Değmez Dosyası "Değmez Dosyası" kitabının merkez teması ve asîl dayanağı nedir?

Kitap, Mur... isimli bir müridin, Necdet Ardıç ile olan yazışmaları ve yaşadığı manevî süreci merkeze alır. Bu süreçte müridin nefsî halleri, mürşidine karşı takındığı tavırlar ve nihayetinde yoldan ayrılışı, ibretlik bir "değmez" dosyası olarak sunulur. Bu "değmez"lik hali, müridin verilen emeğe, gösterilen gayrete ve harcanan zamana rağmen, kendi nefsî benliğinden sıyrılamaması ve irfan yolunda ilerleyememesi durumunu ifade eder.

Kitabın asıl dayanağı, tasavvufî biat kavramıdır. Kaynakta belirtildiği üzere, biat, "hakikat-i İlâhiyye'yi, Hakikat-i Muhammediyye'yi ve Hakikat-i Abdiyye'yi, irfaniyyet ile birleştirip her mertebenin hakkını vererek yaşayabilmektir". Bu bağlamda, "Biat-ı Rıdvan" hadisesi örnek gösterilerek, "Yedullah" (Allah'ın eli), "yed-i Rasûlüllah" (Hz. Rasûlüllah'ın eli) ve "yed-i abd" (kulun eli) mertebelerinin birleşimi vurgulanır. Bu üç mertebe, her ne kadar ayrı gibi görünse de, aslında "tek bir" olan (Ahadiyyet) mertebesinin zuhur halindeki faaliyyet-şeenliğini ifade eder.

Müridin yaşadığı "değmez"lik hali, bu üç mertebenin idrak ve tatbikindeki eksiklikten kaynaklanır. Mürid, kendisine verilen dersleri ve ikazları nefsî benliği üzerinden değerlendirerek, mürşidinin rehberliğini sorgular ve kendi heva ve heveslerine göre hareket eder. Bu durum, "nefs-i emmârenin ne tür çeşit çeşit ahlâkları varmış nasıl nefsinle etrafına bazı hususlarda kene gibi yapışmışsın daha da bırakmak istemiyorsun ikaz edildiğin halde yapışmanı devam ettirmişsin" ifadesiyle açıklanır.

Kitap, bu ibretlik hadise üzerinden, sâlike şu mesajı verir: İrfan yolunda ilerlemek, nefsî benlikten arınmayı, mürşide tam bir teslimiyeti ve verilen dersleri hakkıyla tatbik etmeyi gerektirir. Aksi takdirde, harcanan tüm çabalar ve verilen emekler, "değmez" bir neticeyle sonuçlanabilir. Bu durum, "bu kadar uğraşmaya 'DEĞMEZ' imiş bizden helâlı hoş olsun. İnsân-ın en değerli varlığı zamanıdır. Boşa geçen zamanı bir daha geriye getirmek mümkün değildir. Yazık 'değmezmiş'" ifadeleriyle özetlenir.