Bakara 156 ayeti İdrîsiyye Fassı'nda nasıl yorumlanır?

Bakara Suresi 156. ayet, "İnnâ lillâhi ve innâ ileyhi râciûn" ifadesiyle, tasavvufî sülûkun temel bir hakikatini dile getirir. Bu ayet, müminlerin başına bir musibet geldiğinde söyledikleri bir söz olmanın ötesinde, sâlikin varoluşsal yolculuğunun özünü teşkil eder⁵·⁶. Ayetin ilk kısmı olan "İnnâ lillâhi" (Şüphesiz biz Allah'tanız), kulun varlığının Allah'tan geldiğini, yani zât mertebesi için olduğunu idrak etmeyi ifade eder. Bu idrak, kulun kendi varlığını Hakk'a ait görmesi ve O'nun mülkü olduğunu bilmesidir¹·²·³.

Ayetin ikinci kısmı olan "ve innâ ileyhi râciûn" (ve şüphesiz O'na döneceğiz), bu varlığın nihayetinde Hakk'a döneceğini, O'na kalbolacağını ve vuslatın gerçekleşeceğini vurgular¹·²·³. Bu dönüş, sadece fiziksel bir ölüm sonrası dönüş değil, aynı zamanda sâlikin manevî yolculuğunun sonunda Hakk'a kavuşması, yani vuslat halidir (Vuslat). Bu bağlamda ayet, insanın kendisine emanet verilen izâfî varlığını gerçek sahibi olan Hakk'a iade etmesi olarak da anlaşılır⁴. Bu idrak, sâlikin her anını Hakk ile ilişkilendirme bilinci olan murâkabe ile de bağlantılıdır; zira murâkabe, sâlikin kendi kalbini Hakk'ın gözetimi altında tutmasıdır. Ayet, kulun ilâhî ahlâkla ahlâklanması ve Hakk'ın nuruyla renklenmesi anlamına gelen sıbgatullah kavramıyla da ilişkilendirilebilir, çünkü bu dönüş, kulun ilâhî boyaya bürünmesinin bir neticesidir (Sıbgatullah). Verilen kaynaklarda Bakara 156. ayetin İdrîsiyye Fassı'nda özel olarak nasıl yorumlandığına dair doğrudan bir bilgi bulunmamaktadır.