Fütûhât-ı Mekkiyye nedir?

Fütûhât-ı Mekkiyye, İbn Arabî'nin tasavvuf-irfân külliyâtının en kapsamlı eseri olarak kabul edilir. Eser, altı ana bölüm (sifr) ve 560 bâb (fasıl) içerir. Konu yelpazesi oldukça geniştir; ibâdetler, ahlâkî prensipler, kâinatın yapısı (merâtib-i vücûd), velâyet hiyerarşisi, esmâü'l-hüsnâ, mîrâc, Kur'ân tefsîri, tasavvuf âdâbı, ricâlü'l-gayb ve kıyâmet ahvâli gibi tasavvufî bilginin bütün dallarını kapsar. İbn Arabî, bu eseri 1202 yılında Mekke'de yazmaya başlamış ve 1238 yılında Şam'da tamamlamıştır; bu süreç 36 yıl süren yoğun bir telif çalışmasını ifade eder. Eserin adındaki 'Mekkî' kelimesi sadece coğrafî bir başlangıca işaret etmekle kalmaz, aynı zamanda İbn Arabî'nin Kâbe tavafı sırasında elde ettiği mânevî açılımları ve fetihleri de vurgular; yani eser Mekke'nin mânevî hâzinesinden doğmuştur. Fütûhât, vahdet-i vücud, hatm-i velâyet, ricâlü'l-gayb hiyerarşisi, esmâ ile fenâ ve peygamberlerin mertebeleri gibi tasavvufî doktrinin pek çok tartışmalı mevzûsunu da ele alır. Bu yönüyle zâhirî kelâmcılar, özellikle İbn Teymiyye gibi isimler tarafından şüpheli bulunmuştur. Eserin çeşitli bölümlerinde "Feth (Açılma/Açma)" ve "Ganâim" bahisleri¹, "Takvâ Mertebeleri"¹, "Hırsızlığın Hakikati"¹, "Tecellî ve Mertebeler"² ve "Ğadab ve Rahmet" isimlerinin tecellileri³ gibi konular işlenir. İbn Arabî, Fütûhât-ı Mekkiyye'nin 367. bâbında İdris (a.s.) ile göklerde karşılaştığında sorduğu sualleri de beyan eder⁴. Ayrıca, eserde "Allah, her an 'halk-ı cedîd' (yeni bir halk ediş) ile âlemi var eder" gibi önemli tasavvufî hakikatler de açıklanır⁵.