Bakara 156 ayeti Terzibaba çizgisinde nasıl şerh edilir?
Bakara Suresi 156. ayet, Terzibaba (Necdet Ardıç) çizgisinde, sâlikin Hak'tan geldiğini ve O'na döneceğini idrâk etmesi, musibetler karşısında bu teslimiyeti yaşaması ve nefsin fâniliğini aşarak Hak'ta bekâ bulması olarak şerh edilir. Bu ayet, "İnnâ lillâhi ve innâ ileyhi râci'ûn" (Şüphesiz biz Allah'tanız ve şüphesiz O'na döneceğiz) ifadesiyle, insanın varoluşsal hakikatini ve nihai dönüş noktasını beyan eder¹. Terzibaba'ya göre bu idrâk, sâlikin nefsinin hilâfetini Hak'a teslim etmesi ve Hak'tan başka kimse olmadığını ayân etmesiyle halîfelik mertebesine ulaşmasının temelidir. Ayet, aynı zamanda, Hakîkat-i Muhammedî'nin kıyamet "sûreti"nin ortaya çıkışıyla da ilişkilendirilir².
Detaylı cevap
Terzibaba (Necdet Ardıç) çizgisinde Bakara Suresi 156. ayet, insanın varoluşsal hakikatini ve tasavvufî seyr-ü sülûkun temelini oluşturan bir düstur olarak ele alınır. Bu ayet, "Biz senden geliyoruz, senin içiniz, sana dönücüleriz" şeklinde açıklanır¹. Bu ifade, sâlikin her musibet karşısında Allah'a teslimiyetini ve O'na dönüş bilincini canlı tutmasını öğütler³.
Terzibaba'nın şerhinde, bu ayet sadece bir teselli cümlesi olmaktan öte, mârifetullahın ve insân-ı kâmil olma yolunun bir anahtarıdır. Ayetin vurguladığı "dönüş", sadece âhirete mahsus fiziksel bir dönüş değil, aynı zamanda sâlikin nefsinden Hak'a olan mânevî dönüşüdür. Bu dönüş, sâlikin kendi nefsinin hilâfet iddiâsından soyutlanarak, Hak'ın hilâfet emânetini izhâra mahal olmasıyla gerçekleşir. Bu bağlamda, ayet, Hakîkat-i Muhammedî'nin kıyamet "sûreti"nin ortaya çıkışıyla da ilişkilendirilir; zira Hakîkat-i Muhammedî, tüm varoluşun başlangıcı ve nihai dönüş noktasıdır².
Terzibaba, bu ayetin hakikatine vakıf olabilmek için bugünden anlaşılması gerektiğini belirtir⁴. Bu anlayış, sâlikin her zerresinin Hak ile meydana geldiğini idrâk etmesiyle mümkündür. Musibetler karşısında "İnnâ lillâhi ve innâ ileyhi râci'ûn" demek, o zerreden kendiliğinden meydana gelen hareket, tabiat ve sükûnetin ortadan kalkıp, artık onun eli, sıfatları ve hareketlerinin Hak ile meydana geldiğini fiilen ortaya koymaktır⁵. Bu, aynı zamanda, kulun ilâhî ahlâkla ahlâklanması ve Hakk'ın nûruyla renklenmesi olan sıbgatullah (Bakara 2/138) ile de bağlantılıdır. Terzibaba'nın bu ayete verdiği önem, eserlerinde ve sohbetlerinde sıkça yer almasından da anlaşılmaktadır⁶·⁷·⁸.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Terzi Baba (Cilt 1) · s.275“Bakara Sûresi (2)/156 ayetinde, inna lillahi ve inna ileyhi raci’une ayeti celilesi koro halinde terennüm edil”Oku
- 2İnşikâk Sûresi · s.124“(64) Terzi Baba Gönülden Esintiler- Ölüm Hakkında- Sayfa 52, 53, 54… ↑ NUSRET TÛRA UŞŞÂKİ HAZRETLERİ ↑ Terzi Baba – (36) Kûr’ân-ı Kerim’de Yolculuk – Bakara Sûr”Oku
- 3İnşikâk Sûresi · s.62“Ama mü’minlerin ahirinde dönecekleri neresidir denilirse Bakara sûresi 156. Âyeti okumakta fayda vardır… الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُم مُّصِيبَةٌ قَالُواْ إِنَّا”Oku
- 4Kâf Sûresi · s.169“Dönüş de bize yani zatımızadır ifadesi ile zâti âyetlerdendir. Bu dönüşü vakıf olabilmek için de Bakara sûresi 156. Âyetin daha bugünden anlaşılması gerelidir.”Oku
- 5Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11 · s.61“ayetinden, Yani, o zerreden kendiliğinden meydana gelen hareket, tabiat ve sükûnet ortadan kalkıp, artık onun eli, sıfatları ve hareketleri Hak ile meydana geld”Oku
- 6Kıyâmet Sûresi · s.234“Sayfa 7-8-9… ↑ (36) Terzi Baba – Kûr’ân-ı Kerim’de Yolculuk (2) Bakara sûresi, Âyet 156 özet olarak… ↑”Oku
- 7İrfan Mektebi ve Hakk Yolu · s.40“Kûr’ân-ı Keriym; Bakara Sûresi; (2/156) Âyeti de bu özelliğe dikkat çekmektedir.”Oku
- 8Bakara Dosyası · s.32“Bakaremizi kurban ederek, hâkikatinin her birerlerimizde zuhura çıkarak Cenâb-ı Allah’a kurbiyyet kazanmamız niyazıyla muhabbetle ellerinizden öperiz... 17 Zilk”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.