İçeriğe atla

Haşr 22-24 ayeti hangi Fass ile bağlanır ve neden?

Ayet-TasavvufOrta düzey0 görüntülenme2 kaynak
Kısa cevap

Haşr Sûresi'nin 22-24. âyetleri, tasavvufta özellikle Hârûniyye Fassı ile ilişkilendirilir. Bu bağlantının temel nedeni, Hârûniyye Fassı'nın ilâhî esmâ ve sıfatların tafsîline odaklanmasıdır. Haşr 22-24 âyetleri, Allah'ın "Hüvallâhüllezî lâ ilâhe illâ Hû" (O Allah'tır ki O'ndan başka ilah yoktur) ifadesiyle başlayıp, O'nun Rahman, Rahim, Melik, Kuddûs, Selâm gibi birçok ismini zikrederek ilâhî esmâyı ayrıntılı bir şekilde beyan eder¹·². Tasavvufta haşrın bâtınî mertebesi olan "vücudî haşr", bütün esmâ ve sıfatların tek bir mahalde toplanması anlamına gelir ve insân-ı kâmil bu esmâî câmî'liğin tezahürüdür. Bu âyetlerdeki esmâ tafsîli, Hârûniyye Fassı'nın esmâ bahsiyle doğrudan örtüşerek, vâhidiyyet mertebesinde kesretin menşei olan ilâhî isimlerin idrâkini sağlar.

Detaylı cevap

Haşr Sûresi'nin 22-24. âyetleri, Allah'ın birliğini ve çeşitli esmâ ve sıfatlarını detaylı bir şekilde açıklayan önemli Kur'ânî metinlerdir. Bu âyetler, "Hüvallâhüllezî lâ ilâhe illâ Hû, Âlimü'l-gaybi ve'ş-şehâdeti Hüve'r-Rahmânü'r-Rahîm" (O Allah'tır ki O'ndan başka ilah yoktur, görüleni de görülmeyeni de bilen, O Rahman'dır, Rahim'dir) ifadesiyle başlar ve devamında "el-Melikü'l-Kuddûsü's-Selâmü..." gibi birçok ilâhî ismi zikreder¹·². Tasavvufta bu âyetler, özellikle Hârûniyye Fassı ile güçlü bir bağ kurar.

Hârûniyye Fassı, İbnü'l-Arabî'nin Fusûsu'l-Hikem adlı eserinde yer alan ve ilâhî esmâ ile sıfatların tafsîline odaklanan bir bölümdür. Tasavvufî anlayışta, Hak'ın bütün esmâ ve sıfatlarının tek bir mahalde toplanması "vücudî haşr" olarak adlandırılır ve bu durum insân-ı kâmilde tezahür eder. Haşr Sûresi'nin son âyetleri, bu esmâ ve sıfatların kapsamlı bir dökümünü sunarak, vücudî haşr kavramının Kur'ânî dayanağını oluşturur.

Vâhidiyyet mertebesi, ahadiyyetten sonra gelen ve ilâhî esmâ ile sıfatların taayyün ettiği teklik kademesidir; kesret bu mertebede başlar. Ahadiyyet hiçbir nisbet kabul etmezken, vâhidiyyet "er-Rahmân, el-Mâlik, el-Kuddûs" gibi esmânın çoğalmasını mümkün kılar. Haşr 22-24 âyetlerindeki esmâ tafsîli, tam da bu vâhidiyyet mertebesinin dilidir ve Hârûniyye Fassı'nda esmânın tafsîli bu mertebede yaşanır. Bu nedenle, Haşr Sûresi'nin bu âyetleri, ilâhî esmânın ve vâhidiyyetin idrâki açısından Hârûniyye Fassı ile doğrudan ilişkilendirilir.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Kelime-i Tevhîd · s.639“Kur'an-ı Kerim'in Haşr suresi 59/22 ayetinde,   ”Oku
  2. 2Haşr Sûresi · s.105“---------------- Kur’anı Keriym Haşr suresi 59/22 âyetinde, hüvallahülleziy lâ ilâhe il­la hüve alimül ğaybi veş şehadeti hüver­ rahmanür rahıymü mealen, “ o gö”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.