Fütûhât-ı Mekkiyye nasıl gerçekleşir?

Fütûhât-ı Mekkiyye'nin gerçekleşmesi, Muhyiddîn İbn Arabî'nin mânevî sülûkünün ve ilahî feyz alışının bir neticesidir. Eserin adı olan "Mekkî Fetihler", İbn Arabî'nin Mekke'de Kâbe'yi tavaf ederken yaşadığı mânevî açılımları ifade eder. Bu fetihler, onun şahsî müşâhedeleri olup, Kur'ân ve sünnetin ışığında gerçekleşen derin idraklerdir. Eserin 6 ana bölüm ve 560 bâbdan oluşan yapısı, ibâdet, ahlâk, merâtib-i vücûd, velâyet hiyerarşisi, esmâü'l-hüsnâ, mîrâc, Kur'ân tefsîri, tasavvuf âdâbı, ricâlü'l-gayb ve kıyâmet ahvâli gibi tasavvufî bilginin tüm dallarını kapsar.

Fütûhât-ı Mekkiyye'nin gerçekleşme süreci, İbn Arabî'nin nefs mertebelerini aşmasıyla da ilişkilidir. Tasavvufî hâllerin tahakkuku, sâlikin nefs mertebelerini sıra ile aşmasına bağlıdır. Her nefs mertebesinde (Emmâre, Levvâme, Mülhime, Mutmainne, Râdıye, Mardiyye, Sâfiye/Kâmile) farklı hâller zuhûr eder. Örneğin, mîrâc, fenâ fillâh ve müşâhede gibi yüksek hâller Mutmainne ve sonrasında yaşanırken; mârifet, kerâmet ve keşf Mülhime'den itibaren zuhûr edebilir. Bu mânevî yükseliş, İbn Arabî'nin Fütûhât'ı telif etmesine zemin hazırlayan ilahî açılımların bir parçasıdır. Eserin kendisi de, Allah'ın her an "halk-ı cedîd" (yeni bir halk) ile âlemi var etmesi gibi, sürekli bir tecellî ve açılımın ürünüdür¹. İbn Arabî, Fütûhât-ı Mekkiyye'de "Tecellî ve Mertebeler" bölümünde bu hususu detaylıca ele alır².