Genç ve Elmas Dosyası "Genç ve Elmas Dosyası" kitabının merkez teması ve asîl dayanağı nedir?

Kitaptaki "Genç ve Elmas" hikâyesi, sâlikin mürşidine olan teslimiyetini ve bu teslimiyetin mânevî terakkîdeki rolünü anlatır. Hikâyede Sultan, mürşidi; genç, müridi; elmas ise nefsin veya dünya sevgisinin sembolüdür. Vezirler ise nefislerine yenik düşen, akıllarına ve menfaatlerine göre hareket eden sâlikleri temsil eder. Sultan'ın gence elması kırmasını emretmesi, mürşidin müride nefsânî bağlarını koparması için verdiği bir işarettir. Gencin elması kırması, müridin mürşidine olan mutlak itaatini ve kendi benliğini bir kenara bırakarak ilâhî iradeye teslimiyetini gösterir. Bu teslimiyet, "Attığında sen atmadın ve lâkin Allah attı" (Enfâl 8/17) âyetinde belirtilen fiilin Hakk'a aidiyeti hakîkatini idrak etmektir. Genç, bu fiili gerçekleştirmekle kendi cüz'î iradesini Sultan'ın (Hakk'ın) küllî iradesine tâbi kılmış olur. Diğer vezirlerin elması kırmaması ise, kendi akıllarına ve menfaatlerine güvenerek ilâhî emre tam teslim olamayışlarını, dolayısıyla nefsânî engelleri aşamayışlarını gösterir. Kitap, bu hikâye üzerinden sâlike, mürşidin emrinin sorgulanmaksızın yerine getirilmesi gerektiğini, zira bu emirlerde ilâhî bir hikmetin bulunduğunu ve bu teslimiyetin mânevî mertebelerde yükselmenin anahtarı olduğunu telkin eder. Bu hâl, sâlikin kendi benliğini (elması) kırarak, Hakk'ın iradesinde fânî olması ve böylece hakîkî tevhide ermesi anlamına gelir.