgular⁷.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9 · s.1295“Bu şerefli beyitte, Bakara Suresi'nde yer alan "فَٱذْكُرُونِىٓ أَذْكُرْكُمْ وَٱشْكُرُوا۟ لِى وَلَا تَكْفُرُونِ" (Bakara, 2/152) yani "Beni zikrediniz, ben de si”Oku
- 2Esmâü'l-Hüsnâ (Cilt 2) · s.227“Arapça olarak Bakara sûresi 152 ayetine baktığımızda, فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ وَاشْكُرُواْ لِي وَلاَ تَكْفُرُونِ {البقرة/152} “Fezküruni ez kürküm veşküru li”Oku
- 3Bürûc Sûresi · s.57“Arapça olarak Bakara sûresi 152 âyetine baktığımızda, فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ وَاشْكُرُواْ لِي وَلاَ تَكْفُرُونِ {البقرة/152} “Fezküruni ez kürküm veşküru li”Oku
- 4Fecr Sûresi · s.54“Kûr’ân-ı Kerîm; Bakara Sûresi; (2/152) Âyetinde bu hâle işaret vardır. (Fezküruni ezkürküm ”Oku
- 5DVT-C001 (Ses Kaydı) · s.163“Bakara sûresi 152.âyetinde “Öyle ise beni zikredin ki ben de sizi zikredeyim. Ve bana şükredin ve beni inkâr etmeyin.” bu konuya işaret vardır. Yaşantısı: Nefs-”Oku
- 6Aşk ve İrfân Yolunda · s.163“Bakara sûresi 152.âyetinde “Öyle ise beni zikredin ki ben de sizi zikredeyim. Ve bana şükredin ve beni inkâr etmeyin.” bu konuya işaret vardır. Yaşantısı: Nefs-”Oku
- 7Hûd Sûresi · s.20“Bakara suresi, 152. Ayette Hak Taala “…Bana şükredin; sakın bana nankörlük etmeyin” buyurmuştur. “Allah’ın rahmetinden ancak kafirlerin ümit kesecekleri” Yusuf ”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.