Biat nasıl gerçekleşir?

Biat, tasavvufta sülûkun resmî başlangıcı ve sâlikin tarîkata kabul edildiği bir âdâb olarak gerçekleşir. Bu mânevî ahit, belirli bir yapıya sahiptir. İlk olarak, sâlik mürşidin elini tutar; bazı tarîkatlerde ise mürşid sâlikin elini tutar. Bu el tutuşma, bir ahitleşme ve sözleşme eylemini sembolize eder¹. Ardından, mürşid Tevbe ve İstiğfâr ayetlerini okur. Bu okuma, sâlikin geçmiş günahlarından arınma ve yeni bir başlangıç yapma niyetini pekiştirir. Son olarak, sâlik "Hak'a sözüm vardır, sünnet-i seniyye'ye bağlıyım, mürşidimin terbiyesindeyim" diyerek mânevî bir taahhütte bulunur. Bu sözler, sâlikin Allah'a, Peygamber'in sünnetine ve mürşidinin rehberliğine bağlılık yemini niteliğindedir.

Biatın temel dayanağı, Fetih Suresi'nin 10. ayetinde geçen "sana bey'at edenler aslında Allah'a bey'at ederler; Allah'ın eli onların elinin üstündedir" ifadesidir. Bu ayet, biatın ilahî bir mertebe taşıdığını ve mürşide verilen sözün aslında Allah'a verilmiş bir söz olduğunu vurgular. Hz. Peygamber'e Hudeybiye'de sahabenin ağacın altında verdiği Bey'at-ı Rıdvân (Fetih 18), tasavvufî biatın nebevî modeli ve arketipidir². Bu biatta 1400 sahabe bulunmuştur¹. Biatın zâhirî ve bâtınî iki yönü vardır ve bu kemâlin gereğidir³. Seyr-i sülûkta İseviyyet mertebesinden Muhammediyyet mertebesine geçebilmek için biata ihtiyaç duyulur ve bu biat o mertebeye geçmeye ruhsattır⁴. Biat, aynı zamanda kişinin buluğa erip İslâmiyetin zâhirî hükümlerini yerine getirmeye başladığı vakit verdiği "birinci biat" veya "misak sözü" olarak da ifade edilir; bu, Cenâb-ı Hakk'a karşı İslâmî fiilleri işlemeye başlama ahdidir⁵·⁶.